De keuken kan leuk zijn

„BLIJF uit de keuken!” Menig hongerig kind heeft die waarschuwing te horen gekregen terwijl hij probeerde een voorproefje van het avondeten te krijgen. Maar in plaats van de kinderen uit de keuken te houden, hebben ouders goede redenen om ze er juist in uit te nodigen. Waarom? Omdat de keuken feitelijk een boeiend leslokaal is.

De keuken is een plaats waar kinderen creativiteit kunnen ontwikkelen en problemen kunnen leren oplossen, een plaats waar zij kunnen leren iets voor anderen te doen en in een team te werken, een plaats waar hartelijke en zinvolle gesprekken spontaan kunnen ontstaan, een plaats waar kostbare morele waarden op een ongedwongen manier ingeprent kunnen worden. Ja, de volle kasten, laden en planken van elke keuken bevatten veel waardevolle lessen — klaar om tot leven te komen tijdens het bereiden van de eerstvolgende maaltijd.

Waarom in dit tijdperk van technologie en informatie de keuken gebruiken als een plaats om kinderen op te leiden? Het antwoord is tijd. Veel ouders beseffen dat het besteden van tijd — veel tijd — aan hun kinderen eenvoudig onvervangbaar is!a Het probleem is waar zij die tijd vandaan moeten halen. Sommige deskundigen dringen er bij ouders op aan het routinewerk dat zij in en om het huis verrichten, te bezien als een gelegenheid om dingen met hun kinderen samen te doen en hen op te leiden. Dit is in overeenstemming met een gebod dat God aan ouders in de natie Israël uit de oudheid gaf: „Deze woorden die ik u heden gebied, moeten op uw hart blijken te zijn; en gij moet ze uw zoon inscherpen en erover spreken wanneer gij in uw huis zit en wanneer gij op de weg gaat en wanneer gij neerligt en wanneer gij opstaat.” — Deuteronomium 6:6, 7.

Omdat wij toch geregeld tijd in de keuken moeten doorbrengen, lijkt het een voor de hand liggende plaats om dingen als gezin samen te doen. En in tegenstelling tot speciale uitstapjes, die vaak moeten wachten tot wij er de tijd, de energie of het geld voor hebben, laat een gezonde eetlust zich niet uitstellen. Bovendien oefent de keuken van nature aantrekkingskracht op kinderen uit. Immers, waar wordt hun anders geleerd hoe ze veilig met messen kunnen omgaan en ander keukengerei kunnen gebruiken? Als kinderen plezier hebben, mogen ze er af en toe zelfs een knoeiboel van maken! Maar wat voor lessen heeft de keuken te bieden?

De keuken als leslokaal

Louise Smith — bij haar vierjarige leerlingen bekend als de Gingerbread Lady, de dame die heerlijke gembercake maakt — deed op grond van zeventien jaar ervaring in het geven van kookles aan jonge kinderen de volgende uitspraak: „Voedsel is een geweldig onderwijshulpmiddel omdat het iets is wat alle kinderen aanspreekt. Hun reuk-, smaak- en tastzin zijn op jonge leeftijd zo scherp dat zij er helemaal in opgaan. En door middel van voedsel kun je kinderen leren lezen, rekenen en problemen oplossen.” Gieten, kneden, pellen, zeven, roeren en deeg rollen — dit alles helpt kinderen handvaardigheid en een goede oog-handcoördinatie te ontwikkelen. Sorteren (rozijnen en noten op aparte hoopjes leggen) en rangschikken (maatbekers op volgorde in elkaar passen) zijn dingen die als basis dienen om te leren rekenen. Een recept volgen is een oefening in het gebruik van getallen en maten, alsook in timing, logica en taal. En men kan zich niet in de ingewikkelde en gevaarvolle wereld van de keuken wagen zonder iets te leren over veiligheid, verantwoordelijkheid, persoonlijke organisatie en teamwerk.

Wat ook niet over het hoofd mag worden gezien, is de waarde van leren koken. Het is niet ongewoon dat kinderen die beginnen met helpen in de keuken, tegen de tijd dat zij in de tienerleeftijd komen een complete maaltijd kunnen bereiden. Welke drukbezette ouder zou dat van tijd tot tijd niet toejuichen? Bovendien helpt koken jongeren om zelfvertrouwen aan te kweken en zichzelf te leren redden — eigenschappen waarvan zij profijt kunnen hebben wanneer zij later de verantwoordelijkheden van een volwassene op zich nemen, of zij nu trouwen of ongehuwd blijven.

Lee, die tot in de dertig ongehuwd is gebleven, vertelt: „Mijn moeder begon mij de belangrijkste bezigheden in de keuken te leren toen ik een jochie van zes jaar was. Eerst was ik voornamelijk geïnteresseerd in het maken van koekjes, cake en andere zoetigheden. Maar tegen de tijd dat ik negen was, kon ik een complete maaltijd voor ons gezin plannen en klaarmaken, en dat deed ik regelmatig. Later, als ongehuwde volwassene, bemerkte ik dat mijn ervaring in allerlei soorten huishoudelijk werk, met inbegrip van koken, het leven gemakkelijker maakte. En ik kan beslist zeggen dat dit ertoe heeft bijgedragen dat ik nu een gelukkig huwelijk heb.”

Koken is leuk!

Hoe kan een ouder de tijd vinden om kinderen in de keuken op te leiden? Eén moeder doet de suggestie een tijdstip te plannen waarop er zo weinig mogelijk afleidende factoren zijn. Als u meer kinderen hebt, wilt u wellicht in het begin met één kind tegelijk werken. Kies hiervoor een tijdstip waarop de andere kinderen een dutje doen of naar school zijn. Trek er meer tijd voor uit dan wanneer u in uw eentje zou koken. En stel u erop in plezier te hebben in de keuken!

Voor de eerste les zou u uw kind iets kunnen laten uitkiezen wat hij of zij graag eet.b Zoek naar een eenvoudig recept dat snel resultaten geeft. Zorg dat er karweitjes bij zijn die hij tot een goed einde kan brengen. Om te voorkomen dat uw kind ongedurig wordt en zich gaat vervelen, kunt u hem van tevoren een paar van de ingrediënten en het keukengerei dat u nodig hebt, laten opzoeken. U zou zelfs enkele ingrediënten van tevoren gedeeltelijk kunnen klaarmaken, zodat de les niet langdradig en vervelend wordt.

Lees het recept met uw kind door en laat hem zien hoe hij elk van de opdrachten kan uitvoeren. Geef uw kind zijn eigen ruimte in de keuken — misschien een la met een paar schaaltjes en wat keukengerei — en geef hem een schort. In plaats dat u een jongen een damesschort laat dragen, zou u hem een schort kunnen geven dat voor een kok bedoeld is. Leg vanaf het begin de nadruk op het belang van veiligheid en stel praktische regels voor de keuken vast. — Zie het kader „De eerste les — Veiligheid” op blz. 18.

Probeer het vooral leuk te maken. Laat uw kind niet alleen naar u kijken; laat hem zijn handen wassen en echt meehelpen met het bereiden van het voedsel. Geef hem de gelegenheid om dingen te onderzoeken, uit te proberen en vragen te stellen. En wees niet bezorgd wanneer een gerecht niet zo perfect uitvalt. Als uw kind het zelf gemaakt heeft, zal hij het waarschijnlijk toch opeten!

Gezinssaamhorigheid

De grootste voordelen die de keuken oplevert, houden ongetwijfeld verband met de eenheid en de waarden van het gezin. U hebt misschien wel opgemerkt dat in sommige huisgezinnen in deze tijd de gezinsleden druk bezig zijn met hun eigen activiteiten zonder veel werkelijk contact met elkaar te hebben. Onder zulke omstandigheden kan het zover komen dat een huis weinig meer is dan een pleisterplaats, een tankstation. Daarentegen zal een gezin dat samen kookt, meestal ook samen eten en samen opruimen. Deze activiteiten bieden regelmatig terugkerende gelegenheden om te praten, gedachten uit te wisselen en contact met elkaar te houden. „Enkele van mijn beste gesprekken met mijn jongens vonden plaats bij de gootsteen in de keuken”, herinnert een moeder zich. En Hermann, een christelijke vader, voegt hieraan toe: „Wij hebben weloverwogen verscheidene jaren geen afwasmachine genomen, zodat de afwas met de hand gedaan moest worden. Onze zonen kregen de taak om bij toerbeurt af te drogen. Dat waren de allerbeste momenten voor een informeel gesprek.”

Ja, de tijd die u met uw kinderen in de keuken doorbrengt — week na week, jaar na jaar — verschaft een basis waarop geestelijke waarden en godvruchtige eigenschappen zich kunnen ontwikkelen. Tijdens zulke ontspannen momenten van samenzijn kunnen zich tussen ouder en kind vanzelf gesprekken van hart tot hart ontwikkelen en kan het voorbeeld van de ouder op een ongedwongen manier invloed uitoefenen op het hart van het kind. Van zo’n opleiding kan een kind zijn leven lang profijt hebben, want Spreuken 22:6 zegt: „Leid een knaap op overeenkomstig de weg voor hem; ook als hij oud wordt, zal hij er niet van afwijken.”

Indien u dus als ouder naar manieren zoekt om meer tijd met uw kinderen door te brengen, waarom nodigt u hen dan niet uit u te helpen een cake te bakken of een complete maaltijd klaar te maken? Wellicht ontdekt u dat met hen samenwerken in de keuken een manier is om uw kinderen zowel te voeden als te vormen.

[Voetnoten]

[Kader op blz. 18]

De eerste les — Veiligheid

Wees veiligheidsbewust

• Leg op een ernstige manier, maar zonder de kinderen bang te maken, de gevaren van het werken in de keuken uit, net zoals u op de gevaren van het verkeer in een drukke straat zou wijzen. Geef zelf een goed voorbeeld.

• Zorg dat er altijd een volwassene bij is wanneer er kinderen in de keuken aan het werk zijn. Laat een kind geen keukengerei of -apparatuur, vooral elektrische apparaten, gebruiken voordat hij er veilig mee kan omgaan.

• Houd uw keuken netjes. Maak direct schoon als er iets gemorst is en ruim rommel meteen op. Huisdieren en andere afleidende factoren dienen tijdens het koken uit de keuken gehouden te worden.

Bescherm vingers

• Elektrische mixers, blenders en andere keukenmachines dienen alleen te worden gebruikt wanneer er een volwassene bij is. Zorg ervoor dat het apparaat uitgeschakeld en de stekker uit het stopcontact is voordat uw kind met een lepel in de kom roert.

• Houd messen scherp, want op een bot mes moet meer druk worden uitgeoefend, waardoor het eerder uitschiet.

• Wanneer uw kind met een mes leert omgaan, laat hem dan deze stappen volgen: (1) pak het mes bij het heft vast, (2) zet het mes op het voedsel, (3) leg de andere hand op de rug van het mes en (4) druk erop om het voedsel te snijden.

• Gebruik een snijplank. Om te voorkomen dat bepaalde groenten aan het rollen gaan terwijl uw kind ze probeert te snijden, kunt u ze eerst doormidden snijden en met de vlakke kant op de snijplank leggen.

Pas op voor verbranding

• Draai altijd de branders van het kookstel en de oven uit als ze niet in gebruik zijn. Houd handdoeken, kookboeken en pannelappen uit de buurt van de branders.

• Laat de stelen van de pannen naar het midden van het kookstel wijzen, zodat men er niet gemakkelijk tegenaan stoot en gemors veroorzaakt.

• Als u uw kind bij het kookstel laat werken, zorg er dan voor dat hij op een stevige, stabiele ondergrond staat.

• Pak geen heet voorwerp op als u nog niet weet waar u het neer gaat zetten. Zorg dat anderen in de keuken weten wanneer u iets heets in uw handen hebt, vooral als u achter hen langs wilt lopen.