Een blik op de wereld
Tabaksgebruik
Hoewel in sommige landen het tabaksgebruik duidelijk is teruggelopen, geven de meeste landen over de afgelopen twee decennia een toename te zien. China bijvoorbeeld is nog steeds de grootste gebruiker ter wereld, en het land had een toename van 297 procent. De Verenigde Staten en India handhaafden zich als tabaksgebruikers op de tweede en derde plaats en vertoonden toenamen van respectievelijk 27 en 50 procent. Enkele andere landen met een grote toename zijn Rwanda (388 procent), Griekenland (331 procent), Noord-Korea (325 procent), Tanzania (227 procent), Hong Kong (214 procent), Indonesië (193 procent), Singapore (186 procent) en Turkije (185 procent). De getallen, gepubliceerd in Asiaweek, geven de percentuele verandering aan tussen 1970 en 1993. Van de 138 opgesomde landen vertoonden slechts 26 een afname in het tabaksgebruik.
Jongeren en vuurwapens
Sterfgevallen door het gebruik van vuurwapens nemen onder Amerikaanse jongeren in de leeftijdsgroep van 10 tot 19 jaar sneller toe dan in enige andere groep, zo vermeldt een verslag van het Kinderbeschermingsfonds. Vuurwapens zijn nu de op een na belangrijkste doodsoorzaak. Ongelukken, meest met voertuigen, staan bovenaan. Van de Amerikaanse jongeren onder de 20 stierf er in 1993 elke 92 minuten een door een schot uit een vuurwapen — een toename van 7 procent vergeleken met het jaar ervoor. Als vergelijking mag dienen dat voor alle leeftijden de toename slechts 4,8 procent bedroeg. De organisatie verweet de overheid te weinig te doen om vuurwapens weg te houden van kinderen en scholen. Cijfermateriaal van het Amerikaanse Ministerie van Justitie geeft naar verluidt hetzelfde beeld. In de laatste tien jaar is het aantal jonge moordenaars verdrievoudigd en het is inmiddels, in 1994, de 26.000 gepasseerd. Het aantal van hen die een vuurwapen als moordwapen hadden gebruikt, is in diezelfde periode verviervoudigd, hoewel het aantal dat andere wapens gebruikte ongeveer gelijk bleef. De getallen onderstrepen dat de beschikbaarheid van vuurwapens veel kwaad doet.
Zelfmoordpatronen
„Jaarlijks beroven ongeveer 30.000 Amerikanen zich van het leven”, schrijft Scientific American, en „de waarschijnlijkheid daarvan ligt voor mannen vier keer zo hoog als voor vrouwen”. Het percentage zelfmoorden neemt ook toe met de leeftijd, waarin zich de spanningen weerspiegelen van een slechte gezondheid en weinig vooruitzichten. Zelfmoord komt onder personen van 75 en ouder viermaal zoveel voor als onder tieners. Wat zijn de factoren die bepalen of iemand echt zelfmoord zal plegen? Hoog op de lijst staan gebrek aan steun van familie en gemeenschap en minder deelname aan religie. Vergeleken met andere landen ligt het zelfmoordcijfer voor de Verenigde Staten in het middengebied, met een waarde van 11 zelfmoorden op iedere 100.000 inwoners.
Opleiding in geweld
◼ „Een onderzoek naar televisieprogramma’s dat een periode van een jaar bestreek en werd uitgevoerd door onderzoekers aan vier universiteiten, wijst uit dat ’psychisch schadelijk’ geweld alomtegenwoordig is in het aanbod van de zendstations en de kabeltelevisie”, aldus The Washington Post. Uit het onderzoek bleek niet alleen dat de meerderheid van de programma’s wel enig geweld bevatte maar ook dat de manier waarop dat in beeld was gebracht, een schadelijke uitwerking op kijkers kon hebben. Die „omvat onder meer dat zij leren gewelddadig te handelen, ongevoeliger worden voor de schadelijke gevolgen van geweld en meer angst krijgen om aangevallen te worden”. Eén reden hiervoor was dat in 73 procent van de gevallen de bedrijvers van het tv-geweld ongestraft bleven, wat de boodschap overdraagt dat ’geweld gebruiken werkt’. Bovendien kwamen in de meeste weergaven niet de consequenties voor de slachtoffers in het beeld, zoals de pijn of de emotionele of financiële schade. En, aldus het onderzoek, het frequent gebruik van handvuurwapens in gewelddadige incidenten op de tv kan „de aanzet vormen voor agressieve gedachten en gedragingen”.
◼ Tegen de tijd dat zij 30 zijn, zullen mensen die op jeugdige leeftijd veel tv-geweld hebben gezien, „vaker zijn veroordeeld voor geweld, vaker zijn gearresteerd wegens rijden met te veel alcohol op, agressiever zijn onder invloed van alcohol en vaker hun partner mishandelen [en] ook agressievere kinderen hebben”, stelt Len Eron, hoogleraar psychologie en researchwetenschapper aan het Instituut voor sociologisch onderzoek van de University of Michigan. Videospelen veroorzaken overeenkomstige problemen. Naar bericht in de krant The Toronto Star, zei Eron dat het gevaarlijke van videospelen de interactiviteit is. Spelers „bewegen een bedieningsknuppeltje of drukken op een knop en zo zijn zij zelf degenen die deze verschrikkelijke gewelddaad begaan — iemand doden”. Professor Eron is van mening dat er meer ouderlijk toezicht nodig is. Maar, helaas, „een heleboel ouders kan het eenvoudig niets schelen”.
Frankrijks gebrek aan geestelijken wordt snel groter
Er bestaat een groeiend tekort aan katholieke geestelijken in Frankrijk. De Parijse krant Le Monde bericht dat er in 1995 in heel Frankrijk slechts 96 priesters werden gewijd en maar 121 in 1994. De jezuïeten hadden in 1995 maar 7 novicen en de dominicanen 25. Ten aanzien van de aanvulling van katholieke nonnen is de situatie niet anders. Le Monde schrijft dat „sinds de jaren ’70 het aantal nonnen is blijven afnemen, van 92.326 in 1977 tot slechts 51.164 vorig jaar”. Omdat de meerderheid van de geestelijken al behoorlijk op jaren komt en de kerk er niet in slaagt om nieuwelingen aan te trekken, wordt voorspeld dat er tegen het jaar 2005 nog slechts ongeveer 9000 parochiepriesters in Frankrijk zullen zijn. Le Monde noemt „de daling in sociaal aanzien van geestelijken, de angst van mensen om langdurige verplichtingen aan te gaan, het weinig aantrekkelijke imago van de geestelijkheid, en het verlies van vertrouwen in leiders van de kerk” als redenen voor de achteruitgang.
De nauwkeurigste klok ter wereld
Door geleerden in Perth (Western Australia) is een klok ontwikkeld die duizendmaal zo nauwkeurig is als de atoomklokken die in Engeland worden gebruikt om een internationaal aanvaarde tijdstandaard te leveren. Deze ’saffierklok’ kost ongeveer $200.000 en er zijn er al verscheidene van gebouwd. Ze kan een femtoseconde meten, een duizendbiljoenste seconde! Wat is daar het nut van? Volgens Einsteins algemene relativiteitstheorie verloopt de tijd sneller naarmate men hoger boven de aarde is. „Ons doel is het verschil in snelheid te meten over een hoogte van niet veel meer dan een meter — met andere woorden tussen je voeten en je hoofd”, zei fysicus David Blair, een van degenen die aan de ontwikkeling van de klok hebben gewerkt. De stabiliteit van de klok duurt per keer echter slechts vijf minuten.
De bescheiden sandwich?
In 1762 zat de Engelse Lord Sandwich, een verstokt gokker, 24 uur achtereen aan een speeltafel. Om zijn honger te stillen vroeg hij om twee sneden brood met vlees ertussen. Deze nieuwe snack — de sandwich — werd prompt naar hem vernoemd. De Britten besteden nu dagelijks £5,2 miljoen aan sandwiches, een stijging van 75 procent over de laatste vijf jaar. „Sandwiches nemen meer dan een derde van de totale fast-foodmarkt voor hun rekening”, bericht de Londense Times, en men koopt ze bij 8000 sandwichbars. In Engeland worden jaarlijks ongeveer 1,3 miljard kant-en-klare sandwiches gegeten. Deze sandwiches zijn vaak echter heel iets anders dan de simpele kost die gezinnen meenemen als zij ergens buiten zullen picknicken. Sommige winkels hebben zeer exotische varianten te bieden, zoals sandwiches met kangoeroe- of alligatorvlees of chocoladebrood met aardbeien en slagroom.
Aziës handel in kinderseks
Regeringen en maatschappelijk werkers schatten dat meer dan een miljoen jongens en meisjes van 17 jaar en jonger in Azië betrokken zijn bij prostitutie, verklaart The New York Times. Hoewel de exacte cijfers niet bekend zijn, kunnen in de bordelen van landen als China, India, de Filippijnen, Kambodja, Taiwan en Thailand kinderen aangetroffen worden die nog niet eens in hun puberteit zijn. Waarom zijn kinderen van zo jonge leeftijd gewild? Eén reden is de vrees voor aids. „In heel Azië zoeken mannen het bij steeds jongere kinderen, ten dele omdat men het minder waarschijnlijk acht dat die besmet zijn met HIV, het virus dat aids veroorzaakt”, zegt de Times. Niettemin verbreidt het aidsvirus zich snel onder de prostitué(e)s in deze landen, deels door de grensoverschrijdende handel in deze kinderen en deels omdat de klanten, sekstoeristen soms, van plaats naar plaats gaan. Terwijl sommige kinderen ontvoerd worden, worden andere door hun ouders voor materieel gewin verkocht.
Rivaliteit of eenheid?
„De viering van de 2000ste gedenkdag van Jezus’ geboorte is snel een gevoelige kwestie aan het worden onder de kerken”, bericht ENI Bulletin, een nieuwsorgaan voor oecumenische zaken. Konrad Raiser, algemeen secretaris van de Wereldraad van Kerken, heeft een beroep op de kerken gedaan om de gebeurtenis te beschouwen „als een gelegenheid tot samenwerking en eenheid — in plaats van wedijver om op te vallen”. Hij zei dat de kerken er echter meer opuit schijnen te zijn het jaar te gebruiken als „een gelegenheid tot evangelisatie . . . om iets te doen aan hun steeds marginalere positie in de ogen van het publiek”. Hoewel hij de paus prees voor diens oproep om het jaar 2000 „de gelegenheid tot een sterke bevestiging van christelijke eenheid te laten worden”, voegde Raiser eraan toe: „Hoeveel van die dromen in het jaar 2000 vervuld kunnen worden staat te bezien — het verleden geeft aanleiding tot scepticisme.”