Jonge mensen vragen . . .

Waarom kan ik niet leren?

„Ik wilde niet eens naar huis,” vertelt Jessica, „ik durfde mijn ouders niet onder de ogen te komen. Weer had ik voor een paar vakken onvoldoendes.”a Jessica is vijftien jaar en een pienter en knap meisje. Maar zoals met zo veel jongeren het geval is, valt het haar verschrikkelijk moeilijk voldoendes te halen.

SLECHTE schoolprestaties zijn vaak het gevolg van onverschilligheid tegenover het onderwijs of tegenover de leraar. Maar dat gaat niet op voor Jessica. Zij vindt het gewoon ontzettend moeilijk abstracte begrippen te bevatten. Uiteraard was het daardoor moeilijk voor Jessica iets van wiskunde terecht te brengen. En doordat zij moeite had met lezen, had zij ook problemen met andere vakken.

Maria daarentegen is slecht in spelling. Zij wil nooit dat anderen de aantekeningen zien die zij op christelijke vergaderingen maakt, omdat zij zich schaamt voor haar spelfouten. Jessica en Maria zijn echter geen van beiden dom. Jessica kan zo goed met mensen omgaan, dat zij door de school is aangesteld als bemiddelaar of probleemoplosser wanneer er moeilijkheden tussen haar medeleerlingen rijzen. En Maria behoort qua schoolprestaties toch tot de beste tien procent van haar klas.

Het probleem: Jessica en Maria hebben leerstoornissen. Deskundigen zijn van mening dat misschien zo’n drie tot tien procent van alle kinderen dergelijke leermoeilijkheden heeft. Tania, die nu begin twintig is, lijdt aan wat men een aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit (ADHD) noemt.b Zij zegt: „Ik heb moeite met de christelijke vergaderingen, persoonlijke studie en gebeden omdat ik niet in staat ben me te concentreren, niet eens stil kan zitten. Mijn bediening lijdt eronder omdat ik zo van de hak op de tak spring dat niemand me kan volgen.”

Gaat de stoornis niet gepaard met hyperactiviteit, dan spreekt men van een aandachtstekortstoornis (ADD). Mensen met die stoornis worden vaak als dagdromers beschreven. Over mensen met ADD zei de neuroloog dr. Bruce Roseman: „Zij zitten met een boek voor hun neus en 45 minuten lang gebeurt er niets.” Om de een of andere reden kunnen zij zich moeilijk concentreren.

Medisch onderzoekers denken dat zij eindelijk beginnen te begrijpen waardoor deze problemen ontstaan. Toch is veel nog onbekend. En de grenzen tussen allerlei stoornissen en handicaps die het leren belemmeren, zijn niet altijd scherp. Ongeacht de exacte oorzaak of de naam die een bepaalde stoornis heeft gekregen — of het een lees-, een geheugen-, een concentratie- of een hyperactiviteitsprobleem is — de stoornis kan iemands leerprestaties in de weg staan en hem of haar heel wat ellende bezorgen. Indien jij een leerstoornis hebt, hoe kun je die dan de baas worden?

Een uitdaging

Neem Jessica eens, die in de inleiding werd genoemd. Vastbesloten haar leesstoornis te overwinnen, bleef zij proberen verschillende boeken te lezen. Het keerpunt kwam toen zij een boek met gedichten vond dat haar bijzonder boeide. Zij haalde nog zo’n boek, waarvan zij ook genoot. Later raakte zij geïnteresseerd in een serie verhalenboeken en geleidelijk werd het lezen minder problematisch. De les die wij hieruit kunnen leren, is dat de aanhouder wint. Ook jij kunt een leerstoornis de baas worden of op zijn minst flinke vorderingen in die richting maken door het niet op te geven. — Vergelijk Galaten 6:9.

Wat is er te doen aan problemen met het korte-duurgeheugen? Een belangrijke sleutel voor de oplossing daarvan wordt aangereikt in het gezegde: „Herhaling is de moeder van het geheugen.” Nicky merkte dat wanneer hij voor zichzelf woordelijk herhaalde wat hij hoorde en las, dat hem hielp dingen te onthouden. Probeer het eens. Misschien helpt het bij jou ook. Veelzeggend is dat men in bijbelse tijden de gewoonte had de woorden zachtjes uit te spreken, zelfs wanneer men voor zichzelf las. Zo gebood Jehovah de bijbelschrijver Jozua: ’Gij moet dag en nacht met gedempte stem in Gods Wet lezen’ (Jozua 1:8; Psalm 1:2). Waarom was het zo belangrijk de woorden zachtjes uit te spreken? Omdat daar twee zintuigen bij betrokken waren, het gehoor en het gezicht, waardoor iets dieper in de geest van de lezer gegrift kon worden.

Voor Jessica was het leren van wiskunde ook een formidabele opgave. Zij probeerde echter de stellingen te leren door ze te repeteren — soms was zij wel een half uur met één stelling bezig. Uiteindelijk werd haar moeite beloond. Dus herhaal, herhaal, herhaal! Een verstandige gewoonte is, papier en potlood bij de hand te hebben wanneer je in de klas zit te luisteren of wanneer je leest, zodat je aantekeningen kunt maken.

Bijzonder belangrijk is dat je je inzet voor je studie. Maak er een gewoonte van wat na te blijven om met je leraren te praten. Leer hen kennen. Vertel hun dat je een leerprobleem hebt maar dat je vastbesloten bent het de baas te worden. De meeste leraren zullen je daar graag bij helpen. Roep dus hun hulp in. Jessica heeft dat gedaan en kreeg de hoognodige steun van een sympathieke leraar.

Leer je te concentreren

Nog een hulp is je een doel te stellen waarna je jezelf beloont. Jezelf een specifiek doel stellen — laten we zeggen een deel van een huiswerkopgave af hebben — voordat je de televisie aanzet of je je lievelingsmuziek gaat draaien, kan je motiveren om je te concentreren. Zorg er wel voor dat het doel dat je jezelf stelt redelijk is. — Vergelijk Filippenzen 4:5.

Iets wat soms ook helpt, is het aanbrengen van positieve veranderingen in je omgeving. Nicky zorgde ervoor, dicht bij de leraar vooraan in de klas te mogen zitten om zich beter te kunnen concentreren. Jessica merkte dat het nuttig was haar huiswerk met een leergierige vriendin samen te maken. Misschien merk jij dat het helpt als je gewoon je kamer gezellig en comfortabel maakt.

Het tegengaan van rusteloosheid

Als je geneigd bent tot hyperactiviteit, kan leren een pijnlijke beproeving zijn. Sommige deskundigen zeggen echter dat hyperactiviteit door lichaamsbeweging gekanaliseerd kan worden. „De bewijzen stapelen zich op”, wordt in U.S.News & World Report opgemerkt, „dat ieders vermogen om zich nieuwe inlichtingen eigen te maken en zich oude te herinneren, verbeterd wordt door biologische veranderingen in de hersenen teweeggebracht door aërobe training.” Een redelijke hoeveelheid lichaamsbeweging — zwemmen, hardlopen, honkballen, fietsen, schaatsen, enzovoort — kan dus goed zijn voor lichaam en geest. — 1 Timotheüs 4:8.

Bij leerstoornissen worden in de regel medicijnen voorgeschreven. Beweerd wordt dat zo’n zeventig procent van de jongeren met ADHD die opwekkende middelen kregen, daar gunstig op reageerde. Of jij je met medicijnen laat behandelen, is iets waarover jij en je ouders moeten beslissen na de ernst van het probleem, mogelijke bijwerkingen en andere factoren in aanmerking genomen te hebben.

Bewaar je zelfrespect

Hoewel moeite met leren niet als een emotioneel probleem wordt beschouwd, kunnen er wel emotionele gevolgen aan kleven. De combinatie van voortdurende afkeuring en kritiek van de zijde van ouders en leraren, slechte of middelmatige resultaten op school en het gemis van goede vrienden kan makkelijk tot een gebrek aan zelfrespect leiden. Sommige jongeren verbergen dit gevoel achter een boos en dreigend voorkomen.

Maar je hoeft je zelfrespect niet te verliezen wegens leerproblemen.c „Mijn doel”, aldus een deskundige die met jongeren met leerproblemen werkt, „is hun instelling tegenover het leven te veranderen — van ’Ik ben stom en ik kan helemaal niets’ . . . in ’Ik werk aan een probleem en ik kan heel wat meer dan ik ooit gedacht had.’”

Hoewel je niet veel aan de houding van anderen kunt doen, kun je wel invloed uitoefenen op je eigen instelling. Jessica deed dat. Ze zegt: „Toen ik mezelf beoordeelde op basis van wat de jongelui op school zeiden en me toeriepen, wilde ik wel van school weglopen. Maar nu probeer ik te negeren wat ze zeggen en blijf ik mijn best doen. Het valt niet mee en ik moet mezelf eraan blijven herinneren, maar het werkt.”

Er was nog een factor waar Jessica mee te kampen had. Haar oudere broer had letterlijk altijd hoge cijfers. „Dat was fataal voor mijn zelfrespect,” zegt Jessica, „totdat ik mezelf niet langer met hem vergeleek.” Vergelijk jezelf dus niet met je broers en zussen. — Vergelijk Galaten 6:4.

Met een goede vriend of vriendin praten, zal je ook helpen de dingen in het juiste perspectief te gaan zien. Een ware vriend zal je door dik en dun trouw blijven bij je pogingen vorderingen te maken (Spreuken 17:17). Een valse vriend daarentegen zal je óf afbreken óf je ten onrechte een hoge dunk van jezelf geven. Kies je vrienden daarom met zorg.

Indien je een leerprobleem hebt, word je waarschijnlijk vaker terechtgewezen dan andere jongeren. Laat echter niet toe dat je daardoor een negatieve kijk op jezelf krijgt. Bezie streng onderricht op Gods manier, als iets van grote waarde. Bedenk dat het strenge onderricht dat je ouders je geven bewijst dat zij van je houden en het beste met je voor hebben. — Spreuken 1:8, 9; 3:11, 12; Hebreeën 12:5-9.

Nee, je leerproblemen hoeven je niet te ontmoedigen. Je kunt er iets aan doen en een produktief leven leiden. Maar er is een nog belangrijker reden tot hoop. God heeft beloofd een nieuwe, rechtvaardige wereld te brengen waarin de kennis overvloedig zal zijn en waarin elke stoornis van lichaam en geest verholpen zal worden (Jesaja 11:9; Openbaring 21:1-4). Wees dus vastbesloten meer over Jehovah God en zijn voornemens te leren en handel in overeenstemming met die kennis. — Johannes 17:3.

[Voetnoten]

[Illustratie op blz. 13]

Wees een toegewijde leerling