Een wereld zonder auto’s?

KUNT u zich een wereld zonder motorvoertuigen voorstellen? Of kunt u een uitvinding noemen die de afgelopen eeuw de manier van leven en het gedrag van mensen zo fundamenteel heeft veranderd als juist motorvoertuigen? Zonder auto’s zouden er geen motels, geen drive-in-restaurants en geen drive-in-bioscopen zijn. Belangrijker nog, hoe zou u zonder bussen, taxi’s, auto’s of vrachtwagens op uw werk komen, of op school? Hoe zouden boeren en fabrikanten hun produkten naar de markt krijgen?

„Een op de zes bedrijven in de VS is afhankelijk van de produktie, de distributie, het onderhoud of het gebruik van motorvoertuigen”, merkt The New Encyclopædia Britannica op, en voegt eraan toe: „De verkopen en inkomsten van automobielfirma’s vertegenwoordigen ruim een vijfde van de groothandel en ruim een vierde van de detailhandel van het land. Voor andere landen zijn deze proporties iets kleiner, maar Japan en de landen van West-Europa zitten al dicht onder het niveau van de VS.”

Niettemin zeggen sommigen dat een wereld zonder motorvoertuigen een betere plaats zou zijn. Zij zeggen dat om in hoofdzaak twee redenen.

Wereldwijd verkeersopstoppingen

Indien u ooit eindeloos hebt rondgereden op zoek naar een parkeerplaats, hoeft niemand u te vertellen dat ook al heeft de auto zijn voordelen, dat niet geldt voor de aanwezigheid van te veel auto’s in een dichtbevolkt gebied. Of als u ooit gevangen hebt gezeten in een afschuwelijke verkeersopstopping, dan weet u hoe frustrerend het is opgesloten te zitten in een vervoermiddel dat bedoeld is om vooruit te gaan maar tot stilstand is gedwongen.

In 1950 waren de Verenigde Staten het enige land met één auto op vier personen. In 1974 hadden België, Duitsland, Frankrijk, Groot-Brittannië, Italië, Nederland en Zweden dat ook bereikt. Maar tegen die tijd was het Amerikaanse cijfer gestegen tot bijna één auto op twee personen. Nu hebben Duitsland en Luxemburg ongeveer één motorvoertuig op twee inwoners. België, Frankrijk, Groot-Brittannië, Italië en Nederland liggen daar niet ver onder.

De meeste grote steden — ongeacht waar in de wereld ze liggen — ontaarden in reusachtige parkeerterreinen. In India bijvoorbeeld beschikte de hoofdstad New Delhi toen het land in 1947 onafhankelijk werd, over 11.000 auto’s en vrachtwagens. In 1993 had het aantal de 2.200.000 overschreden! Een astronomische toename — maar „een aantal dat naar verwachting tegen het einde van de eeuw verdubbeld zal zijn”, schrijft het blad Time.

Ondertussen zijn er in Oost-Europa, waar het aantal auto’s per hoofd van de bevolking slechts een vierde is van dat in West-Europa, zo’n 400 miljoen potentiële klanten. Binnen enkele jaren zal de situatie in China, tot dusver vermaard om zijn 400 miljoen fietsen, veranderd zijn. In 1994 werd bericht dat „de regering plannen heeft voor een snelle groei van de autoproduktie”, van jaarlijks 1,3 miljoen auto’s tot 3 miljoen tegen het einde van de eeuw.

De dreigende vervuiling

„In Groot-Brittannië is de frisse lucht op”, schreef The Daily Telegraph van 28 oktober 1994. Dat is misschien overdreven, maar toch waar genoeg om bezorgdheid te wekken. Professor Stuart Penkett van de Universiteit van East Anglia waarschuwde: „Auto’s veranderen de scheikundige samenstelling van onze natuurlijke atmosfeer.”

In het boek Planeet voor het leven wordt gezegd dat koolmonoxidevervuiling in hoge concentraties „het lichaam van zuurstof berooft, het waarnemingsvermogen en het denken wijzigt, de reactie vertraagt en slaperigheid opwekt”. En volgens de Wereldgezondheidsorganisatie ’staat ongeveer de helft van de Europese en Noordamerikaanse stedelingen bloot aan onaanvaardbare koolmonoxideconcentraties’.

Volgens schattingen komen in sommige landen jaarlijks heel wat mensen om door uitlaatgassen — die bovendien voor miljarden aan milieuschade teweegbrengen. In juli 1995 werd in een televisiebericht gezegd dat er jaarlijks ongeveer 11.000 Britten sterven door aan auto’s te wijten luchtvervuiling.

In 1995 werd in Berlijn de VN-Klimaatconferentie gehouden. Vertegenwoordigers van 116 landen waren het erover eens dat er iets moest gebeuren. Maar tot teleurstelling van velen werd de taak om tot specifieke doelstellingen te komen en definitieve regels vast te stellen of concrete programma’s uit te werken, opgeschoven.

In het licht van wat de schrijvers van het boek Planeet voor het leven reeds in 1990 zeiden, was dit gebrek aan vooruitgang waarschijnlijk te verwachten. „De aard van de politieke en economische macht in de hedendaagse industriële samenleving schrijft voor, dat maatregelen ter bestrijding van milieuvernieling slechts aanvaardbaar zijn als ze het functioneren van de economie niet in de weg staan.”

Time waarschuwde dan ook onlangs voor „de mogelijkheid dat door de opeenhoping van kooldioxide en andere broeikasgassen in de atmosfeer, de temperatuur op aarde geleidelijk zal stijgen, wat volgens veel wetenschappers zou kunnen leiden tot periodes van droogte, smeltende ijskappen, stijgende zeespiegels, overstroming van kustgebieden, heviger stormen en andere klimatologische rampen”.

De ernst van het vervuilingsprobleem eist dat er iets gebeurt. Maar wat?