Valsemunterij — Een mondiaal probleem

Tot laat in de achttiende eeuw werden in Frankrijk mannen levend gekookt wegens het misdrijf. In Engeland stond er van 1697 tot 1832 de doodstraf op en het bedrijven ervan werd als hoogverraad beschouwd. Meer dan 300 Engelsen stierven ervoor aan de galg, terwijl tallozen verbannen werden naar de strafkolonie in Australië om er dwangarbeid te verrichten.

AL RUIM 130 jaar veroordeelt de Amerikaanse regering wie zich eraan schuldig maakt tot maximaal vijftien jaar achter slot en grendel in een federale gevangenis. Bovendien is de straf vermeerderd met duizenden dollars aan boetes. Nu nog staat er in Rusland en China de doodstraf op.

Ondanks de zware straffen die veel staten erop hebben gesteld, wordt het misdrijf nog steeds gepleegd. Zelfs de angst voor de dood weegt niet zwaar genoeg om lieden met de benodigde technische vaardigheden af te houden van plannen om snel rijk te worden. Regeringsfunctionarissen zitten met de handen in het haar. „Een goed afschrikwekkend middel zal moeilijk te vinden zijn,” zeggen zij, „en dat is al eeuwen zo.”

Valsemunterij! Een van de oudste misdrijven in de geschiedenis, dat nu, tegen het einde van de twintigste eeuw, een mondiaal probleem is geworden en steeds grotere proporties aanneemt. Robert H. Jackson, lid van het Amerikaanse Hooggerechtshof, zei erover: „Valsemunterij is een misdrijf dat nooit per ongeluk wordt gepleegd, noch uit onwetendheid, noch in het vuur van de hartstocht, noch uit extreme armoede. Het is een misdaad die vakkundig wordt uitgedacht door iemand die technische vaardigheid bezit en aanzienlijke bedragen spendeert aan apparatuur.”

Het Amerikaanse geld bijvoorbeeld wordt overal ter wereld illegaal gereproduceerd en in grotere hoeveelheden dan ooit. „Het Amerikaanse geld”, zei een woordvoerder van het Ministerie van Financiën, „is niet alleen het meest gewenste geld ter wereld. Het is ook het gemakkelijkst te vervalsen.” Wat de Amerikaanse regering heeft verbijsterd, is dat de meeste valse biljetten buiten de Verenigde Staten worden vervaardigd.

Enkele feiten: In 1992 werden valse dollars ter waarde van $30 miljoen in het buitenland in beslag genomen, berichtte het blad Time. „Vorig jaar bereikte het totaal de $120 miljoen en verwacht wordt dat dit record in 1994 zal worden gebroken. Een veelvoud van dat bedrag is in omloop zonder ontdekt te worden”, berichtte het blad. Deze cijfers vertellen slechts een deel van het verhaal. Deskundigen op het gebied van de valsemunterij geloven dat het aantal onechte dollars dat buiten de Verenigde Staten in omloop is, in werkelijkheid wel eens $10 miljard zou kunnen bedragen.

Daar het Amerikaanse geld bij veel landen zeer in trek is — meer nog dan hun eigen geld — en minder moeilijk na te maken is, slaan veel staten en onderwereldelementen er munt uit. In Zuid-Amerika vervalsen Colombiaanse drugskartels al jaren Amerikaans geld om hun illegale inkomen aan te vullen. Nu zijn ook enkele landen in het Midden-Oosten belangrijke spelers in het mondiale valsemuntersbedrijf aan het worden, berichtte U.S.News & World Report. Het tijdschrift voegde eraan toe dat een van die landen „volgens zeggen gebruik maakt van geavanceerde drukprocédés waarmee de door het Amerikaanse Ministerie van Financiën gebruikte procédés nagebootst worden. Het gevolg is dat [zij] vrijwel niet van echte te onderscheiden valse $100-​biljetten kunnen maken, ’superbiljetten’ genoemd.”

Mensen in Rusland, China en andere Aziatische landen begeven zich ook op het pad van de valsemunterij — voornamelijk van Amerikaans geld. Vermoed wordt dat vijftig procent van het Amerikaanse geld dat nu in Moskou in omloop is, vals is.

Toen in 1991 na de Golfoorlog honderden miljoenen Amerikaanse dollars in omloop gebracht werden, „waren internationale bankiers geschokt toen zij ontdekten dat zo’n veertig procent van de $100-​biljetten vals was”, vertelde Reader’s Digest.

Frankrijk heeft zijn eigen geldproblemen, en dat geldt ook voor veel andere Europese landen. Valsemunterij is niet alleen een Amerikaans probleem, daarvan kunnen andere staten overal ter wereld getuigen.

Valsemunterij gemakkelijk gemaakt

Tot voor enkele jaren kostte het in het geheim werkende vakmensen — tekenaars, bekwame graveurs, etsers en drukkers — vele uren van onverdroten arbeid om het betaalmiddel van een land na te maken, met op zijn hoogst een slechte reproduktie van het origineel als resultaat. Tegenwoordig echter is het met de geavanceerde veelkleurenkopieerapparaten, tweezijdige laserprinters en scanners die op kantoor en thuis beschikbaar zijn, voor bijna iedereen technisch mogelijk het geld van zijn keuze na te maken.

Het tijdperk van de desktop-valsemunterij is aangebroken! Dat waarvoor eens de vaardigheden van professionele graveurs en drukkers vereist waren, ligt nu binnen het bereik van kantoorpersoneel en mensen met een homecomputer. Met aan de personal computer gekoppelde printsystemen die nog geen $5000 kosten, kan nu vals geld vervaardigd worden dat zelfs voor geoefende deskundigen moeilijk van echt te onderscheiden kan zijn. Dit zou kunnen betekenen dat iemand die geld nodig heeft, zich de reis naar de dichtstbijzijnde geldautomaat kan besparen door zijn eigen geld te drukken — en in de coupure die aan zijn behoeften zou voldoen! Deze systemen zijn nu al machtige wapens in de handen van hedendaagse valsemunters. „Deze vindingrijke criminelen zijn de handhavers van de wet al doende herhaaldelijk te slim af en zouden ooit een bedreiging kunnen gaan vormen voor de belangrijkste valuta’s van de wereld”, schreef U.S.News & World Report.

In Frankrijk bijvoorbeeld was achttien procent van de 30 miljoen francs aan in 1992 in beslag genomen vals geld op kantoormachines gemaakt. Een functionaris van de Banque de France beschouwt dit als een bedreiging voor niet alleen de economie maar ook het vertrouwen van het publiek. „Wanneer zij horen dat je een goed bankbiljet kunt namaken met apparatuur waarover een groot deel van de bevolking beschikt, kan dat het vertrouwen aantasten”, verzuchtte hij.

Als een onderdeel van de pogingen om de stroom vals geld in Amerika en andere landen tegen te gaan, werkt men aan de ontwikkeling van nieuwe ontwerpen van bankbiljetten, en in enkele landen zijn reeds nieuwe bankbiljetten in omloop. Op het Amerikaanse geld bijvoorbeeld zal het portret van Benjamin Franklin op het $100-​biljet anderhalf maal zo groot worden en bijna twee centimeter naar links verschuiven. „Tevens zullen er nog veertien wijzigingen in de gravure en verborgen veiligheidselementen aangebracht worden”, berichtte Reader’s Digest. Een menigte andere wijzigingen, zoals watermerken en inkten die van kleur veranderen als ze vanuit verschillende hoeken worden bekeken, worden ook overwogen.

Frankrijk brengt reeds enige tijd nieuwe elementen in het ontwerp van bankbiljetten aan die, hoopt men, valsemunters enigszins zullen afschrikken. Een woordvoerder van de Banque de France geeft echter toe dat „er nog steeds geen technisch waterdichte methode is om potentiële valsemunters tegen te houden, maar”, voegde hij eraan toe, „wij zijn nu in staat zo veel belemmeringen in het bankbiljet zelf te combineren dat het een [lastig] karwei is en heel duur”. Hij kenschetst deze belemmeringen als „de eerste verdedigingslinie tegen valsemunterij”.

Duitsland en Groot-Brittannië brengen al enige tijd veiligheidswijzigingen in hun geld aan door er draden in te verwerken die het namaken van hun betaalmiddel lastiger maken. Het Canadese $20-​biljet vertoont een klein glimmend vierkant, een optische veiligheidsvoorziening genoemd, dat niet op kopieerapparaten gekopieerd kan worden. Australië is in 1988 begonnen met het drukken van plastic bankbiljetten om er veiligheidselementen in te verwerken die niet mogelijk zijn bij papier. Finland en Oostenrijk gebruiken diffractiefolie op papiergeld. Dat glimt en verandert net als een hologram van kleur. Regeringsfunctionarissen vrezen echter dat het niet lang zal duren voordat valsemunters de nodige wijzigingen hebben aangebracht om hun criminele activiteit voort te zetten — dat ongeacht welke correctieve stappen er worden genomen, de pogingen van regeringswege tot innovatie uiteindelijk zullen falen, zoals dat in het verleden is gebeurd. „Het is als in het oude gezegde,” zei een ambtenaar van het Ministerie van Financiën, „je bouwt een muur van drie meter en de zware jongens maken een ladder van vier meter.”

Het drukken van vals geld is slechts één facet van de vindingrijkheid van de vervalser, zoals uit de volgende artikelen zal blijken.

[Inzet op blz. 4]

Met aan de personal computer gekoppelde printsystemen die nog geen $5000 kosten, kan nu vals geld vervaardigd worden dat zelfs voor geoefende deskundigen moeilijk van echt te onderscheiden kan zijn