Fascinerend Ethiopië

DOOR ONTWAAKT!-CORRESPONDENT IN ETHIOPIË

JARENLANG stond Ethiopië bekend als het verborgen rijk. En hoewel er een eind is gekomen aan zijn eeuwenlange isolement, zijn weinigen in deze tijd zich bewust van zijn fascinerende geschiedenis, zijn verscheidenheid aan volken en culturen en zijn bijzondere geografische kenmerken. Met ruim vijftig miljoen inwoners — bijna net zoveel als in Frankrijk — is het beslist geen land om te negeren.

Blijkbaar waren het de oude Grieken die het woord „Ethiopië” bedachten, dat „Gebied van verbrande gezichten” betekent. Zijn vroege politieke geschiedenis is echter in raadselen en legenden gehuld. De overlevering wil dat Ethiopië deel uitmaakte van het oude Scheba uit de bijbel en dat zijn koningin de rijke hooggeplaatste persoon was die koning Salomo bezocht. Een aantal vroegere regeerders van Ethiopië beweerden dan ook afstammelingen te zijn van een man genaamd Menelik, die naar verluidt uit een liefdesrelatie tussen Salomo en deze koningin werd geboren.

Naar alle waarschijnlijkheid lag Scheba echter in feite in Zuidwest-Arabië.a De bijbel noemt Ethiopië zowel in het Hebreeuwse (het „Oude Testament”) als in het Griekse gedeelte (het „Nieuwe Testament”). Handelingen hoofdstuk 8 bijvoorbeeld spreekt over een Ethiopische „eunuch”, of regeringsfunctionaris, die zich tot het christendom bekeerde. Maar de hedendaagse grenzen in aanmerking genomen omvatte het bijbelse Ethiopië voornamelijk het gebied dat nu bekend is als Soedan.

Tegen de derde eeuw van onze gewone tijdrekening bestond in Ethiopië het koninkrijk Aksoem. Het bereikte zijn hoogtepunt onder koning ‛Ēzānā in de vierde eeuw. ‛Ēzānā, zelf een bekeerling, bekeerde zijn hele rijk tot het „christendom”. Ethiopië behield enige tijd contact met de westerse wereld, maar die betrekkingen werden tegen de zevende eeuw verbroken. The Encyclopedia Americana verklaart: „Gedurende bijna 1000 jaar daarna was Ethiopië geïsoleerd van de rest van de christelijke wereld terwijl het zich probeerde te verdedigen tegen de oprukkende moslims vanuit het noorden en het oosten, alsook tegen de heidense indringers vanuit het zuiden.” Vooral door de moslimse verovering van Egypte en Nubië werd Ethiopië afgesneden van de rest van de christenheid.

In tegenstelling tot andere Afrikaanse landen heeft Ethiopië nooit een lange periode van Europese kolonisatie gekend, behalve een korte aanwezigheid van de Italianen rond de eeuwwisseling en van 1935 tot 1941. In 1974 maakte een militaire staatsgreep op gewelddadige wijze een eind aan het oude keizerrijk. Sinds 1991 heeft een nieuwe regering hervormingen doorgevoerd die het land een meer open karakter moeten geven. Als gevolg daarvan is het nu mogelijk dit eens verborgen land nader te bekijken.

De mensen en hun cultuur

Het is moeilijk om Ethiopiërs te generaliseren, omdat er zo’n grote verscheidenheid onder hen bestaat. Er zijn de Afarnomaden die door de verzengende Danakilwoestijn zwerven. Naar het westen zijn er de donkere Niloten. In het zuiden wonen voornamelijk de Oromo. De Amhara bewonen het centrale hoogland, waar zij de winderige bergtoppen bebouwen. Het is dan ook niet verwonderlijk dat Ethiopië bijna 300 talen kent. De etnische groepen hebben hun eigen haar- en klederdracht en bouwstijl. De bouwstijl varieert van de ronde tukuls van bamboe die veel in het zuiden voorkomen, tot de huizen van adobe met strodaken in Midden-Ethiopië en de uit enkele verdiepingen bestaande stenen bouwwerken in het noorden.

Er is ook een fascinerende verscheidenheid aan persoonsnamen. Het gaat hierbij om meer dan alleen een identificatie; de exotisch klinkende namen hebben een betekenis die bijna altijd plaatselijk goed bekend is. Meisjes kunnen Fikre (Mijn schat) heten, Desta (Vreugde), Senait (Goedheid), Emnet (Geloof), Ababa (Bloem) of Trunesh (Je bent goed). Een paar voorbeelden van jongensnamen zijn Berhanu (Licht), Wolde Mariam (Zoon van Maria), Gebre Yesus (Dienstknecht van Jezus), Haile Selassie (De kracht van de Drieëenheid) of Tekle Haimanot (Plant van religie).

Veel van deze namen vormen een duidelijk bewijs van de invloed van de orthodoxe religie. Trouwens, praktisch de hele Ethiopische cultuur is ervan doortrokken! De kalender met dertien maanden staat vol religieuze feesten. De belangrijkste hiervan zijn Meskel, het „Kruisfeest”, en Timkat met zijn kleurrijke processies om de doop van Christus te vieren. En het zal geen verwondering wekken dat de traditionele kunst van Ethiopië grotendeels religieus van aard is.

Geografische kenmerken

Uw eerste kennismaking met Ethiopië moet ook zijn verbazingwekkende landschap omvatten. Een opvallend kenmerk is de Great Rift Valley, die het land naar Kenia toe in tweeën deelt. Langs de randen worden talrijke heetwaterbronnen en grotten aangetroffen. Verspreid langs de loop van deze slenk liggen zeven prachtige meren. Aan beide kanten verrijzen hooglanden van meer dan 2000 meter, die in het noorden hun hoogste toppen bereiken in het Simyengebergte. Dit wordt het dak van Afrika genoemd, met een top van meer dan 4600 meter! De torenhoog oprijzende rotsformaties en duizelingwekkende ravijnen van dit gebied zijn werkelijk spectaculair. Niet ver daarvandaan ligt het Tanameer en ontspringt de Blauwe Nijl. Deze heeft zijn eigen indrukwekkende ravijn, dat zich slingerend in westelijke richting uitstrekt naar Soedan. Vlak bij het Tanameer biedt de Blauwe Nijl eveneens een fraai schouwspel — de watervallen van Tisissat, die zich over steile rotsen omlaag storten, de beroemde Victoriawatervallen in het klein. In het noordoosten sieren veelkleurige zoutpannen de Danakil, een woestijn die het diepste punt van Afrika vormt. Deze vlakte ligt onder de zeespiegel.

Ethiopië produceert een verbazingwekkende verscheidenheid aan gewassen, variërend van tarwe, gerst, bananen, maïs en katoen tot druiven, sinaasappels en een overvloed van kruiden. Ook zou de koffieplant oorspronkelijk uit Ethiopië komen, en tot op de dag van vandaag is het land een belangrijke producent van koffiebonen. Dan is er het ongewone graangewas dat teff wordt genoemd. Het lijkt op gras, en de minuscule zaadjes worden gemalen om er injera, het hoofdvoedsel en het nationale gerecht van Ethiopië, van te maken. Injera wordt in een speciale oven bereid en veelal in een grote, ronde mand, de decoratieve mesob, opgediend. Met zijn vaste plek op de vloer van veel Ethiopische woningen is de functionele mesob tegelijk een niet weg te denken element van het interieur!

Dieren in het wild

Wat heeft Ethiopië te bieden wat de dierenwereld betreft? Heel veel. Ethiopië heeft een aantal afgelegen natuurreservaten waar verschillende soorten antilopen en leeuwen leven. Dit land zou meer dan 830 vogelsoorten herbergen, waarvan sommige alleen in Ethiopië voorkomen.

Een van de meer bijzondere dieren is de statige walia, een imposante steenbok die zich alleen maar in het hoge Simyengebergte ophoudt. Er leven nog maar een paar honderd exemplaren tussen de ontoegankelijkste steile rotsen. Ze kunnen probleemloos over een schijnbaar bodemloze afgrond springen. Ook is er de fraaie gelada. Wegens zijn lange haren en de opvallende rode vlek op zijn borst wordt hij ook wel leeuwaap en bloedborst-baviaan genoemd. U hoeft niet ver te reizen om dieren te zien. Zelfs de wegen in Ethiopië wemelen vaak van kamelen, muildieren, runderen en ezels!

Toegegeven, het land is allesbehalve vrij van problemen. De hoofdstad, Addis Abeba, is een moderne wereldstad met meer dan een miljoen inwoners. Maar de stad wordt geplaagd door woningnood en werkloosheid. Droogte en burgeroorlog hebben geleid tot een groot aantal daklozen, invaliden en weduwen en wezen. Jehovah’s Getuigen in dit land doen hun best om de Ethiopiërs te helpen inzien dat Gods koninkrijk onder Christus Jezus de uiteindelijke oplossing voor hun problemen vormt. — Mattheüs 6:9, 10.

Ondertussen is het de moeite waard Ethiopië te leren kennen. Wij hopen dat deze vluchtige blik uw belangstelling heeft gewekt en dat u misschien ooit zelf eens een kijkje zult nemen in dit fascinerende land.

[Voetnoten]

[Illustraties op blz. 18]

De „mesob” wordt gebruikt om „injera”, het nationale gerecht van Ethiopië, op te dienen