Japans plotselinge ramp — Hoe mensen erdoorheen zijn gekomen

DOOR ONTWAAKT!-CORRESPONDENT IN JAPAN

HET ene moment was Kobe in Japan een welvarende havenstad met 1.500.000 inwoners; twintig seconden later had een aardbeving van 7,2 op de schaal van Richter een groot deel ervan tot een puinhoop gereduceerd. Tienduizenden huizen en gebouwen werden verwoest of beschadigd, en meer dan 300.000 mensen werden dakloos.

De ramp sloeg toe op 17 januari 1995, op de dag af een jaar nadat een aardbeving in Northridge (Californië, VS) ernstige schade had aangericht en 61 doden had geëist. Bij de aardbeving in Kobe kwam ongeveer tweemaal zoveel seismische energie vrij. Het dodental van meer dan 5500 maakte deze beving tot de ergste in Japan sinds 1923, toen ongeveer 143.000 mensen de dood vonden bij de grote aardbeving die Tokio en Yokohama verwoestte.

Een moment van ontzetting

Om 5.46 uur op die rampzalige ochtend was Ryuji kranten aan het bezorgen in het centrum van Kobe. Het was nog donker. Plotseling was er een geluid alsof er een trein over een viaduct reed. De weg en de gebouwen deinden op en neer als de golven van de zee. Toen gingen alle lichten uit.

Verhoogde snelwegen kantelden en kieperden auto’s op de wegen eronder. Spoorrails verbogen alsof het boetseerklei was, en treinen ontspoorden. Oude houten gebouwen stortten in en huizen met een bovenverdieping zagen er plotseling uit alsof alles gelijkvloers was. De meeste inwoners van Kobe werden uit hun slaap wakker geschokt.

Ogenblikkelijk braken er branden uit, en hele blokken gingen in vlammen op. De brandweer stond machteloos omdat de aardbeving de watertoevoer had verbroken. In een oogwenk was het met de mythe van aardbevingbestendig bouwen gedaan.

Sommigen nog net gered, anderen tragisch omgekomen

In het direct door de aardbeving getroffen gebied bevonden zich 3765 Jehovah’s Getuigen, verbonden met 76 gemeenten. Op de ochtend na de beving was vastgesteld dat dertien Getuigen en twee ongedoopte verbondenen waren omgekomen (Prediker 9:11). Op dat moment bedroeg het door de politie vrijgegeven dodental 1812, maar binnen een week steeg dat tot meer dan 5000. Omdat de Getuigen zo snel degenen hadden weten te lokaliseren die met hun gemeenten verbonden waren, bleef hun dodencijfer hetzelfde.

Misao’s man was al vroeg vertrokken om naar zijn werk te gaan. „Ongeveer een uur later schudde het huis”, vertelde Misao. „Dakpannen vielen om mij heen. De grote centrale nokpan kwam op het kussen terecht waar nog maar een uur geleden het hoofd van mijn man had gerust.” Een ladenkast en een boekenkast vielen over Misao tegen elkaar. Dit beschermde haar tegen de dakpannen waaronder zij anders zou zijn bedolven.

Een miauwende kat wekte Hiromasa, een zestienjarige schooljongen. Toen hij de kat naar buiten liet, kwam de aardbeving. Toen hij terugkeerde vond hij zijn moeder onder het televisietoestel en een boekenkast. Wat een opluchting om haar in leven te vinden! Hiromasa leende een zaklantaarn van een buurman en bevrijdde zijn moeder. Duizenden kunnen vertellen hoe zij op het kantje af in leven zijn gebleven. Maar andere Getuigen leden een tragisch verlies.

Hiroshi en Kazu Kaneko raakten bedolven onder het puin van hun huis. Leden van de christelijke gemeente haasten zich naar de plek om hen te helpen. Pas om 10.00 v.m. werd Hiroshi bevrijd en naar het ziekenhuis vervoerd. Maar Kazu was dood toen zij later onder het puin vandaan werd gehaald.

Miyoko Teshima, 24 jaar oud en pas twee jaar gedoopt, had zich de volle-tijdbediening ten doel gesteld. Op de ochtend van de aardbeving lag zij te slapen op de eerste verdieping toen de tweede daarop instortte. Miyoko werd bedolven onder sparren en balken. Haar ouders en buren probeerden het puin te verwijderen maar waren daar niet toe in staat. Haar moeder, die bijbelstudie heeft, nam contact op met Jehovah’s Getuigen, die kwamen helpen.

Toen Miyoko na ongeveer zeven uur uit het puin bevrijd kon worden, leefde zij nog. Drie christelijke ouderlingen dienden met de arts en een verpleegkundige om beurten hartmassage toe, maar Miyoko stierf. Haar vader, die tegen haar geloof gekant was geweest, was geroerd door de inspanningen van de Getuigen om zijn dochter te redden, en hij stemde toe in haar eerder geuite verzoek om een door Getuigen verzorgde uitvaartdienst.

Takao Jinguji, een christelijke ouderling, woonde met zijn vrouw en hun dochtertje op de eerste verdieping van een oud gebouw. „Toen de aardbeving zich voordeed,” zei hij, „zakte de verdieping boven ons op ons neer, en ik kwam vast te zitten onder een boekenplank. Ten slotte wist ik mij eronderuit te wringen en begon ik mij naar buiten te werken. Plotseling hoorde ik een stem. Het was een Getuige die naast ons woonde en naar ons was komen zoeken.”

Toen Takao eindelijk buiten was, zag hij vuur van omringende gebouwen op zijn huis overslaan. Hij kroop terug de puinhoop in en probeerde wanhopig zijn vrouw naar buiten te trekken. Maar het was te laat. Eiko, zijn 26-jarige vrouw, en zijn dochtertje Naomi kwamen om. Desondanks begon hij andere leden van zijn gemeente te helpen. „Er was niets meer wat ik voor mijn gezin kon doen”, zei hij later, „en daarom richtte ik mij op het helpen van anderen. Het was een hele opluchting toen ik merkte dat verder iedereen in onze gemeente in veiligheid was.”

Een wanhopige situatie

Duizenden vonden een toevlucht in scholen en openbare gebouwen. Uit vrees voor naschokken kampeerden anderen in de open lucht of sliepen in hun auto. Spoorlijnen en snelwegen waren op veel plaatsen verwoest en de wegen die voor transport van hulpgoederen beschikbaar waren, zaten verstopt met duizenden voertuigen. Velen hadden dagenlang weinig of niets te eten. Opmerkelijk was dat er geen plunderingen gerapporteerd werden, en velen deelden het beetje voedsel dat zij hadden.

„Dit is als na de Tweede Wereldoorlog”, zei een bejaarde man met een deken om zich heen geslagen, terwijl de tranen hem over de wangen liepen. De Japanse premier, Tomiichi Murayama, kwam de schade in ogenschouw nemen en berichtte: „Ik heb nog nooit zoiets gezien. Dit gaat elk voorstellingsvermogen te boven.”

Getuigen reageren onmiddellijk

Toen Keiji Koshiro, een christelijke ouderling, de morgen van de aardbeving in de benedenstad van Kobe kwam en de verschrikkelijke verwoesting zag, keerde hij terug naar huis en trof in de plaatselijke gemeente organisatorische regelingen voor het koken van maaltijden voor medechristenen die ernstiger waren getroffen. Tegen de avond was hij met de auto eten en drinken naar gemeenten in het centrum van Kobe aan het brengen. De volgende ochtend werd nog meer voedsel en water bezorgd. Omdat er verkeersopstoppingen optraden, organiseerden de Getuigen een konvooi van zestien motorfietsen om de hulpgoederen af te leveren.

Ook veel anderen ontplooiden onmiddellijk initiatieven om hun christelijke broeders te zoeken en te helpen. Tomoyuki Tsuboi en een andere ouderling begaven zich op motorfietsen naar Ashiya, een stad vlak bij Kobe die eveneens ernstige schade had opgelopen. Bij de Koninkrijkszaal in de binnenstad van Ashiya constateerden zij dat de kringopziener, Yoshinobu Kumada, daar al een centrum voor noodhulp had opgezet.

Er werd telefonisch contact gelegd om broeders te laten weten waaraan behoefte was, en al gauw begon het bijeenbrengen van hulpgoederen. Negen auto’s vol dekens, voedsel en water waren al spoedig onderweg naar Ashiya. Deze goederen werden afgeleverd bij twee Koninkrijkszalen in de stad, waar tussen de veertig en vijftig personen onderdak hadden gevonden. Anderen konden hun intrek nemen bij geloofsgenoten. De volgende dag bereidden Getuigen in een naburig gebied maaltijden voor 800 personen. Het voedsel dat voor hulpbehoevenden verschaft werd, was meer dan genoeg en dus deelden de Getuigen het met behoeftige buren die geen eten hadden.

In het hele door de aardbeving getroffen gebied kwamen Jehovah’s Getuigen ogenblikkelijk hun geloofsgenoten te hulp. Dit maakte op veel waarnemers indruk. Een week na de aardbeving benaderde een helikopterpiloot een Getuige in Yokohama en zei: „Ik ging op de dag van de aardbeving naar het rampgebied en ik ben daar een week geweest. Jehovah’s Getuigen waren de enigen die zich erheen haastten. Ik was diep onder de indruk.”

Hulpprogramma opgezet

Het Japanse bijkantoor van Jehovah’s Getuigen, in Ebina, zond spoedig vier vertegenwoordigers naar het gebied rond Kobe om het reliefwerk te organiseren. „Wij waren het er direct over eens dat wij op zoek moesten gaan naar Koninkrijkszalen die niet verwoest waren en daar dan hulpgoederen heen moesten zenden”, berichtte een vertegenwoordiger. „Zes zalen werden gelokaliseerd en waren binnen vijf uur afgeladen met goederen. Andere goederen werden naar twee grote congreshallen van Jehovah’s Getuigen in de buurt gezonden.”

Er werd een bankrekening geopend ten behoeve van een hulpfonds, en gemeenten van Jehovah’s Getuigen in heel Japan werden hierover geïnformeerd. Binnen de eerste drie werkdagen waren er schenkingen binnengekomen ter waarde van een miljoen dollar. Het geld werd snel gedistribueerd om voor degenen die in nood verkeerden, aangewend te worden.

Gemeenten werd verteld dat zij benodigde goederen konden ophalen bij de aangewezen hulpcentra. De ouderlingen in iedere gemeente regelden de verdeling van goederen onder hulpbehoevende leden van hun respectieve gemeenten. Ongelovige familieleden van de Getuigen werden niet overgeslagen. De vader van een christelijke ouderling in het getroffen gebied — die voordien Jehovah’s Getuigen niet gunstig gezind was geweest — hoorde men over de telefoon tegen een familielid pochen: „Mensen van de religie van mijn zoon komen ons helpen!”

Meer dan alleen materiële hulp

Onmiddellijk werden er christelijke vergaderingen georganiseerd. Eén gemeente kwam op dinsdag, de dag van de aardbeving, voor haar vergadering bijeen in een park. Op zondag hielden de meeste gemeenten in het getroffen gebied hun gebruikelijke Wachttoren-studie, hetzij in kleine groepjes of in Koninkrijkszalen die voor ernstige schade gespaard waren gebleven. Heel toepasselijk behandelde De Wachttoren van 1 december 1994 die die week bestudeerd werd, het voorrecht middelen te gebruiken „om hulp te bieden aan slachtoffers van natuurrampen”. Een vrouw merkte tijdens de vergadering op: „Voor het eerst zijn wij nu degenen die hulp ontvangen. Ik kan niet onder woorden brengen hoe dankbaar ik ben. Wanneer wij eenmaal weer in normale omstandigheden verkeren, zal ik mijn deel doen op het gebied van geven.”

Vertegenwoordigers van het bijkantoor gebruikten motorfietsen om de ergst getroffen gebieden te bezoeken. „Het was roerend om de broeders in tranen te zien”, berichtte een van hen. „Zij vertelden ons dan: ’Wij huilen niet omdat wij alles hebben verloren maar omdat ons hart is geroerd door het feit dat jullie helemaal uit Ebina zijn gekomen voor ons.’”

Binnen 24 uur na de aardbeving hadden het Besturende Lichaam van Jehovah’s Getuigen in Brooklyn (New York, VS) en ook bijkantoren in andere delen van de wereld boodschappen van medeleven gestuurd. In de dagen die volgden, kwamen nog veel meer van dat soort boodschappen. Bijzonder ontroerend was een fax van de gemeente Wundzjoe-West in Zuid-Korea, die twee jaar geleden vijftien leden had verloren bij een aanslag door een brandstichter.a De boodschap besloot: „De pijn van de broeders in Kobe is onze pijn en droefheid. Bedenk alsjeblieft, net als wij hebben ervaren, dat je niet alleen bent wanneer je verdriet hebt. Geliefde broeders, geef de moed niet op!”

De vertegenwoordigers van het bijkantoor troffen regelingen dat de geestelijke ondersteuning aanhield. Zo werden er bijvoorbeeld tijdelijk extra reizende opzieners aan het gebied van Kobe toegewezen om aanmoediging te verschaffen. En christelijke ouderlingen uit andere delen van Japan werden ook uitgenodigd om Kobe voor een week of langer te bezoeken om geestelijke en emotionele steun te verlenen aan degenen die leden.

Met zulke liefdevolle zorg en aanmoediging van medegelovigen over de hele wereld behielden de Getuigen in het getroffen gebied een positieve en dankbare instelling. Na de eerste vergadering volgend op de aardbeving te hebben bijgewoond, zei een Getuige: „Wij waren tot op gisteren wat gespannen omdat wij nergens terecht konden. Maar toen wij hier kwamen en hoorden van de vriendelijke regelingen die er voor ons zijn getroffen, met inbegrip van wasserijdiensten, mogelijkheden om een bad te nemen en het gebruik van de Koninkrijkszalen voor tijdelijke huisvesting, viel er echt een last van ons af. Dit is werkelijk Gods organisatie!”

Ja, door de nadruk te leggen op geestelijke rijkdommen zijn de Getuigen geholpen zich erdoorheen te slaan. Een vrouw van begin twintig zei: „Mijn moeder heeft mij vanaf dat ik drie was, geleerd mijn vertrouwen op Jehovah te stellen. Haar opleiding en die welke ik via de christelijke gemeente heb ontvangen, hebben mij geholpen deze bedroevende ervaring te dragen.”

Georganiseerd voor de herbouw

Ongeveer 350 huizen van de Getuigen waren ernstig beschadigd of verwoest; een honderdtal waren privé-eigendom. Aan meer dan 630 huizen van Getuigen moesten geringere herstelwerkzaamheden verricht worden. Bovendien waren tien Koninkrijkszalen zo zwaar beschadigd dat ze niet meer te gebruiken waren.

Snel werden regelingen getroffen om Koninkrijkszalen te herbouwen voor de gemeenten die hun zaal waren kwijtgeraakt. En de elf Regionale bouwcomités in Japan organiseerden elk een ploeg van 21 man om de beschadigde huizen van de Getuigen te repareren.

Een teken der tijden

Aardbevingen doen zich met grotere frequentie voor. „Alleen al vorig jaar”, merkte het tijdschrift Maclean’s op, „waren er ettelijke aardbevingen [in Japan] die zwaarder waren dan die in Kobe.” Een was een grote beving met een magnitude van 8,1, die evenwel een dunbevolkt gebied in het noorden trof.

Zo’n toename in aardbevingen verbaast Jehovah’s Getuigen niet. Vlak nadat de aardbeving zijn huis in Kobe had doen schokken, stapte de vijfjarige Atsushi rond met de woorden „Er zullen in de ene plaats na de andere aardbevingen zijn”! (Markus 13:8) Hij had die profetie van zijn moeder geleerd. Jezus Christus noemde aardbevingen als een deel van ’het teken van zijn tegenwoordigheid en van het besluit van het samenstel van dingen’. Andere onderdelen van dat teken zijn oorlogen, voedseltekorten, pestilenties en het bij de meesten verkoelen van de liefde. — Mattheüs 24:3-14; 2 Timotheüs 3:1-5.

De aardbeving in Kobe vormt alleen maar een bewijs te meer dat wij in de laatste dagen van deze wereld leven. Gelukkig maakt ze deel uit van Jezus’ nu in vervulling gaande teken dat bewijst dat deze wereld spoedig plaats zal maken voor een rechtvaardige nieuwe wereld. — 1 Johannes 2:17.

[Voetnoot]

[Illustraties op blz. 23]

Takao Jinguji verloor in deze ruïnes zijn gezin

[Illustratie op blz. 24]

Verwoest spoorwegstation

[Illustraties op blz. 24, 25]

Ingestort viaduct

[Illustraties op blz. 26]

Getuigen brachten snel een reliefprogramma voor de slachtoffers op gang