Kent u de buidelwolf?
DOOR ONTWAAKT!-CORRESPONDENT IN AUSTRALIË
’OF IK de buidelwolf ken?’, denkt u misschien. ’Ik wist helemaal niet dat het dier bestond.’
De buidelwolf is een fascinerend dier van het verre werelddeel Australië dat ook wel de Tasmaanse tijger of Tasmaanse wolf wordt genoemd. Zijn zoölogische naam luidt Thylacinus cynocephalus, wat letterlijk „buidelhond met wolvekop” betekent, maar de vroege Europese kolonisten op het eiland Tasmanië, een kleine Australische deelstaat, hebben het dier een hele reeks veel eenvoudiger namen gegeven. Namen als zebra-opossum, hyena, zebrawolf en hondekop-opossum werden veel gebruikt. De Aborigines, die al lang op Tasmanië woonden voordat de blanke er slechts zo’n 200 jaar geleden arriveerde, noemden de buidelwolf corinna.
De Tasmaanse tijger wordt nu als uitgestorven beschouwd, maar opgezette exemplaren zijn in museums te vinden. De laatste levende buidelwolf waarvan men weet, is in 1936 in een dierentuin in Hobart, de hoofdstad van Tasmanië, gestorven. Sommigen beweren echter dat er zich nog wat levende buidelwolven schuilhouden in de onherbergzame streken van Tasmanië, en steeds weer duikt het bericht op dat ze gezien zijn.
Hoewel het dier niet echt tot de tijgerfamilie behoort, is de naam Tasmaanse tijger vermoedelijk ontstaan doordat het dier gestreept is en doordat het een vleeseter is. Over zijn rug en verder over zijn lange, stijve staart lopen karakteristieke, donkerbruine, bijna zwarte strepen. Nog een fascinerend feit is dat de Tasmaanse tijger een buideldier is — het vrouwtje heeft namelijk een buidel. De jongen worden heel klein, onvolgroeid en blind geboren maar vinden dan hun weg naar de buidel van hun moeder, waar ze gezoogd worden totdat ze volgroeid zijn en sterk genoeg om te vertrekken. De nietige pasgeborene blijft een maand of drie in de buidel van moeder buidelwolf voordat hij zich naar buiten waagt. Eenmaal uit de buidel duurt het echter niet lang voordat buidelwolf junior moeder begint te volgen in haar speurtocht naar voedsel.
Beweerd wordt dat de buidelwolf het grootste vleesetende buideldier is dat men in recente tijden heeft gekend. In tegenstelling tot buideldieren als de kangoeroe is bij het wijfje van de buidelwolf de buidelopening naar achteren gericht. Ze kan vier jongen tegelijk meedragen en zogen.
Hoe wijdverbreid?
Ofschoon er in veel delen van Australië Aboriginal rotsschilderingen, fossielen en gedroogde, gemummificeerde exemplaren van de buidelwolf zijn gevonden, schijnt zijn woongebied voornamelijk Tasmanië geweest te zijn. Het kan zijn dat hij zelfs daar nooit talrijk is geweest. Dat hij uitgestorven is, is hoofdzakelijk aan de mens te wijten. De Tasmaanse tijger was zelf een roofdier, maar hij was geen partij voor de listige en hebzuchtige jagers die sommige blanke kolonisten bleken te zijn. Doordat de buidelwolf nieuwsgierig en over het algemeen niet bang was voor de mens, was hij een gemakkelijke prooi voor het geweer en de strik.
Veel boeren beweerden dat de Tasmaanse tijger een schapendoder was en dus werden er aantrekkelijke premies geboden door grote veebedrijven en door de Tasmaanse regering. Levend gevangen exemplaren werden vlot aangekocht door overzeese dierentuinen. Hoewel de buidelwolvenpopulatie ongetwijfeld te lijden heeft gehad van een ernstige onbekende ziekte die jaren geleden veel van het wild op Tasmanië geteisterd heeft, is verreweg de grootste decimering van zijn aantallen aan de mens toe te schrijven.
Unieke jachtmethoden
De buidelwolf jaagde meestal alleen, maar soms in paren. Daarbij werd de volgende methode gevolgd: Er werd een dier uitgekozen, een kleine kangoeroe bijvoorbeeld, die dan gewoon werd achternagezeten tot hij uitgeput was. Moest de verzwakte prooi eenmaal snelheid minderen, dan sprong de buidelwolf toe en doodde hem met zijn machtige kaken. Nog een uniek kenmerk van dit ongewone dier was dat hij zijn bek verbazingwekkend ver kon opensperren, wel tot 120 graden!
Door hun gewoonte slechts bepaalde delen van een karkas te eten — meestal alleen de inwendige organen — gingen sommigen ze beschouwen als dieren die zinloos doodden. Maar ter compensatie van deze ogenschijnlijke verspilling kwam er een kleiner vleesetend buideldier, de aas etende Tasmaanse duivel (die nog steeds bestaat), achter de tijger aan en had al gauw alle restanten opgeruimd — botten, vacht, alles.
Klaarblijkelijk was de buidelwolf geen bedreiging voor de mens. Er zijn geen aanwijzingen dat ze ooit jacht op mensen hebben gemaakt. Een bejaarde man herinnert zich dat hij laat op een avond, jaren geleden, voor zijn kampvuur zat te lezen toen hij door de vlammen plotseling een Tasmaanse tijger ineengedoken, sluipend, dreigend in zijn richting zag schuiven. Een aanval vrezend reikte hij met een kalme beweging naar zijn geweer, richtte zorgvuldig door de vlammen heen en vuurde. De buidelwolf buitelde plomp achterwaarts maar was kennelijk niet ernstig gewond, want hij sprong op en verdween in de duisternis. De man ging daarop kijken of er bloed lag, om te zien hoe ernstig hij de tijger verwond had. Vlak voor het vuur vond hij een grote koeskoes met de kogel erin. Daarop had de buidelwolf het gemunt gehad!
Wat te denken van de berichten over waarnemingen?
Er zijn tientallen waarnemingen van de buidelwolf gerapporteerd sinds de laatste in 1936 in gevangenschap is gestorven, maar tot dusver is er weinig aangevoerd dat zoölogen ervan vermag te overtuigen dat er nog buidelwolven leven. Blijkbaar zal niets minder dan een echte foto of de vangst van een levend dier de overheid ervan kunnen overtuigen dat er nog steeds buidelwolven zijn.
Veel oudere mensen die in landelijke gebieden van Tasmanië wonen, zeggen dat als zij een Tasmaanse tijger zouden zien, zij dat niet zouden melden. Het zit hun dwars dat toen zij nog jong waren, andere mensen verantwoordelijk zijn geweest voor de kennelijke uitroeiing van dit unieke dier. Mochten er nog buidelwolven bestaan, dan willen deze mensen dat ze met rust gelaten worden. Zou hun dus gevraagd worden of zij onlangs nog een buidelwolf hebben gezien, dan zou hun antwoord, al dan niet naar waarheid, „Nee!” luiden.
[Illustratieverantwoording op blz. 26]
Tom McHugh/Photo Researchers