Jonge mensen vragen . . .

Als een van mijn ouders tekortschiet, wat dan?

„Mijn vader is al tien jaar een christen. Nu is hij inactief. Hij bestudeert de bijbel niet en hij gaat niet geregeld naar de vergaderingen. Hij heeft constant kritiek op zijn christelijke broeders in de gemeente. Hij heeft wereldse opvattingen over rassen en heel veel andere onderwerpen. Ik vind dat hij heel wat tekortkomingen heeft.” — Een tienermeisje.

ER IS geen ouder die volmaakt is. „Allen hebben gezondigd en bereiken niet de heerlijkheid Gods”, zegt de bijbel (Romeinen 3:23). Maar het is nog iets heel anders als iemands vader of moeder in het openbaar de rol van modelchristen speelt en zich privé van een lelijke kant laat zien. „In het bijzijn van anderen is mijn vader aardig”, zegt een jong meisje. „Maar achter gesloten deuren is hij totaal anders — hij is gemeen! Hij heeft kritiek op alles wat ik doe en hij maakt iedereen bij ons thuis het leven zuur. Ik heb het punt bereikt dat ik helemaal geen plezier meer in het leven heb. Het enige wat ik voor hem voel, is haat.”

Boosheid en wrok kunnen bijzonder intens zijn onder jongeren die in het geheim op de een of andere manier mishandeld worden. Een zekere Mary bijvoorbeeld schrijft over het „geweld, het gevloek en allerlei vormen van mishandeling” die zij heeft ondervonden van de zijde van haar vader — een stiekeme alcoholist. „Mensen kwamen naar ons, kinderen, toe om ons te vertellen wat een geweldige vader we hadden en hoe we boften”, vertelt zij bitter.

De bijbel veroordeelt alle vormen van huichelarij (Jakobus 3:17). Hij waarschuwt ons dat er zelfs onder ware aanbidders van God sommigen zouden zijn die „verbergen wat zij zijn” (Psalm 26:4; vergelijk Judas 4). Die wetenschap zal het er echter niet gemakkelijker op maken als de huichelaar een van je eigen ouders is — iemand die je geacht wordt lief te hebben en te respecteren. Sommige jongeren kunnen de tegenstrijdige emoties waaraan zij ten prooi zijn niet aan. „Ik heb hulp nodig”, verzucht een meisje. „De bijbel zegt ’Eer uw vader’, maar ik kan het niet.”

Wat het werkelijk wil zeggen hen te eren

Het is waar dat het bijbelse gebod dat je je ouders moet eren, geen ’ontsnappingsclausule’ bevat voor jongeren die vinden dat hun ouders dat niet verdienen (Efeziërs 6:1, 2). Een ouder eren behoeft echter nog niet te betekenen dat je zijn manier van leven goedkeurt of dat je blij bent met de manier waarop hij je behandelt.a In de bijbel kan „eren” eenvoudig het erkennen van het bevoegde gezag betekenen.

Zo schreef de apostel Petrus dat christenen ’de koning moesten eren’ (1 Petrus 2:17). Petrus wist uit eigen ervaring dat koningen vaak walgelijke figuren waren. Koning Herodes Agrippa I bijvoorbeeld leidde een losbandig en verkwistend leven. Na door Rome tot koning van Palestina benoemd te zijn, zette hij een christenvervolging op touw. Hij „bracht Jakobus, de broer van Johannes, door het zwaard om het leven. Toen hij zag dat dit de joden aangenaam was, nam hij vervolgens ook Petrus gevangen” (Handelingen 12:1-3). Toch zette Petrus niet tot opstand aan. Hij moedigde juist tot gehoorzaamheid aan koningen aan. En dat met reden. Gehoorzaamheid aan wereldse heersers is Jehovah’s wil. En in Petrus’ dagen bezaten sommige koningen absolute macht en autoriteit. Salomo zei: „Al wat hem behaagt te doen, zal hij doen, want het woord van de koning is de heersende macht; en wie kan tot hem zeggen: ’Wat doet gij?’” — Prediker 8:3, 4.

In overeenkomstige zin is je ouder — ongeacht zijn tekortkomingen — nog steeds de baas en hij heeft aanzienlijke macht over je leven. Het is dus gewoon niet verstandig in opstand te komen of hem met minachting te behandelen. Niet alleen zou het leven daardoor nog moeilijker voor je kunnen worden maar je zou er ook Gods gunst door kunnen verliezen. (Vergelijk Spreuken 30:17; Prediker 10:4.) Door daarentegen zo veel je kunt mee te werken, kun je misschien op zijn minst een zweem van vrede en rust in je relatie met je ouder bewaren. — Kolossenzen 3:20.

Hoe met boosheid en wrok om te gaan

Hoe kun je evenwel iemand die je gekwetst en teleurgesteld heeft met respect behandelen? Dat is niet gemakkelijk. Maar door voortdurend bij zijn fouten en tekortkomingen stil te staan, zul je je wrok alleen maar voeden. Zou het kunnen zijn dat je positiever over je ouder moet denken, hem gepaste lof moet toezwaaien voor de goede eigenschappen die hij eventueel heeft?

Merk eens op wat Spreuken 19:11 zegt: „Het inzicht van een mens vertraagt stellig zijn toorn.” Als je probeert je ouder te begrijpen, geeft dat je misschien een nieuwe kijk op de situatie. Gedraagt hij zich echt goddeloos? Of zou het gewoon kunnen zijn dat hij zwak is, ontmoedigd, en dat hij hulp nodig heeft? Zou zijn gedrag het gevolg kunnen zijn van ziekte, neerslachtigheid, eenzaamheid of stress op zijn werk? Als dat zo is, zou begrip voor deze problemen je kunnen helpen meer compassie met je ouder te hebben en misschien minder kwaad te zijn.

Hoe dan ook, het helpt als je met iemand over je gevoelens praat (Spreuken 12:25). „Mijn vader dronk altijd”, vertelt een meisje. „Ik kon mijn ouders niet vertellen hoe ik erover dacht, dus kropte ik het allemaal op.” Je hoeft echter niet in je eentje te lijden. Rijpe broeders en zusters in de christelijke gemeente kunnen je ouders niet vervangen, maar wel veel doen om een gebrek aan liefde thuis goed te maken. (Vergelijk Markus 10:30.) Spreuken 17:17 zegt: „Vrienden tonen hun liefde altijd. Broeders zijn er immers om moeilijkheden te delen?” — Today’s English Version.

’Ik kan hem veranderen’

Sommige jongeren lijden emotioneel door een misplaatst verantwoordelijkheidsgevoel. Mary vertelt over zichzelf en haar broertjes en zusjes: „Wij waren doodsbenauwd dat iemand achter het drankprobleem van mijn vader zou komen.” Anderen putten zichzelf uit door vergeefse pogingen hun plichtvergeten ouder te veranderen.

Hoeveel je ook van je ouder houdt of om hem geeft, de schuld van zijn tekortkomingen ligt gewoon niet bij jou. Hij ’draagt zijn eigen vracht’ verantwoordelijkheid tegenover God. (Vergelijk Galaten 6:5; Jakobus 5:14.) Het is niet jouw verantwoordelijkheid het gedrag van je ouder in de gaten te houden of bij te sturen. Als je voortdurend op hem vit of hem de les leest, zal hij alleen maar geërgerd raken.

Dat wil niet zeggen dat er niets is wat je kunt doen. Op zijn allerminst kun je ’zonder ophouden bidden’ of je ouder een verandering van hart mag ondergaan (1 Thessalonicenzen 5:17). Het kan ook zijn dat je door geregeld je liefde voor hem te laten blijken en hem, waar terecht, oprechte complimenten te geven, bereikt dat zijn houding wat verzacht. Afgezien daarvan rest je misschien niet veel anders dan de situatie zo goed mogelijk te verduren.b

Als jij en je ouder christenen zijn en hij zich schuldig maakt aan ernstige overtredingen, zoals alcoholmisbruik of vlagen van toorn, zul je je uiteraard verplicht voelen ervoor te zorgen dat de zaak met de gemeenteouderlingen wordt besproken (Jakobus 5:14). Dat zou geen daad van deloyaliteit zijn maar een liefdevolle poging om te bereiken dat je ouder de hulp krijgt die hij zo hard nodig heeft. Weliswaar hebben sommige ouders boos elke overtreding ontkend en het hun kinderen stiekem betaald gezet, maar jongeren die in dit opzicht „lijden ter wille van rechtvaardigheid”, kunnen er zeker van zijn dat Jehovah hun moedige handelwijze goedkeurt en dat hij op zijn bestemde tijd de waarheid aan het licht zal brengen. — 1 Petrus 3:14; 1 Timotheüs 5:24, 25.

Je eigen redding bewerken

Salomo heeft gezegd: „Louter onderdrukking kan een wijze waanzinnig doen handelen” (Prediker 7:7). Helaas zijn sommige jongeren door het slechte voorbeeld van hun ouders verbitterd geraakt en zijn ook zij zich gaan misdragen. Sommigen zijn zelfs woedend op God geworden en hebben de christelijke levenswijze vaarwelgezegd! (Spreuken 19:3) De bijbel waarschuwt: ’Pas op dat woede je niet tot honende daden verlokt. Wees op je hoede dat je je niet wendt tot wat schadelijk is.’ — Job 36:18-21.

In plaats van overmatig te piekeren over de reputatie die je ouder bij God geniet, moet je ’met vrees en beving je eigen redding blijven bewerken’ (Filippenzen 2:12). In oude tijden deed een jonge prins die Hizkia heette dit onder soortgelijke omstandigheden. Zijn vader, koning Achaz, beweerde een aanbidder van Jehovah te zijn (Jesaja 7:10-12). In werkelijkheid was hij een aanbidder van heidense godheden; hij gebruikte zelfs een van zijn eigen zonen als mensenoffer! (2 Koningen 16:1-4) Denk je eens in wat verontrustend deze heersende afval voor de jonge Hizkia geweest moet zijn! Vers 28 van Psalm 119, die naar sommigen geloven door deze jonge prins werd geschreven, luidt: „Mijn ziel is slapeloos geweest van droefheid. Richt mij op, naar uw woord.”

En dat deed Jehovah! Doordat Hizkia zich wijdde aan gebed en de studie van Gods Woord, groeide zijn geestelijke gezindheid in weerwil van zijn omgeving (Psalm 119:97). Hij lette ook heel goed op met wie hij omging (Psalm 119:63). Het resultaat? Ondanks het trieste voorbeeld dat zijn huichelachtige vader had gegeven, ’bleef Hizkia zelf aan Jehovah gehecht’ (2 Koningen 18:6). Dat kun jij ook! Misschien gedraagt je ouder zich huichelachtig, maar het is niet nodig dat jij zijn voorbeeld volgt. Blijf aan Jehovah gehecht, dan zal je rustige voorbeeld van getrouwheid misschien op een goede dag aanleiding voor je ouder zijn, veranderingen bij zichzelf aan te brengen.

[Voetnoten]

[Illustraties op blz. 25]

Dat je ouder tekortschiet, betekent niet dat jij dat ook moet doen