Jonge mensen vragen . . .

Hoe gedraag ik mij tegenover de ouder die is weggegaan?

„Op de dagen dat Pap beloofd had ons te komen halen voor een bezoek, trok Mam mijn zusje en mij onze mooiste kleren aan. En dan gingen we op hem zitten wachten. Het ene uur na het andere verstreek en wij zaten maar te wachten. Ten slotte zei Mam: ’Het is bedtijd.’ Dan begonnen we te huilen en zeiden: ’Hij komt vast nog wel, hij komt vast nog wel!’ Zelfs de volgende morgen wachtten we nog op hem, maar wie er kwam, geen Vader. Soms leek het wel of we niets anders deden dan wachten.” — Anne.a

ALS jouw ouders, net als die van Anne, uit elkaar zijn gegaan, begrijp je waarschijnlijk waarom Jehovah, de Ontwerper van het huwelijk, echtscheiding zo sterk ontmoedigt. (Vergelijk Maleachi 2:16.) Echtscheiding komt voor alle betrokkenen hard aan — zelfs als een ouder die onrecht is aangedaan het schriftuurlijke recht heeft zich van de ander te laten scheiden.b

Maar als ouders ten slotte uit elkaar gaan, misschien doordat zij wettelijk gaan scheiden, hoeft dat nog niet het einde te betekenen van alle problemen die hun onenigheid jou kan bezorgen. In feite sta je nu misschien voor een moeilijke uitdaging: te beslissen of je enig contact zult blijven onderhouden met de ouder die is weggegaan. Meg weet nog hoe moeilijk dat kan zijn: „Ik was zo verdoofd dat ik emotioneel helemaal dichtklapte. Een tijdlang had ik daarom geen gevoelens. Het was alsof mijn vader gestorven was.” En Mike herinnert zich: „Ik begon mijn vader te haten, en dat gevoel raakte ik niet snel kwijt. Als ik eraan dacht hoe hij een vrouw met vier kinderen in de steek had gelaten en geen cent alimentatie méér betaalde dan waartoe hij wel verplicht was — nou, dan maakte het me razend.”

Sla bruggen, breek ze niet af

In deze chaotische en woelige periode in je leven is het maar al te gemakkelijk de deur van je genegenheid voor een van je ouders dicht te slaan en je te laten beheersen door woede en bitterheid. Maar het koesteren van een dergelijke wrok kan je kijk op het leven vergiftigen. Zo’n woede kan ertoe leiden dat je de bruggen afbreekt, dat je je banden met een ouder dermate beschadigt dat het welhaast onmogelijk wordt ze te herstellen.

De bijbel geeft ons geen vrijbrief om onze ouders niet te eren. (Vergelijk Lukas 18:20.) Deskundigen zijn het erover eens dat het in de meeste gevallen beter is te trachten na de scheiding contact te houden met beide ouders. Dr. Robert E. Gould, hoogleraar in de psychiatrie, schreef in het tijdschrift Seventeen dat een regelmatig contact met beide ouders je aanpassing aan de scheiding zelfs kan vergemakkelijken. De onderzoekers Wallerstein en Kelly hebben eveneens bemerkt dat de jongeren die de scheiding van hun ouders met succes te boven kwamen, een nauwe band hadden met beide ouders. Maar hoe kun je een goede band hebben met een ouder die het huis heeft verlaten of die je vertrouwen heeft geschonden?c

Inzicht — de sleutel tot vrede

Je verklaarbare woede vormt in het begin misschien een belemmering. Maar als je je ten doel stelt je ouder beter te begrijpen, draagt het daaruit voortvloeiende inzicht er wellicht toe bij dat je woede minder wordt. Spreuken 19:11 zegt in dit verband: „Het inzicht van een mens vertraagt stellig zijn toorn, en het is luister van zijn kant, de overtreding voorbij te gaan.” Dit is beslist gemakkelijker wanneer de schuldige partij een mate van spijt of berouw heeft getoond. Bedenk dat het verwerven van inzicht in de zienswijze, persoonlijkheid en menselijke zwakheden van een ouder die niet meer thuis woont, niet per se betekent dat je de schuldige ouder verontschuldigt of dat je in het echtscheidingsgeschil de kant van die ouder kiest; evenmin betekent het dat je verraad pleegt jegens de ouder bij wie je woont. Het betekent eenvoudig dat je een realistischer kijk op je ouder ontwikkelt.

Veel jongeren gaan er bijvoorbeeld van uit dat een ouder die is weggegaan een hekel aan hen moet hebben — waarom zou hij of zij anders weggaan? Maar heus, de scheiding was te wijten aan huwelijksproblemen, niet aan jou. Het lag waarschijnlijk niet in de bedoeling van de vertrekkende ouder jou af te wijzen door weg te gaan — al denk je dat misschien. Dr. Gould stelt het zo: „Naar alle waarschijnlijkheid zullen ouders die vóór de scheiding van je hielden, daarna nog evenveel van je houden.”

’Waarom bezoekt hij ons dan bijna nooit?’, zou je kunnen vragen. Als een ouder herhaaldelijk niet komt opdagen voor geplande bezoeken, of als hij slechts sporadisch contact met je zoekt, kan het inderdaad lijken of hij je niet wil zien. Maar dat hoeft helemaal niet zo te zijn. Soms weet een ouder dat zijn of haar gedrag vóór de scheiding het gezin diep gekrenkt heeft. Als je ooit de gevoelens van een vriend hebt gekwetst, weet je hoe moeilijk het kan zijn hem daarna weer onder ogen te komen! Spreuken 18:19 zegt hierover: „Een gekrenkte broeder is erger dan een versterkte stad.” — The Interlinear Hebrew-Aramaic Old Testament.

Vanwege schuldgevoelens kan jouw ouder er eveneens tegen opzien het gezin onder ogen te komen. Trots kan ook een factor zijn. Het kan zelfs zijn dat de ouder die niet meer thuis woont, er gewoon moeite mee heeft de vroegere huwelijkspartner te zien, vooral als deze hertrouwd is; wat vroeger „thuis” was, lijkt nu wellicht vreemd. Deze en andere factoren kunnen het voor je ouder moeilijk maken je te bezoeken. Wat kun je doen om het gemakkelijker te maken? In Romeinen 12:18 lezen wij: „Houdt zo mogelijk, voor zover het van u afhangt, vrede met alle mensen” (Nieuwe Vertaling van het Nederlands Bijbelgenootschap). Hoe kun je dat doen?

Om te beginnen moet je misschien je verwachtingen wat terugschroeven. Meer tijd en aandacht van je ouder verwachten dan je op dit moment krijgt, werkt alleen maar frustrerend en ontmoedigend. Probeer in plaats daarvan te genieten van de beperkte tijd die jullie samen doorbrengen.

’Maar waar moeten we over praten?’, kun je je afvragen. Het is waar dat deze bezoeken in het begin moeizaam kunnen verlopen. Toch is er waarschijnlijk heel wat waar je ouder benieuwd naar is — je vrienden, je vooruitgang op school en je interesses buiten school. En er is veel waar jij naar kunt informeren. De scheiding heeft ongetwijfeld een gapende leegte in het leven van je ouder achtergelaten, evenals in dat van jou. Wees dus als de in Spreuken 20:5 besproken „man van onderscheidingsvermogen”, die de ’diepe wateren’ van raad in een ander ’naar boven haalt’. Stel vragen. Informeer naar het nieuwe huis of de nieuwe baan van je ouder, naar zijn of haar hobby’s, interesses in sport, en vrienden. En als je maar niet over de pijn die je ouder je heeft bezorgd heen kunt komen, kun je misschien te zijner tijd een manier vinden om dat in alle rust uit te praten.

Blijf evenwichtig

Het gevaar bestaat echter dat je een niet thuis wonende ouder gaat idealiseren. Randy’s vader, een alcoholist en een rokkenjager, verliet het gezin herhaaldelijk en scheidde ten slotte van Randy’s moeder. En toch herinnert Randy zich: „Om de een of andere reden verafgoodde ik de man zowat.”

Zo’n misplaatste adoratie is niet ongebruikelijk. In de Verenigde Staten woont ongeveer 90 procent van de kinderen van gescheiden ouders bij de moeder en bezoekt de vader. De moeder is dus meestal verantwoordelijk voor de dagelijkse verzorging van haar kinderen — met inbegrip van het strenge onderricht. En ondanks de alimentatie die de moeder krijgt, gaat haar economische situatie er na de scheiding gewoonlijk behoorlijk op achteruit; die van de vader kan er zelfs op vooruitgaan. Het gevolg: Een bezoek aan Pa betekent geschenken krijgen en pret maken! Het leven bij Ma betekent elke cent omdraaien en te horen krijgen wat je wel en niet mag doen. Jammer genoeg hebben sommige jongeren zelfs een christelijke ouder verlaten om bij een rijkere en toegeeflijker ongelovige ouder te gaan wonen. — Vergelijk Spreuken 19:4.

Als je in de verleiding komt zo’n keus te maken, toets dan je waarden. Bedenk dat de Schepper de meeste waarde hecht aan wat je werkelijk nodig hebt — morele leiding en streng onderricht. Niets anders wat een ouder je kan bieden, zal je karakter en de kwaliteit van je leven zo diepgaand beïnvloeden. Streng onderricht is een teken van ware liefde. — Zie Spreuken 4:13; 13:24.

Bedenk ook dat je Schepper er slechts één maatstaf van goed en verkeerd op na houdt, ongeacht wat een ouder je toestaat te doen. Tom zegt: „Mijn moeder ontmoedigde ons nooit om onze vader te bezoeken. Maar wel zei ze elke vrijdag als wij naar hem toe gingen: ’Als je maar bedenkt dat je een christen bent en dat Jehovah ziet wat je doet.’ Dat hielp me aan mijn geloofsovertuiging vast te houden als ik mijn vader bezocht.”

Wat je echter ook probeert, je kunt niet altijd de goedkeuring van een ouder winnen. De suggesties in dit artikel kunnen je helpen de kloof tussen jou en je ouder te overbruggen. Maar zelfs als al je pogingen falen, geef de hoop niet op. Mensen veranderen. En je zult op zijn minst de voldoening hebben te weten dat ’voor zover het van jou afhangt’ de vrede bewaard is. Wat beter is, je zult je nog steeds in de warmte van een goedkeurende ouderlijke glimlach kunnen koesteren. Jehovah zegt hierover in Spreuken 27:11: „Wees wijs, mijn zoon, en verheug mijn hart, opdat ik een antwoord kan geven aan hem die mij hoont.” Als je je gehoorzaam aan Gods maatstaven houdt en eraan werkt barmhartig inzicht te tonen in je contacten met je ouders, behaagt dit hem. En hij is een Vriend en Ouder van wie je nooit hoeft te vervreemden.

[Voetnoten]

[Illustratie op blz. 23]

Soms is het een beproeving de ene ouder te verlaten om tijd door te brengen met de andere