De mummie uit de gletsjer

DOOR ONTWAAKT!-CORRESPONDENT IN ITALIË

Op het eerste gezicht had het misschien veel weg van het toneel van een misdaad. Er lag een uitgedroogd lijk met het gezicht naar beneden, half ingesloten in het ijs. Dood door ongeval? Vermoord uit wraak? Of gewoon weer een slachtoffer van de bergsport? Hoe dan ook, wat deed hij daar in de stilte van het Tiroolse hooggebergte op 3200 meter boven de zeespiegel? Wie was hij? En hoe was hij gestorven?

DE „IJSMAN”, zoals hij onmiddellijk werd genoemd, of Homo tyrolensis, zoals wetenschappers hem noemen, werd in september 1991 bij toeval gevonden door een Duits echtpaar dat een tocht maakte op de berg Similaun (in de Ötztaler Alpen), op de grens tussen Oostenrijk en Italië. Door de bijzonder warme zomer dat jaar was het grootste deel van de sneeuw weggesmolten en daardoor waren er overblijfselen aan het licht gekomen die anders wie weet hoe lang verborgen zouden zijn gebleven. Nadat onderzoekers enige aanvankelijke onzekerheid over de vondst hadden weggenomen, werd het lichaam ruw uit het ijs gehakt en tijdens het lostrekken liep het schade op. Al gauw echter werd duidelijk dat het geen gewoon lijk was. In de buurt van het lichaam lagen verscheidene voorwerpen die erg afweken van wat moderne wandelaars normaal bij zich hebben wanneer zij zich op zulke hoogten wagen.

Sommigen beseften dat het lijk zeer oud was. Na de eerste proeven deed Konrad Spindler van de Universiteit van Innsbruck in Oostenrijk een verrassende uitspraak — het gemummificeerde lichaam dat op de Similaun was gevonden, was enkele duizenden jaren oud! Na verdere analyse en onderzoek ter plekke kwamen wetenschappers tot de conclusie dat het lijk dat zij onderzochten „veruit het oudste menselijk wezen was dat ooit vrijwel intact was gevonden” (Time, 26 oktober 1992). Archeologen geloven dat de ijsman, bijgenaamd Ötzi (naar het Ötztal, de Duitse naam van een nabijgelegen dal), omstreeks 3000 v.G.T. is gestorven.

Toen eenmaal het belang van de vondst werd beseft, keerden archeologen verscheidene keren naar de Similaun terug om naar andere artefacten te zoeken die nuttig zouden zijn bij pogingen om te begrijpen wat deze man al die eeuwen geleden was overkomen. Wat hebben zij ontdekt? Waarom was er zo veel belangstelling voor een in het ijs begraven mummie? Is het mogelijk geweest iets van het mysterie rond de ijsman te ontraadselen?

[Illustratie op blz. 3]

Ötzi, de ijsman

[Verantwoording]

Foto: Archiv Österreichischer Alpenverein/Innsbruck, S.N.S. Pressebild GmbH