Zanzibar — Het „Specerijeiland”
DOOR ONTWAAKT!-CORRESPONDENT IN KENIA
OP 35 kilometer voor de oostkust van Midden-Afrika ligt het eiland Zanzibar. Dit echt schilderachtige eiland, omspoeld door het warme blauwe water van de Indische Oceaan, is omzoomd met witte stranden en wordt opgeluisterd door lage heuvels en in de passaatwinden wiegende palmen. Hoewel Zanzibar betrekkelijk klein is — de grootste lengte bedraagt 85 kilometer en het is 39 kilometer breed — heeft het een belangrijke rol gespeeld in de geschiedenis van Afrika.
Eeuwenlang hebben Perzen, Arabieren, Indiërs, Portugezen, Britten, Aziaten, Noordamerikanen en, uiteraard, Afrikanen van het vasteland Zanzibar bezocht. Men kwam er toen vooral voor de lucratieve slavenhandel. Het was ook de plaats waar handelaars en ontdekkingsreizigers voorraden insloegen. Ja, de meeste van de Europese ontdekkingsreizigers die in de negentiende eeuw Afrika verkenden, deden dit eiland aan! Geen wonder dat men het de Poort tot Afrika ging noemen.
Kruidnagels en hun toepassingen
De sultan van Oman, sajjid Saʹid, verliet in de eerste helft van de negentiende eeuw zijn geboorteland aan de Perzische Golf en vestigde zich op Zanzibar. Als heerser van dit eiland liet hij de Arabische plantage-eigenaars ophouden met de verbouw van kokosnoten en in plaats daarvan een veel winstgevender gewas planten: kruidnagels. Tegen het einde van zijn leven werd de winst op de kruidnagels alleen overtroffen door de opbrengst van de slaven- en de ivoorhandel. Toen de slavenhandel werd afgeschaft, kwam Zanzibar dan ook bekend te staan als het Specerijeiland. Tegenwoordig is het de voornaamste kruidnagelleverancier ter wereld.
Kruidnagels zijn feitelijk de gedroogde bloemknoppen van een tropische altijdgroene boom. De wetenschappelijke naam van de boom luidt Eugenia caryophyllata. Op Zanzibar is de gemiddelde boom een meter of negen hoog. De bloemknoppen worden meestal geoogst wanneer ze een roodbruine kleur hebben en ze zijn ongeveer 1,3 centimeter groot. Een gezonde boom kan wel zo’n 34 kilo knoppen opleveren. Na de oogst worden ze in de hete tropenzon te drogen gelegd.
Wegens hun geurigheid en scherpe smaak worden kruidnagels hoofdzakelijk bij het koken gebruikt. De smaak van vlees- en groentegerechten wordt vaak verhoogd met kruidnagels. Of u kunt vier of vijf kruidnagels enigszins pletten en ze in kokend water doen, dan hebt u een kruidige thee! En op een koude winterdag kunt u van rode wijn een verkwikkende drank maken door hem te verwarmen en er een paar kruidnagels aan toe te voegen. Sommigen gebruiken kruidnagels om hun toilet op te frissen door een kruidnagel of twintig in een sinaasappel te steken en die zo ongeveer een week te laten hangen. Tandartsen hebben kruidnagelolie als plaatselijk verdovend middel gebruikt ter verlichting van kiespijn. Kruidnagel wordt ook gebruikt in mondwaters en parfums. Geen wonder dat dit kleine eiland beroemd is om zijn specerijgewas!
De bevolking
De echte ’smaakmaker’ van Zanzibar is de plaatselijke bevolking. Zodra u voet aan wal zet op het eiland, wordt u hartelijk begroet door de Zanzibari’s. Zij maken een heel ontspannen indruk en nemen de tijd voor elkaar. Tijdens een gesprek komt het voor dat zij elkaar herhaaldelijk de hand schudden, misschien wel drie of vier keer in tien minuten tijd. Dat is de manier waarop zij spontaan reageren op elke humoristische opmerking.
Als u hen thuis bezoekt, wordt u onthaald op hun vermaarde gastvrijheid. Een bezoeker moet altijd het allerbeste krijgen. Komt hij onverwacht onder het eten, dan is er geen ontkomen aan: Hij moet meeëten, zo veel hij lust. Een dergelijke gastvrijheid doet aan bijbelse tijden denken. — Vergelijk Genesis 18:1-8.
De Zanzibari’s zijn ook kleurrijk en exotisch van uiterlijk. De vrouwen dragen wanneer zij zich onder de mensen begeven de buibui, een gewaad dat hen van het hoofd tot de enkels bedekt en iets van een cape weg heeft. Interessant is dat daaronder soms een westerse jurk wordt gedragen. Wat de mannen betreft, die ziet men gekleed gaan in een kanzu, een lang wit of pastelkleurig gewaad. Zij dragen de kofia, een met tressen versierde fez.
Iemand die door het historische gedeelte van de stad Zanzibar wandelt, Stone Town geheten, heeft het gevoel in de tijd teruggevoerd te zijn. De doolhof van straten en stegen heeft geen trottoirs. De deuren van de talrijke winkels komen rechtstreeks op de straat uit! Dan zijn er nog veel straatventers, bijvoorbeeld de verkopers van Kahawa, een zoete Arabische koffie, gekruid met gember.
Woorden noch foto’s kunnen echter recht doen aan de schoonheid van Zanzibar, dit kleurrijke „Specerijeiland” dat die benaming alleszins verdient.
[Kaart op blz. 16]
(Zie publicatie voor volledig gezette tekst)
ZANZIBAR
[Illustratieverantwoording op blz. 17]
Kaarten: The Complete Encyclopedia of Illustration/J. G. Heck