Jonge mensen vragen . . .

Hoe kan ik afvallen?

„DIK zijn is het meest afschuwelijke wat een tiener in zijn leven kan overkomen.” Dat verzuchtte een zekere Judd, een jongen van zeventien. Als jij te zwaar bent, weet je waarschijnlijk precies hoe hij zich voelt.

Een overmaat aan lichaamsvet kan je echter veel meer schade berokkenen dan alleen afbreuk doen aan je uiterlijk. Corpulentie kan je een heel stel gezondheidsrisico’s bezorgen — problemen met je gewrichten, ademhalingsstoornissen en suikerziekte, maar eveneens dodelijke aandoeningen in je latere leven, zoals hartkwalen en kanker van de dikke darm.a

Als je enigszins aan de dikke kant bent, wil dat natuurlijk nog niet zeggen dat je af moet vallen. Sommigen van ons hebben gewoon een stevige bouw geërfd; we zien er zelfs bij ons ideale gewicht zwaarder uit dan ons lief is.b Maar als je huisarts heeft vastgesteld dat je meer lichaamsvet hebt dan gezond is, kunnen een aantal andere factoren een rol spelen. In het boek The Healthy Adolescent wordt gezegd: „Er is verband gelegd tussen een slechte werking van endocriene klieren zoals de alvleesklier, schildklier en bijnieren . . . en zwaarlijvigheid bij sommige mensen.”

Te veel eten, te weinig lichaamsbeweging

In veel gevallen is zwaarlijvigheid eenvoudig het gevolg van slechte eetgewoonten en gebrek aan lichaamsbeweging. Judd vertelt: „Omdat mijn moeder moest gaan werken om de kost voor ons te verdienen, zorgden mijn broer en ik . . . zelf voor ons eten. Wij aten hele pakken gevulde repen, die we wegspoelden met tweeliterflessen frisdrank.” Komt dat je bekend voor?

Bij andere jongeren heeft eten echter niet zozeer te maken met honger, als wel met het bevredigen van een behoefte aan aandacht en troost. Zulke jongeren kunnen zich overeten in een ondoordachte poging een stresssituatie te verwerken, zoals de scheiding van hun ouders, de dood van een dierbare of een ander trauma.

Het probleem van te veel eten wordt vaak verergerd door een gebrek aan lichaamsbeweging. In A Parent’s Guide to Eating Disorders and Obesity wordt opgemerkt: „Televisie vereist niet alleen lichamelijke inactiviteit, maar de inhoud van de programma’s en de reclame zetten ook aan tot eten . . . en eten . . . en nog eens eten.”

De valstrik van hongerdiëten

Sommigen beweren dat een op de vier Amerikanen op een of ander dieet is. Maar ruim negentig procent van de mensen die afvallen door een dieet te volgen, komt weer aan. Wat gaat er mis?

Je lichaam is te vergelijken met een verwarmingsketel; je hersenen zijn de thermostaat. Wanneer je eet, verbrandt je stofwisseling het voedsel om de energie eruit vrij te maken. Wordt er meer brandstof ingenomen dan het lichaam nodig heeft, dan wordt die opgeslagen in de vorm van vet. Zet je nu jezelf op een hongerdieet om wat kilo’s kwijt te raken, dan zul je afvallen — aanvankelijk. Maar je lichaam schakelt snel over op ’crisissituatie’ en zet je thermostaat lager door je stofwisseling te vertragen. Je begint weer aan te komen, zelfs op een hongerdieet, en veel van wat je eet, wordt in de vorm van vet opgeslagen. Je krijgt elk pondje terug dat je kwijt was geraakt en nog een paar meer. Gefrustreerd begin je aan een ander dieet. Maar hoe meer je afvalt, des te meer kom je aan.

Je ziet dus waarom dieetfoefjes gewoon niet werken. Dieetpillen kunnen je eetlust wel voor een poosje beteugelen, maar het lichaam past zich snel aan en je eetlust komt terug. Of je stofwisseling wordt trager en je komt hoe dan ook aan. Om nog maar niet te spreken van de bijwerkingen die sommigen hebben ondervonden, zoals duizeligheid, hoge bloeddruk, angstaanvallen en verslaving. Hetzelfde kan gezegd worden van pillen die vocht afdrijven of die je stofwisselingssnelheid verhogen. Dr. Lawrence Lamb wint er geen doekjes om: „Een veilige, doeltreffende pil waardoor je lichaamsvet kwijtraakt, bestaat niet.”

Omdat je jong bent, heeft je lichaam elke dag een fikse dosis calorieën en voedingsstoffen nodig. Een hongerdieet kan je groei letterlijk belemmeren. Sta ook eens stil bij wat de bijbel in 1 Samuël 28:20 over koning Saul zegt: „Er [bevond] zich geen kracht in hem, omdat hij de hele dag en de hele nacht geen voedsel had gebruikt.” Zo kunnen volgens een arts jongeren die proberen een hongerkuur te volgen, last krijgen van „vermoeidheid, . . . depressiviteit, kouwelijkheid, slechtere schoolprestaties, constipatie, angst, amenorroe en mentale traagheid”.

Veilig afvallen

De veilige manier om af te vallen begint met een grondig onderzoek door jullie huisarts. Hij kan nagaan of er sprake is van gezondheidsproblemen die een simpel dieetplan in de weg zouden staan. Hij kan je ook helpen je een redelijk afvaldoel te stellen en een strategie te bepalen om dat doel binnen een redelijk tijdsbestek te bereiken.

De bijbel zegt: „In het geval van een mens is er niets beters dan dat hij eet en inderdaad drinkt en zijn ziel het goede doet zien wegens zijn harde werk” (Prediker 2:24). Een dieet dat je de vreugde van het eten ontneemt, zal dus op de lange duur vermoedelijk niet werken. En waar de bijbel veroordelend over spreekt, is te veel eten (Spreuken 23:20, 21). Hier volgen daarom enkele suggesties om je te helpen op het gebied van eten „matig in gewoonten” te zijn. — 1 Timotheüs 3:11.

Sla het ontbijt niet over! „Honger en een gevoel te kort te komen worden je de baas”, waarschuwt The New Teenage Body Book. „Je zult geneigd zijn je later op de dag vol te stoppen met eten — en calorieën.”

Drink voor elke maaltijd een groot glas water. Dat zal je maag vullen. Het drinken van voldoende water blijkt ook een rol te spelen bij het verminderen van de hoeveelheid opgeslagen lichaamsvet. Artsen doen daarom de aanbeveling dagelijks minstens acht glazen water te drinken.

Eet niet onder het tv-kijken. Dr. Seymour Isenberg zegt: „Als je aandachtig tv zit te kijken . . ., [kun] je gaan eten als een automaat.”

Bid voordat je gaat eten. Bedenk dat „God [spijzen] heeft geschapen om met dankzegging te worden gebruikt door hen die geloof hebben en de waarheid nauwkeurig kennen” (1 Timotheüs 4:3). De godvrezende jongere zal zich met zijn nauwe band met de Schepper in gedachten, niet dermate willen overeten dat hij traag in denken en handelen wordt. Bidden kan je sterken in je besluit matig te eten.

Eet langzaam. Het duurt ongeveer twintig minuten voordat de maag de hersenen het signaal geeft dat ze vol is. Langzaam eten zal je dus helpen ’tot verzadiging te eten’, maar niet meer! — Leviticus 25:19.

Zoek gezonde alternatieven voor eten — vooral als je gewoon bent geweest te eten telkens wanneer je je verveelde of je gespannen, eenzaam of terneergeslagen voelde. Praat met iemand in wie je vertrouwen hebt. Ga wandelen of doe iets aan lichaamsbeweging. Werk aan een hobby. Luister naar muziek. Beter nog, probeer je geestelijke eetlust te stillen (1 Petrus 2:2). Per slot van rekening bouw je met voedsel geen geloof op. (Vergelijk Hebreeën 13:9.) Met het lezen van de bijbel echter wel, en dit kan een hulp zijn om niet aan je eetlust te denken.

Veranderingen in je eetgewoonten en je manier van leven

Het kan zijn dat er ook iets veranderd moet worden aan wat je altijd hebt gegeten. De Mozaïsche wet verbood het eten van vet (Leviticus 3:16, 17). Hoewel dit om religieuze redenen was, is het vermijden van vet eten — zoals cheeseburgers of gefrituurd voedsel — uit voedingsoogpunt heel verstandig. Zoete frisdranken en gebak hebben eveneens weinig voedingswaarde maar bevatten veel calorieën. En hoewel veel zout op een stuk mager vlees lekker kan zijn, houdt je lichaam er vocht door vast.

De meeste diëtisten zijn het erover eens dat zo af en toe eens genieten van een beetje van je lievelingseten geen kwaad kan. Maar als je echt wilt afvallen, moet je leren gezonder voedsel lekker te gaan vinden, fruit, noten, volle granen en groenten bijvoorbeeld. „Eet gevarieerd om te voorkomen dat het je gaat vervelen”, beveelt een diëtiste aan. Ben jij niet degene die thuis kookt? Praat dan met je moeder om te zien of zij kan helpen. In feite zal het hele gezin er baat bij hebben als er gezonde veranderingen in het dagelijks menu komen.

Hoewel verstandig eten belangrijk is, zul je geen kilo’s afvallen als je de „thermostaat” van je hersenen niet hoger zet. Hoe? Door minstens driemaal per week een minuut of twintig op bescheiden schaal aërobe oefeningen te doen (1 Timotheüs 4:8). Zoiets simpels als een stevige wandeling of trappenlopen kan al voldoende zijn. Lichaamsbeweging helpt je er slanker en meer in vorm uit te zien, ongeacht je gewicht of je lichaamsbouw. Doordat je stofwisselingskachel daardoor hoger wordt gezet, verbrand je calorieën, en je verbrandt vet. Door lichaamsbeweging kun je je lichaamschemie veranderen. Je kunt je spiermassa vergroten, en spieren verbranden zelfs calorieën tijdens je slaap!

Met volharding en vastberadenheid kun je je strijd tegen overgewicht winnen.c Toegegeven, met het kwijtraken van een paar pondjes zijn niet al je problemen opgelost, maar misschien zie je er beter uit en voel je je beter. Het kan zelfs zijn dat je ook meer zelfrespect begint te krijgen.

[Voetnoten]

[Illustratie op blz. 21]

Lichaamsbeweging en evenwichtige, voedzame maaltijden vormen de sleutel tot veilig afvallen