Eenheid die de wereld verbaast

DE WERELD werd geschokt door de plotselinge val van het communisme en recenter door het steeds toenemende etnisch geweld. Toch hebben tegelijkertijd miljoenen in Oost-Europa zich verbaasd over de verenigde, vreugdevolle activiteit van een groep die boven raciale en nationale vijandschappen is uitgestegen — Jehovah’s Getuigen.

Jehovah’s Getuigen zijn erin geslaagd hun aanbidding verenigd te houden ook al woedde er om hen heen een oorlog. Toen in 1991 een internationale menigte van 14.684 Getuigen in het Kroatische Zagreb bijeenkwam, zei een politieman: „Het zou goed zijn de massamedia te laten zien wat er in dit stadion gebeurt, hier ter plekke, waar wij Serviërs, Kroaten, Slovenen, Montenegrijnen en anderen vredig naast elkaar zien zitten.”

Datzelfde jaar zag een journalist op een congres in Siberië Russen een pasgedoopte Getuige omhelzen die van het volk der Boerjaten was. Wetend dat echte vriendschappen tussen zulke verschillende volken zeldzaam zijn, vroeg hij: „Hoe hebt u deze nationale barrières kunnen overwinnen?”

De afgelopen zomer hebben Jehovah’s Getuigen 45 congressen gehouden in Oost-Europa en Azië, waarvan die in Moskou en Kiëv internationale congressen waren. In totaal woonden ruim 368.000 personen de 45 congressen bij — meer dan 112.000 in de vroegere Sovjet-Unie en bijna 11.000 in vier steden van het voormalige Joegoslavië.

Ondanks de gevechten in hun gebied bereikten ongeveer 215 Getuigen het congres in het Servische Belgrado, dat van 19 tot 22 augustus werd gehouden. Het werd bijgewoond door 3241 personen. Een verslaggever merkte op: „Groepen rond Sarajevo zelf konden aanwezig zijn. Zij huurden een bus en er kwamen er 56. Zij waren afkomstig uit Lukavica, Pale, Ilidža en Vogošća. Ook kwamen er vijf personen uit Benkovac. Een ander opmerkelijk punt is dat 23 van de 174 die op het congres gedoopt werden, uit deze crisisgebieden afkomstig waren.”

In Moskou en Kiëv

Op 28 juli 1993 stond op de voorpagina van The New York Times een grote foto van Jehovah’s Getuigen in Moskou, met als bijschrift: „Nu er in Rusland vrijheid van godsdienst is, komen er bekeerlingen naar Moskous Lokomotivstadion voor een massadoop als Jehovah’s Getuigen”.

De Times berichtte: „Leden met betraande gezichten omhelzen de natte nieuwelingen. In tegenstelling tot het gebruikelijke gedrag in het Lokomotiv rookt er niemand, vloekt er niemand en is er niemand dronken.” Vier dagen lang vonden Getuigen uit Rusland en uit meer dan dertig andere landen een plaatsje in het stadion, waarbij het hoogste aantal 23.743 bedroeg.

Een nog groter internationaal congres van Jehovah’s Getuigen werd gehouden in Kiëv, de hoofdstad van Oekraïne. Daar was een hoogste aantal van 64.714 bijeen in het Republiekstadion, een van de grootste stadions van Oost-Europa. De voorpagina van het Kiëvs Avondblad berichtte: „Jehovah’s Getuigen . . . zijn niet alleen verenigd door blauwe lapelkaartjes waarop ’Goddelijk onderwijs’ geschreven staat, maar ook door waar geloof.”

Hoe eenheid wordt bereikt

Hoe een dergelijke eenheid mogelijk is, werd heel goed geïllustreerd door een bejaarde Oekraïense Getuige op het congres in Kiëv. Zij wees naar de hemel en zei: „Jehovah.” Toen strekte zij haar armen uit om een cirkel te vormen en stak één vinger omhoog. Haar boodschap was duidelijk: ’Wij zijn allemaal één, verenigd door het goddelijk onderwijs van Jehovah God.’

Interessant is dat de Encyclopædia Britannica in een uiteenzetting over Jehovah’s Getuigen in de voormalige Sovjet-Unie duidelijk maakte hoe het komt dat de Getuigen verenigd zijn. Er werd in verklaard: „Zij kennen hun [op de bijbel gebaseerde] leerstellingen, maken ijverig bekeerlingen en richten hun hele leven overeenkomstig hun godsdienstige overtuiging in.” Wat passend was het daarom dat het thema voor de congressen van Jehovah’s Getuigen de afgelopen zomer „Goddelijk onderwijs” was!

Jezus Christus, die goddelijk onderwijs voorstond, wees op een belangrijk verenigend beginsel toen hij met betrekking tot zijn volgelingen bad: „Zij zijn geen deel van de wereld, evenals ik geen deel van de wereld ben.” Ja, de neutraliteit die Jehovah’s Getuigen huldigen, verenigt hen, iets waarom Jezus vroeg toen hij bad: „[Mogen] zij allen één . . . zijn, evenals gij, Vader, in eendracht met mij zijt en ik in eendracht met u ben, dat ook zij in eendracht met ons mogen zijn.” — Johannes 17:16-21.

De ervaring van een afgevaardigde uit Spanje illustreert hoe het feit dat Gods volk geen deel van de wereld is, hen verenigt. Op weg naar het congres in Moskou zat hij naast een man uit Afghanistan, die vertelde dat zelfs mensen van dezelfde godsdienst elkaar doodden in de burgeroorlog in dat land. „Welke politieke partij wordt door uw religie gesteund?”, vroeg hij toen. „Geen enkele”, luidde het antwoord. Daar Jehovah’s Getuigen politiek neutraal zijn, raken zij niet betrokken bij etnische conflicten, die het ene volk tegen het andere opzetten.

Afgevaardigden uit de voormalige sovjetrepubliek Kazachstan ervoeren onderweg persoonlijk hoe angstaanjagend oorlog kan zijn. Hun trein belandde midden in geschutvuur van elkaar bevechtende strijdkrachten. Wat blij waren zij dat zij veilig en wel in Kiëv arriveerden en in het stadion van de liefde en eenheid onder de vele etnische groepen uit talrijke landen konden genieten!

Een aantal Duitse en Russische afgevaardigden waren bijzonder dankbaar voor wat goddelijk onderwijs voor hen had gedaan. Een generatie geleden waren zij er als jonge mannen op uit geweest elkaar te doden tijdens de Tweede Wereldoorlog. Maar op het congres in Kiëv waren zij verenigd in de ware aanbidding, zoals u op bladzijde 7 ziet.

Toeschouwers waren verbaasd

Moskou, een stad met zo’n negen miljoen inwoners, had voorheen weinig gelegenheid om Jehovah’s Getuigen te leren kennen. Wel hadden velen gehoord over hun vervolging en gevangenzetting onder het communisme. Ook waren er tegen de zomer van dit jaar al achttien gemeenten in Moskou en dertien in Kiëv opgericht om de groeiende aantallen die de vergaderingen van de Getuigen bijwoonden op te vangen. Maar nu zag de plaatselijke bevolking tienduizenden afgevaardigden met lapelkaartjes op het congresterrein en overal in hun stad! Veel waarnemers stonden versteld.

Het hoofd van de brandinspectie in Moskou zei: „Dit congres is bijzonder indrukwekkend. Het is schitterend dat zo veel mensen van verschillende nationaliteiten een gemeenschappelijke taal kunnen vinden. Ik sta versteld van de reinheid en ordelijkheid van jullie mensen. Ik werk al twintig jaar in dit stadion en heb nog nooit zoiets gezien.”

Een gids zei: „Wanneer ik een groep begeleid, wordt de verdeeldheid meestal al duidelijk zodra wij het vliegveld verlaten. Dit was niet het geval bij Jehovah’s Getuigen.” Een bezoekster op het congres in Kiëv riep uit: „Jullie zijn werkelijk verenigd. Wat een verschil met de stand van zaken buiten de muren van het stadion!”

Toen op donderdag 22 juli het congres in Moskou begon, zag men dat verscheidene arbeiders die boven op een groot bouwproject in de buurt stonden, even met werken ophielden. Zij waren kennelijk onder de indruk van het geluid van meer dan 23.000 stemmen die een lied aanhieven. Zij zouden nog verbaasder zijn geweest als zij hadden geweten dat de liederen in meer dan twaalf talen werden gezongen. Zelfs dove Getuigen die niet met hun stem konden zingen, „zongen” met hun handen in gebarentaal.

Een favoriete ontmoetingsplaats ’s avonds was het enorme Rode Plein van Moskou, net buiten de muren van het Kremlin. De avond voordat het congres begon (het werd pas na tienen donker), bevonden zich daar vele honderden Getuigen van allerlei rassen en nationaliteiten die elkaar gelukkig omhelsden. Een journalist van de Moscow Times kwam toevallig langs en was nieuwsgierig. „Wie vertegenwoordigt u?”, vroeg hij. Toen hem dat verteld werd, zei hij: „Ik heb nog nooit zo’n gelukkig mengelmoes van zo veel verschillende volken op het Rode Plein gezien. Gewoonlijk is zo’n grote groep hier om te demonstreren of tegen iets te protesteren.”

Inwoners van zowel Moskou als Kiëv waren beslist onder de indruk van de duizenden afgevaardigden met hun lapelkaartjes die elkaar enthousiast groetten en omhelsden en probeerden met elkaar te communiceren. Een zakenman uit Iran die Kiëv bezocht, stapte op een Getuige uit de Verenigde Staten af en zei: „Jullie hebben iets geweldigs. Ik heb jullie de afgelopen paar dagen gadegeslagen. Ik zou graag iets van uw lectuur in het Engels te lezen hebben.” Hij vertelde dat indien hij niet de volgende ochtend naar Iran moest vertrekken, hij naar het congres zou komen.

Overal in Moskou en Kiëv — vooral in de straten, op de pleinen en in de ondergrondse — benaderden congresafgevaardigden de mensen om bijbelse traktaten en brochures aan te bieden. Elke avond kon men Getuigen bij het graf van Lenin op het Rode Plein rustig zien praten en traktaten zien uitdelen. Het aangebodene werd gewoonlijk gretig aangenomen, vaak met een warme glimlach. Als er iets in de ondergrondse werd aangeboden, begon de persoon in kwestie over het algemeen onmiddellijk te lezen. Het was niet ongewoon vijf of zes mensen in een coupé bijbeltraktaten te zien lezen.

Na de boodschap gelezen te hebben, uitten passagiers in de ondergrondse vaak hun waardering. „Wij hebben de gelegenheid niet gehad zulke dingen te vernemen”, vertelde een man van middelbare leeftijd in gebroken Engels. „Dank u zeer.” In een ander geval waren een jonge man en zijn moeder zo onder de indruk van de boodschap, dat zij uit de ondergrondse stapten bij de halte van de congresafgevaardigde om het gesprek voort te zetten.

Het was druk in Kiëv door de ruim 50.000 Getuige-afgevaardigden die uit meer dan 30 landen waren gekomen en allemaal ondergebracht moesten worden. De meesten verbleven in hotels, privé-woningen en scholen, maar ongeveer 1800 personen werden ondergebracht op zes schepen. Een dienstmeisje op een van de schepen liet een briefje voor de Getuigen achter. Ze zei: „Het lijkt mij toe dat u van een andere planeet bent gekomen. U hebt zo veel schoonheid en harmonie dat u een zegen bent. Het zou kunnen zijn dat u de kinderen van God bent. Daar moet ik voortdurend aan denken.”

Wat een geluk dat Jehovah’s Getuigen hun grote congressen konden houden en dat zowel ambtenaren als de bevolking getuige konden zijn van zulke voortreffelijke christelijke eigenschappen en gedrag dat God tot eer strekt! Plaatselijke functionarissen die met de Getuigen te maken hadden, waren een en al lof voor hun efficiëntie, beleefdheid en prima samenwerking met het bestuur van het stadion en andere gemeentelijke afdelingen.

„Het stadion is in geen dertien jaar zo goed schoongemaakt”, zei een functionaris in Kiëv. Een politieman daar riep uit: „Wat een mensen! Het is alsof je in een nieuwe wereld bent. Ik kan gewoon niet begrijpen waarom jullie vervolgd werden.”

Hoogtepunten van de congressen

Voor de Getuigen in Moskou en Kiëv was het meest bijzondere misschien wel de aanwezigheid van duizenden afgevaardigden uit talrijke andere landen, onder wie leden van het Besturende Lichaam van Jehovah’s Getuigen. Alleen al de vreugde bijeen te zijn, met zo veel nationaliteiten in vredige aanbidding verenigd, was onbeschrijflijk. Toen de laatste spreker in Moskou en in Kiëv zei dat onze dank in de eerste plaats uitgaat naar Jehovah God, die het congres mogelijk had gemaakt, ging het publiek staan en barstte uit in een minutenlang applaus totdat de spreker zijn lezing vervolgde.

Andere hoogtepunten van het congres waren de lezingen die dagelijks in het Engels werden gehouden door leden van het Besturende Lichaam, evenals de korte verslagen die afgevaardigden uit verschillende landen gaven. Deze Engelse voordrachten werden simultaan in veel talen vertaald. In Kiëv bijvoorbeeld in zestien! Doordat afgevaardigden in de vakken zaten die aan een bepaalde taalgroep waren toegewezen, konden zij dat deel van het programma in hun eigen taal horen.

Nog een hoogtepunt van het congres was de vrijgave in het Russisch en Oekraïens van de nieuwe brochure Wat is het doel van het leven? Bijzonder gewaardeerd werd de vrijgave in het Russisch van de Handleiding voor de Theocratische Bedieningsschool, die gebruikt wordt om Jehovah’s Getuigen bekwamer te maken in het doeltreffend presenteren van de bijbelse waarheden. Ook werd in het Russisch Mijn boek met bijbelverhalen vrijgegeven, een beknopte, chronologische weergave van de bijbelse geschiedenis speciaal voor jongeren geschreven. Er zijn al ruim 36 miljoen exemplaren van dit boek gedrukt in meer dan 80 talen.

De reusachtige doop van nieuwe discipelen was wel heel indrukwekkend. Het feit dat veel van de dopelingen jongeren waren, bleef niet onopgemerkt. Op een persconferentie in Kiëv vroeg een correspondent van de krant Osvita: „Opvallend op uw congres is het aanzienlijke aantal jonge mensen. Zij zijn vriendelijk, zien er verzorgd uit en zijn welgemanierd. Hoe doet u dat? Volgt u een speciaal beleid ten aanzien van jonge mensen? Ik werk met jongeren en het interesseert mij bijzonder dat te weten.”

Hoewel de opdracht aan God op kennis gebaseerd moet zijn en niet op emoties, is de feitelijke doop toch een emotionele gebeurtenis die het hart raakt. In Moskou stond de menigte te applaudisseren vanaf het moment dat de 1489 doopkandidaten zich in de richting van de drie doopbassins begonnen te begeven totdat iedereen gedoopt was, meer dan een uur later.

In Kiëv, waar ruim 64.000 aanwezigen waren, werden aan één kant van het stadion zes bassins voor de doop geplaatst. Met zes of meer dopers per bassin werd elke twee minuten het equivalent van een vrij grote gemeente ondergedompeld. Toch duurde de doop meer dan twee uur! Op het internationale „Goddelijke wil”-congres van 1958 in New York waren 7136 personen gedoopt. Maar in Kiëv maakten de 7402 pasgeordineerde getuigen van Jehovah uit Oekraïne en andere voormalige republieken van de Sovjet-Unie dit tot de grootste christelijke doop waarvan de geschiedenis melding maakt. Het waren uitsluitend Russisch-sprekenden uit gebieden waar Jehovah’s Getuigen tot voor kort verboden waren, tientallen jaren lang!

Een hoogtepunt op het congres in Belgrado was de aanwezigheid van afgevaardigden uit door oorlog geteisterde, belegerde gebieden. „Deze afgevaardigden hebben menigmaal enthousiast hun dankbaarheid geuit voor het voorrecht dat hun ten deel is gevallen naar het congres te kunnen gaan”, berichtte een congresmedewerker. „Wij denken evenwel dat de echte aanmoediging door de overigen van ons is ervaren, die hen konden ontmoeten en getuige konden zijn van hun liefde en ijver voor de bijbelse waarheid.”

Op veel van de „Goddelijk onderwijs”-congressen werd een ontroerende brief voorgelezen die vorige winter uit Sarajevo werd ontvangen. „De temperatuur is een graad of vijftien onder nul”, aldus de briefschrijver. „Ik ben met mijn vrouw en twee zoons en heb geen elektriciteit en niet voldoende brandhout . . . Wij horen het geluid van machinegeweren en explosies. Maar omdat wij de waarheid hebben en in een goede verhouding tot Jehovah staan, is ons hart kalm en zijn wij van binnen warm. . . . Wij smeken jullie Jehovah te blijven bidden of hij ons wil helpen te volharden en al deze verschrikkingen vast in het geloof te doorstaan. Wij bidden voor jullie!”

Wat voor verschil maakt het?

Tegen de achtergrond van de onmiskenbare tweedracht bij de religies van de wereld gezien, steken de Getuigen sterk af. Maar wat kunnen zij nu echt aan de zaak veranderen? Over een jaren geleden gehouden congres van de Getuigen stond in een redactioneel artikel: „Wij kunnen ermee volstaan te zeggen dat als de hele wereld volgens het [bijbelse] credo van de Jehovah Getuigen zou leven, er een eind zou komen aan bloedvergieten en haat, en de liefde als koning zou regeren.”

Niettemin heeft het grootste deel van de mensheid zich nooit iets aan goddelijk onderwijs gelegen laten liggen. In de eerste eeuw weigerde men zelfs naar Gods Zoon, Jezus Christus, te luisteren. Gaat het dus te ver als wij verwachten eens een verenigde wereld te zullen zien? Hoe is zoiets mogelijk?

[Kader op blz. 12]

CONGRESSEN IN OOST-EUROPA EN AZIË

Land Hoogtepunt aanwezigen Dopelingen

Albanië (1 congres) 598 39

Bulgarije (1 congres) 704 45

Hongarije (5 congressen) 22.191 798

Polen (13 congressen) 152.371 4.352

Roemenië (9 congressen) 36.615 2.375

Slowakije (2 congressen) 13.215 473

Tsjechië (2 congressen) 20.025 620

Voormalig Joegoslavië

Kroatië (1 congres) 5.003 157

Macedonië (1 congres) 642 27

Servië (1 congres) 3.241 174

Slovenië (1 congres) 1.961 69

Voormalige Sovjet-Unie

Estland (2 congressen) 4.732 383

Kirgizië (1 congres) 5.678 604

Oekraïne (2 congressen) 69.333 7.797

Rusland (3 congressen) 32.582 2.454

TOTALEN: 368.891 20.367

[Illustratie op blz. 7]

Meer dan 64.000 bijeen in het Republiekstadion in Kiëv

[Illustratie op blz. 7]

Duitse en Oekraïense Getuigen; in de Tweede Wereldoorlog vijanden, nu verenigd door de bijbelse waarheid

[Illustraties op blz. 8, 9]

Ruim 23.000 verenigde aanbidders in het Lokomotivstadion in Moskou

7402 dopelingen in Kiëv en 1489 in Moskou

Buitenlandse afgevaardigden voerden tonnen voedsel aan voor de behoeftigen

[Illustratie op blz. 10]

Congresafgevaardigden waren dolblij met het „Bijbelverhalen”-boek, de „Handleiding voor de school” en de nieuwe brochure in hun taal