Een blik op de wereld
Waaruit spruit de complexiteit voort?
Veel evolutionisten nemen aan dat vroegere levensvormen eenvoudig waren maar mettertijd steeds complexer zouden zijn geworden als gevolg van natuurlijke selectie. Uit recente studies blijkt niets van een dergelijke voortschrijdende complexiteit. Dr. Dan McShea, een paleobioloog, onderzocht van verscheidene fossiele zoogdieren de ruggegraat; een ander onderzoek betrof fossiele weekdieren. Geen van beide studies bracht enig bewijs aan het licht van een evolutionaire ontwikkeling tot grotere complexiteit. Evenmin bleek eruit dat een grotere complexiteit enig voordeel met zich bracht in de strijd om te overleven. Volgens The New York Times zeggen deskundigen dat deze resultaten „voor veel biologen die gewend zijn in termen van dergelijke ontwikkelingen te denken, als een verrassing zullen komen”. Zo merkt de krant op: „Volgens dr. McShea is het denkbeeld van voortschrijdende complexiteit wellicht meer een weerspiegeling van de wens van wetenschappers om de een of andere evolutionaire vooruitgang te zien dan een weerspiegeling van enige biologische realiteit.”
Lichaamsbeweging en leeftijd
Is het ooit te laat om nog aan lichaamsbeweging te gaan doen? Niet volgens een onlangs in het oosten van de Verenigde Staten uitgevoerd onderzoek dat ruim 10.000 mannen betrof. Daaruit bleek dat zij ongeacht hun leeftijd hun gemiddelde levensduur verlengden wanneer zij ertoe overgingen „matig inspannende” lichaamsbeweging te nemen. Degenen die tussen de 45 en 54 waren wanneer zij ermee begonnen, waren er het meest bij gebaat — zij verlengden hun levensduur met zo’n tien maanden. De groep van 65 tot 74 jaar voegde zes maanden aan hun leven toe en de 75- tot 84-jarigen gingen er twee maanden op vooruit. De leider van het onderzoek, dr. Ralph S. Paffenbarger, beklemtoonde dat dit gemiddelden waren; sommige onderzochte personen hadden dus veel meer voordeel van lichaamsbeweging dan andere. Het nut bleek voornamelijk gelegen te zijn in het voorkomen van hartaanvallen. Maar degenen die lichaamsbeweging namen, liepen ook minder kans aan iets anders te sterven.
Tijgerbotten
De vraag naar botten van tijgers voor gebruik in de traditionele oosterse geneeskunde vormt een bedreiging voor de afnemende tijgerpopulatie in de wereld, aldus het Britse medische blad The Lancet. Ondanks internationale krachtsinspanningen om de handel in produkten van deze diersoort aan banden te leggen, wordt tijgerbot op grote schaal op de markt gebracht in wijnen, medicamenten en bonbons (medicinaal poeder gemengd met honing of siroop). Alleen al in 1991 exporteerde één Aziatisch land naar verluidt 15.079 dozen met tabletten, 5250 kilo bonbons en 31.500 flessen wijn waarin tijgerbot verwerkt was. Naar schatting zijn er op de hele wereld nog slechts zo’n 6000 tijgers.
Het zwakke geslacht is de dupe
„Maar al te vaak is het leven van een vrouw in de Derde Wereld het leven nauwelijks waard”, zo begon een recente serie verslagen in The Washington Post. De verslaggevers van de krant hadden tientallen vrouwen in arme delen van Afrika, Azië en Zuid-Amerika geïnterviewd en bemerkt dat „cultuur, religie en de wet vrouwen vaak fundamentele mensenrechten onthouden en hen soms qua status bijna gelijkstellen met dieren”. In een dorpje in de Himalaya bijvoorbeeld, deden de vrouwen 59 procent van het werk, waarbij zij tot wel 14 uur per dag werkten en vaak vrachten droegen van 1,5 maal hun eigen gewicht. Uit een onderzoek bleek dat „na twee of drie . . . zwangerschappen hun weerstandsvermogen sterk achteruitgaat, [waarna] zij verzwakken en op een leeftijd van achter in de dertig afgeleefd, oud en uitgeblust zijn, en niet lang meer te leven hebben”. Kinderen van het vrouwelijke geslacht krijgen gewoonlijk minder te eten, worden vroeger van school gehaald om te werken en krijgen minder medische verzorging dan jongens. Veel vrouwen doden jonge meisjes omdat zij hen als een dure last bezien. Volgens de verslaggevers gebeurt dit vermoorden op het platteland in Zuid-India gewoonlijk door kokende kippesoep in de keel van de baby te gieten. Op de vraag of dergelijke misdrijven gestraft worden, antwoordde een politiebeambte: „We hebben wel dringender zaken aan ons hoofd. Er worden maar heel weinig gevallen onder onze aandacht gebracht. Bijna niemand kan het wat schelen.”
De onmisbare maan
Aan de reeds opzienbarende lijst van factoren die de planeet Aarde uniek geschikt maken voor leven, moeten astronomen wellicht nog iets toevoegen: de maan. Onze satelliet doet veel meer dan voorzien in een licht dat ’s nachts de hemel siert, en zorgen voor getijden. Volgens door Franse astronomen met de computer verricht onderzoek draagt de maan er ook toe bij de schuine stand van de rotatieas van de aarde vrij constant te houden. De hellingshoek van de rotatieas van Mars, een planeet zonder zo’n grote satelliet, heeft kennelijk in de loop der tijd gevarieerd van 10 tot 50 graden. Mogelijk heeft deze onstabiliteit catastrofale klimaatveranderingen tot gevolg gehad waardoor de poolkappen smolten en vervolgens weer bevroren. Uit het computeronderzoek bleek dat zonder de maan met haar stabiliserende invloed de hellingshoek van de aardas wel zo’n 85 graden had kunnen veranderen. Derhalve, zo concluderen de Franse astronomen, „zou men de maan, gezien wat ze doet, als een potentiële klimaatregulator voor de aarde kunnen beschouwen”.
Zuid-Afrika pakt seksueel misbruik aan
In slechts vijf jaar is het aantal verkrachtingen van kinderen in Zuid-Afrika meer dan verdubbeld, aldus The Star, een in Johannesburg uitgegeven krant. De krant bericht dat er in 1988 aangifte werd gedaan van 1707 verkrachtingen van kinderen; in 1992 was dat aantal gestegen tot 3639. Minister van Justitie Kobie Coetsee noemde deze cijfers toen in Wynberg, een buitenwijk van Kaapstad, de eerste rechtbank van het land speciaal voor verkrachtingszaken werd ingesteld. Hij uitte de hoop dat de rechtbank zulke zaken snel en met meer medegevoel zou behandelen. Plaatsvervangend minister van Justitie Natalie Fleischack zei dat door het nieuwe initiatief het proces voor verkrachtingsslachtoffers niet meer zo vernederend en gênant zou zijn als gewoonlijk, en dat eveneens hun „psychologische rehabilitatie” erdoor bevorderd zou worden.
Verdachte aangeboren afwijkingen in Hongarije
In 1989 en 1990 kwamen in een stadje in het zuidwesten van Hongarije procentsgewijs veel baby’s met ernstige aangeboren afwijkingen ter wereld. In feite hadden 11 van de 15 in die periode geboren baby’s ziekten als het syndroom van Down, of afwijkingen aan de longen, het hart of het spijsverteringskanaal. Dit waren er naar verhouding 223 keer zoveel als in de rest van het land. Andrew Czeizel, bijgestaan door een team Hongaarse en Duitse wetenschappers, nam een mogelijke boosdoener onder de loep: trichloorfon. Het bleek dat de viskwekerij in het dorp in 1988 een nieuwe techniek voor het toedienen van dit bestrijdingsmiddel was gaan toepassen: de vissen werden in de onverdunde trichloorfon ondergedompeld, waardoor de hoeveelheid die ze hadden opgenomen wanneer ze in het water werden teruggegooid, duizend keer groter was dan het aangegeven maximum. „Het is een gif”, zegt Czeizel over trichloorfon. Volgens het tijdschrift New Scientist wordt het langzaam omgezet in een andere, honderd keer zo dodelijke chemische verbinding die in staat is om via de placenta van de moeder in de foetus terecht te komen.
Computervertaling
Een primeur — zo wordt het onlangs door een computer verzorgde vertalen van telefoongesprekken tussen wetenschappers in Japan, Duitsland en de Verenigde Staten genoemd. In hun gesprekken beperkten de wetenschappers in Kioto, München en Pittsburgh hun woordenschat tot 550 alledaagse woorden en verder 150 gespecialiseerde uitdrukkingen op het gebied van reserveringen voor congressen en hotels. Dat zijn de enige woorden die het computerprogramma kan begrijpen en vertalen. De in München verschijnende Süddeutsche Zeitung schrijft dat de wetenschappers „gezamenlijk aan een vertaalcomputer werken die in staat moet zijn congresaanmeldingen van deelnemers uit verschillende landen te behandelen en eenvoudige vragen te beantwoorden”.
Boeddhistische bar
In een poging het boeddhisme weer binnen het bereik van hun dwalende kudde te brengen, hebben boeddhistische priesters in Osaka (Japan) een bar geopend. „In vroeger tijden”, zo zei een van de priesters volgens de Asahi Evening News, „kwamen alle soorten mensen in de tempels bijeen waar zij tijdens het eten en drinken van gedachten wisselden. In de loop van honderden jaren is het boeddhisme van de mensen vervreemd.” Vijftien merendeels jonge priesters staan om de beurt achter de tap en drinken met de klanten. „Onze bar is een tempel in de ware betekenis van het woord, waar je vrijuit met een priester kunt praten”, zegt de beheerder. Er wordt wierook gebrand en aan de muur hangen religieuze symbolen. Als achtergrondmuziek wordt rock gedraaid.
Wat wijn voor uw hart
Een matig gebruik van rode wijn kan de kans op een hartaanval verkleinen. Een tijdlang hebben wetenschappers zich gebogen over wat de „Franse paradox” wordt genoemd. Hoewel de gemiddelde Fransman via zijn eten vrij veel verzadigde vetten binnenkrijgt, die tot hart- en vaatziekten bijdragen, is het sterftecijfer als gevolg van een hartinfarct onder de Fransen een van de laagste in het geïndustrialiseerde westen. De Parijse krant Le Figaro verwees naar rapporten die in het Britse medische blad The Lancet waren gepubliceerd, en schreef dat dit volgens geleerden wellicht iets te maken had met het feit dat de Fransen gewoonlijk rode wijn bij het eten gebruiken. Aangetoond is dat de in rode wijn aanwezige zure bestanddelen die fenolen worden genoemd, voorkomen dat het zogeheten slechte (LDL-)cholesterol de slagaders verstopt met de vetafzettingen die hartaanvallen veroorzaken. Le Figaro voegt eraan toe dat deze fenolen niet-alcoholische bestanddelen van wijn zijn en dat als meer dan een kwart liter per dag wordt gedronken, de alcohol meer kwaad doet dan goed.