Zal een nieuwe catechismus het tij doen keren?
Door Ontwaakt!-correspondent in Italië
„EEN catechismus voor het jaar 2000”, „De catalogus van de nieuwe zonden”, „Nieuw imago voor de kerk” — dit zijn enkele recente koppen in de Italiaanse pers over de nieuwe Catechismus van de Katholieke Kerk, die tot dusver in het Duits, Frans, Italiaans en Spaans is verschenen. In Italië werden binnen drie weken 110.000 exemplaren van de catechismus verkocht. Natuurlijk is in een katholiek land met bijna 58 miljoen inwoners dat cijfer niet echt sensationeel. Een Italiaanse schrijver zei dat degenen die hem kopen omdat zij „slechts een catalogus van nieuwe zonden zoeken”, een „teleurstelling” wacht.
Op 7 december 1992 presenteerde paus Johannes Paulus II officieel het 450 pagina’s dikke boek, dat hij een „compendium van de katholieke geloofsleer en moraal” noemde. Er was meer dan zes jaar concepten schrijven en herschrijven, met veel kritiek uit de katholieke wereld, nodig geweest om dit boekwerk te vervaardigen. Het spreekt vanzelf dat het in de christenheid aangehangen mysterie „van de Allerheiligste Drieëenheid . . ., het centrale mysterie van het geloof”, erin gehandhaafd wordt. Ook staat erin dat ’elke geestelijke ziel rechtstreeks door God wordt geschapen en onsterfelijk is’. (Vergelijk 1 Korinthiërs 15:28; Mattheüs 24:36; zie ook Ezechiël 18:4, 20.) Maar waarom werd een nieuwe catechismus nodig geoordeeld?
Een katholiek geleerde schreef: „Heel wat door diocesane centra voor het catechismusonderricht uitgegeven catechismussen staan vol vermetelheden, dogmatische fouten en buitenissigheden.” Toch zijn die jarenlang gebruikt om trouwe katholieken te onderrichten. In de katholieke publikatie La Civiltà Cattolica werd gezegd dat de nieuwe tekst „een belangrijke hulp” moest zijn „bij het waarborgen van de eenheid des geloofs”, die in recente decennia geschaad is. De paus zelf verklaarde: „Het is niet gemakkelijk te voorzien welke ontwikkelingen deze catechismus teweeg zal brengen. Maar . . . hij zou een waardevol, vruchtbaar instrument kunnen zijn om tot diepere kennis en ware geestelijke en morele vernieuwing te geraken.”
Zal dat werkelijk het geval zijn? Zal deze catechismus de verdeeldheid onder de katholieken helen? Deze verdeeldheid is bijzonder duidelijk gebleken uit de manier waarop katholieken wereldwijd reageren op kwesties als abortus, anticonceptie, de bevrijdingstheologie en deelname aan zogenaamd rechtvaardige oorlogen (zelfs wanneer ze ertoe leiden dat de ene katholiek de andere doodt). Op hoger niveau is er sprake van antipathie en verdeeldheid tussen de nu machtige organisatie Opus Dei, gesteund door de paus en veel invloedrijke leden van de hiërarchie, en de jezuïeten, die zich niet langer in de gunst van de paus mogen verheugen.
Zal deze catechismus het hart en het gedrag veranderen van de duizenden Italiaanse politieke leiders en vooraanstaande zakenlieden die de laatste tijd betrokken zijn bij corruptie en schandalen? Hoe diepgaand zal dit document het gedrag van de heersende elite van Italië werkelijk beïnvloeden? Indien het de ethiek van de heersende klasse niet vermag te veranderen, waarom moet de gemiddelde katholiek zich er dan iets van aantrekken? Is het, daar het werk 450 bladzijden telt — en lezen is niet de meest geliefde bezigheid van de grote massa — te verwachten dat er een blijvende invloed op het gedrag van zal uitgaan?