Help uw kinderen met stress om te gaan

„Veel kinderen kunnen nergens terecht — letterlijk noch emotioneel — wanneer zij iets kwijt moeten.” — Depression — What Families Should Know.

HET gezin is met recht wel een emotioneel laboratorium genoemd. Het is een onderzoekscentrum waar een kind zijn opvattingen test, de resultaten waarneemt en tot bepaalde conclusies over het leven begint te komen. Hoe kunnen ouders ervoor zorgen dat deze zo belangrijke experimenten van hun kinderen zich in een gezonde in plaats van in een stressvolle omgeving afspelen?

Luister

In het boek The Child in Crisis krijgen ouders de dringende raad: „Houd de dialoog op gang.” Als levenslijn tussen ouder en kind is de dialoog vooral onontbeerlijk als zich een traumatische gebeurtenis in het gezin heeft voorgedaan. Ga er nooit van uit dat omdat het kind er niet over praat, hij het goed verwerkt of zich aanpast. Het kan zijn dat hij zijn zorgen en verdriet gewoon in stilte oppot, zoals het zevenjarige meisje dat in de zes maanden na de scheiding van haar ouders vijftien kilo aankwam.

Het woord „dialoog” duidt erop dat er twee of meer mensen aan het woord zijn. De ouder mag dus niet de enige zijn die het woord voert. Rick en Sue zochten deskundige hulp toen hun zesjarige zoontje zich thuis ging misdragen en onhandelbaar werd. Na een bijeenkomst met het hele gezin merkte de raadgever iets op. „De ouders analyseerden alles verstandelijk, met lange en vaak omslachtige verklaringen”, zei hij. „Bovendien waren de ouders geneigd het gesprek te monopoliseren en ik zag de kinderen ongeduldig worden.” Het is nuttig een kind de gelegenheid te geven zich te uiten. (Vergelijk Job 32:20.) Als hij zijn problemen niet uit kan praten wanneer ze zich ontwikkelen, zal hij ze later misschien in zijn gedrag afreageren. — Vergelijk Spreuken 18:1.

De dialoog is belangrijk als er streng onderricht gegeven moet worden. Hoe denkt het kind over de terechtwijzing? Begrijpt hij waarom hij die krijgt? In plaats van het kind eenvoudig te zeggen hoe hij zich moet voelen, moet u erachter zien te komen wat er in zijn hart omgaat. Redeneer met hem, zodat hij naar de juiste conclusie geleid kan worden. „Bied stof tot nadenken,” schrijft Elaine Fantle Shimberg, „maar laat uw kind het zelf verwerken.”

Erken gevoelens

Sommige ouders maken een dialoog onmogelijk met opmerkingen als: „Hou op met huilen.” „Je moet het je niet zo aantrekken.” „Het is helemaal zo erg niet.” Het is veel beter de gevoelens van het kind te erkennen. „Ik zie dat je ergens verdrietig over bent.” „Je bent helemaal van streek.” „Ik weet dat je teleurgesteld moet zijn.” Dat zal de dialoog gaande houden.

In het boek How to Talk so Kids Will Listen & Listen so Kids Will Talk wordt in dit verband een zinnige opmerking gemaakt: „Hoe meer u probeert de verdrietige gevoelens van een kind weg te duwen, hoe meer hij erin vast komt te zitten. Hoe gemakkelijker u de negatieve gevoelens kunt accepteren, des te gemakkelijker is het voor kinderen ze te laten varen. Ik denk dat men mag stellen dat als u een gelukkig gezin wilt hebben, u uw kinderen het beste de gelegenheid kunt geven heel wat verdrietelijkheden te spuien.” — Vergelijk Prediker 7:3.

Leef mee

„Daar de meeste volwassenen de wereld van een kind vanuit hun eigen referentiekader beschouwen,” schrijft Mary Susan Miller, „is het moeilijk voor hen zich in te denken dat enig ander leven dan het hunne stressvol kan zijn.”

Ja, ouders vergeten gemakkelijk de verdrietelijkheden en zorgen waarmee zij zelf te kampen hadden toen zij opgroeiden. Daarom bagatelliseren zij vaak de stress die hun kinderen voelen. Ouders moeten zich te binnen brengen hoe het was toen zij afscheid moesten nemen van een huisdier, toen er een vriendje stierf of toen zij naar een andere buurt verhuisden. Zij moeten terugdenken aan de angsten van hun eigen jeugd, zelfs aan de absurde. Dat is een sleutel tot empathie.

Geef het juiste voorbeeld

Hoe uw kind met stress omgaat, wordt in grote mate bepaald door de manier waarop u als ouder ermee omgaat. Probeert u stress terug te dringen door uw toevlucht te nemen tot geweld? Wees dan niet verbaasd als uw kind zijn zorgen net zo afreageert. Lijdt u in stilte wanneer u ernstig van streek bent? Hoe kunt u dan van uw kind verlangen dat hij open is en u in vertrouwen neemt? Worden gevoelens van stress in uw gezin dusdanig weggestopt dat ze ontkend in plaats van erkend en verwerkt worden? Schrik dan niet van de lichamelijke en emotionele tol die dit van uw kind kan vergen, want elke poging om zorgen te begraven, zal normaal gesproken slechts de heftigheid vergroten waarmee ze aan de oppervlakte komen.

Het grootbrengen van kinderen in een wereld vol stress stelt ouders voor bijzondere uitdagingen. Een studie van de bijbel heeft velen geholpen aan deze uitdagingen het hoofd te bieden. Dat mogen wij ook verwachten, want de Auteur van de bijbel is ook de Insteller van het gezinsleven. „Gods wijsheid wordt bevestigd door de resultaten ervan”, zei Jezus Christus (Mattheüs 11:19, The New English Bible). Wanneer ouders bijbelse beginselen in praktijk brengen, zullen zij merken dat de Schrift „nuttig [is] om te onderwijzen, terecht te wijzen, dingen recht te zetten, streng te onderrichten in rechtvaardigheid”. — 2 Timotheüs 3:16.

[Illustratie op blz. 10]

Gezonde communicatie verlicht stress

[Illustratie op blz. 11]

Jongen morst melk, broer lacht hem uit, maar vader troost hem vol begrip