Waar zijn alle quagga’s heen?

KIJK eens goed naar de quagga (Equus quagga) — opdat u niet misleid wordt. Van voren bezien zou hij voor een zebra gehouden kunnen worden. Van achteren leken quagga’s op paarden. Van opzij ziet u beide, maar dat zij u vergeven, want zo zag de quagga er nu precies uit.

Helaas kwam er aan uw kansen om ooit een quagga te zien op 12 augustus 1883 een einde in de Amsterdamse dierentuin Artis, want toen stierf de laatste van deze exotische dieren. Alles wat er nu nog van over is, zijn 23 opgezette exemplaren, 7 skeletten en wat afbeeldingen, zoals die welke u hier ziet.

Wat een tragedie! Eens sprongen er grote kudden quagga’s in zuidelijk Afrika rond. Toen de eerste Bosjesmannen- en Hottentottenstammen van zuidelijk Afrika het wel wat op gehoest lijkende blaffen van de quagga’s hoorden, waren zij zo geamuseerd dat de dieren als vanzelfsprekend naar het geluid dat ze maakten genoemd werden — „quagga quagga”. Toen zorgde, droevig genoeg, in de negentiende eeuw de verdragende knal van het jachtgeweer ervoor dat de quagga zich in de stille gelederen der uitgestorven dieren schaarde.

Volgens de heer Reinhold Rau, hoofd van de afdeling taxidermie van het Zuid-Afrika Museum in Kaapstad, is echter nog niet alles verloren. Hoe dat zo? Toen deskundigen het DNA (desoxyribonucleïnezuur) van, uit opgezette exemplaren gehaald, droog spierweefsel en bloed van de quagga onderzochten, bleek dat de quagga gewoon een ondersoort was van de gewone steppe- of Burchell-zebra. Dit betekent dat de mogelijkheid aanzienlijk is dat door selectief fokken met de steppezebra’s, waarvan nog grote aantallen bestaan, latente quagga-genen aangemoedigd kunnen worden te voorschijn te komen.

En dat is nu precies wat de heer Rau, samen met de Quagga Experimental Breeding Committee, aan het onderzoeken is. Uit de Zuidafrikaanse provincie Natal en het Etosha-wildreservaat in Namibië heeft men zebra’s met flauwe strepen op de achterpoten en de achterhand geselecteerd en ermee gefokt. Tot dusver zijn de resultaten bij de eerste veulens die geboren zijn veelbelovend.

Anders dan bij de quagga is de kans voor veel soorten op terugfokken niet zo groot. Beklemmende voorspellingen duiden erop dat tegen het jaar 2000 wel eens vijftien tot twintig procent van alle nu levende soorten op aarde uitgestorven zou kunnen zijn. Dit tragische verlies aan biodiversiteit is grotendeels te wijten aan de verdervende hand van de mens. Het terugkruisprogramma van de quagga is dan ook niets dan de stem van de roepende in de woestijn.

Er is echter een bemoedigende geruststelling. In een in het laatste boek van de bijbel, Openbaring, opgetekende profetie belooft de Schepper van alle naar schatting tientallen miljoenen soorten op aarde, dat hij zal „verderven die de aarde verderven” (Openbaring 11:18). Als dergelijke verderfelijke krachten er niet meer zijn, zullen betrouwbare mensen zich naar behoren van hun taak als behoeders van de planeet Aarde kwijten. — Genesis 1:28; Jesaja 11:6-9.

[Illustratieverantwoording op blz. 24]

Met toestemming van het Africana Museum in Johannesburg