Hoe met verkrachting om te gaan

Drieëndertig jaar geleden werd Mary onder bedreiging met een mes verkracht. Nu nog bonkt Mary’s hart en staat het zweet in haar handen als zij probeert erover te praten. „Het is het vernederendste wat een vrouw kan meemaken”, zegt ze, bijna in tranen. „Het is iets afschuwelijks.”

VERKRACHTING kan een van de verwoestendste emotionele gebeurtenissen zijn in iemands leven en de nawerking ervan kan zich levenslang doen gelden. Bij een onderzoek bleek dat bijna een derde van de geïnterviewde slachtoffers van een verkrachting zelfmoord had overwogen, en de overgrote meerderheid zei dat zij door die ervaring blijvend veranderd waren.

De uitwerking kan vooral traumatiserend zijn als de vrouw haar aanrander kende. Het slachtoffer van verkrachting door een bekende zal minder kans hebben op steun van anderen, óf omdat zij aan niemand vertelt wat er is gebeurd, óf omdat zij het vertelt maar niemand gelooft dat het een verkrachting was. Daar haar leed is berokkend door iemand die zij vertrouwde, is de waarschijnlijkheid ook groter dat zij zichzelf de schuld geeft en twijfelt aan haar vermogen om anderen te beoordelen.

Aanvaard hulp

Veel slachtoffers van een verkrachting reageren aanvankelijk geschokt en ontkennend. Zo werd een vrouw kort voor een belangrijk tentamen verkracht. Zij duwde de verkrachting weg in haar geest tot na het examen. Een andere vrouw die verkracht was, zei: „Ik kon het me niet permitteren me iets ervan te herinneren, omdat de vriend die ik vertrouwde, zich voor mijn ogen als een aanrander ontpopte. Ik wist niet dat je verkracht kon worden door iemand die je kende. Het klinkt misschien dwaas, maar die gedachte ontnam mij alle hoop. Ik voelde me zo alleen.”

Sommige vrouwen blijven het gebeurde ontkennen door niemand over hun verkrachting te vertellen. Zij verdringen de aanranding jarenlang, wat het genezingsproces vertraagt en andere emotionele problemen veroorzaakt waarvan het slachtoffer niet beseft dat ze uit de verkrachting voortspruiten.

Het herstel begint gewoonlijk pas als u met anderen praat. Een vriend of vriendin in wie u vertrouwen stelt, kan u helpen in te zien dat wat u overkomen is, echt een verkrachting was en niet uw schuld was. Een oude spreuk luidt: „Een ware metgezel heeft te allen tijde lief, en is een broeder die geboren wordt voor de tijd dat er benauwdheid is” (Spreuken 17:17). Ook kunnen geestelijke herders „als een wijkplaats voor de wind blijken te zijn en een schuilplaats voor de slagregen” (Jesaja 32:2; 1 Thessalonicenzen 5:14). Voor sommige slachtoffers kan het nodig zijn zich in verbinding te stellen met een crisiscentrum voor verkrachtingsslachtoffers of een professionele raadgever, die hen kunnen helpen wijs te worden uit hun gevoelens.

Slachtoffers zijn vaak bang over hun verkrachting te praten omdat zij zich schuldig voelen, vooral als zij tijdens de aanranding seksueel opgewonden raakten. Zij kunnen zich bevuild en nutteloos voelen en zichzelf de schuld van de verkrachting geven — ook al ligt de schuld bij niemand anders dan de verkrachter.

„Dat ik een goede vriendin had om mee te praten, maakte verschil”, vertelde Mary, die een medechristen in vertrouwen nam. „Ik kon met haar praten zonder me vies te voelen en zonder me gestigmatiseerd te voelen door de verkrachting.”

Geef haar steun

Van de andere kant zou het onjuist en liefdeloos zijn als vrienden van het slachtoffer haar achteraf zouden bekritiseren of zich zouden aanmatigen te bepalen of zij „echt verkracht is”. Suggereer nooit dat zij het prettig vond of zich aan immoraliteit schuldig maakte. Het belangrijkste wat een vriendin kan doen als haar om hulp wordt gevraagd, is haar geloven. Stel haar gerust. Wees er om te luisteren wanneer zij wil praten, maar dring niet aan op details.

Als de verkrachting pas is gebeurd, kunnen vriendinnen het slachtoffer helpen medische hulp in te roepen en haar een veilige verblijfplaats aanbieden. Moedig haar aan de verkrachting aan te geven, maar laat haar zelf de beslissingen nemen. Zij heeft net een situatie meegemaakt waarin zij geen enkele zeggenschap had. Sta haar toe iets van die zeggenschap terug te nemen door haar te laten kiezen wat zij gaat doen.

De familie van slachtoffers van een verkrachting moet de neiging onderdrukken emotioneel op de situatie te reageren. Misschien willen zij iemand zoeken op wie zij de schuld voor de verkrachting kunnen schuiven of willen zij wraak nemen op de verkrachter, wat geen van beide het slachtoffer helpt (Romeinen 12:19). Iemand anders dan de verkrachter de schuld geven voor wat er is gebeurd, is zinloos, en wraak nemen is gevaarlijk. Het zal er voor het slachtoffer aanleiding toe zijn over de veiligheid van haar beminden te tobben in plaats van zich op haar herstel te concentreren.

De familie moet zich ook realiseren dat veel slachtoffers na een verkrachting een andere kijk hebben op seksuele relaties. In hun geest is seks een wapen geworden en zij kunnen enige tijd moeite hebben met seksuele relaties, zelfs met iemand die zij liefhebben en vertrouwen. Om die reden moet een man bij zijn vrouw niet aandringen op hervatting van de geslachtsgemeenschap voordat zij er klaar voor is (1 Petrus 3:7). De familie kan helpen door het zelfrespect van een jonge vrouw te stimuleren en haar te laten merken dat zij nog steeds wordt bemind en gerespecteerd, in weerwil van wat haar is overkomen. Aanhoudende steun zal nodig zijn, want het slachtoffer moet soms een lange weg afleggen naar emotioneel herstel.

Hoe angst en neerslachtigheid de baas te worden

Vrouwen die verkracht zijn, zeggen dat hun meest verpletterende reactie angst is. De meeste slachtoffers hadden niet verwacht de aanranding te overleven. Later zullen zij misschien bang zijn opnieuw verkracht te worden of kunnen zij zelfs bang zijn de verkrachter bij toeval te zien.

De tijdens de verkrachting gevoelde angst kan opnieuw opkomen door overeenkomstige geluiden, geuren en plaatsen. Als een vrouw in een steeg is verkracht, kan zij bang zijn een steeg in te lopen. Als zij thuis is verkracht, zal zij zich daar misschien nooit weer veilig voelen en zich gedwongen zien te verhuizen. Zelfs het ruiken van een luchtje dat lijkt op dat wat de verkrachter op had, kan onaangename herinneringen oproepen.

Hoewel weinig verkrachtingen tot zwangerschap leiden, zijn veel slachtoffers doodsbenauwd voor die mogelijkheid. Velen maken zich ook met recht zorgen of zij een seksueel overdraagbare ziekte hebben opgelopen. Ongeveer de helft ervaart gevoelens van neerslachtigheid, wanhoop en waardeloosheid, die weken tot maanden kunnen aanhouden. Zij kunnen ook worstelen met angstgevoelens, fobieën en aanvallen van paniek.

Hoewel vrouwen misschien niet in staat zijn een verkrachting te voorkomen, kunnen zij na verloop van tijd wel hun gedachten, gevoelens en reacties op de aanranding onder controle krijgen. Zij kunnen leren negatieve gedachten plaats te laten maken voor een positieve kijk op zichzelf.

„In plaats van tegen jezelf te zeggen hoe zwak, nutteloos of hulpeloos je bent, kun je leren tegen jezelf te zeggen hoe goed het met je gaat en wat je al bereikt hebt sinds alle onzekerheid en verwarring onmiddellijk na de aanranding”, zei Linda Ledray in Recovering From Rape. „Elke dag dat je je minder overweldigd voelt door negatieve gedachten en gevoelens, kun je tegen jezelf zeggen: ’Ik krijg mezelf weer in de hand.’”

Angst kan ook aangepakt worden door te leren exact aan te geven wat angst oproept. Als het slachtoffer de oorzaak identificeert, kan zij zich afvragen: Hoe reëel is die angst? Ziet zij bijvoorbeeld iemand die op de verkrachter lijkt, dan kan zij zich te binnen brengen dat het de verkrachter niet is en dat hij haar niets zal doen.

Een andere methode die wordt aanbevolen voor het omgaan met angst is systematische desensitisatie. Daarbij maakt de vrouw een lijst van activiteiten of situaties waar zij bang voor is en rangschikt die van de minst tot de ergst angstaanjagende. Dan beeldt zij zich in dat zij zich in de minst belastende situatie bevindt totdat die niet langer angstaanjagend lijkt. Zo werkt zij de lijst af totdat zij bij het overdenken van al die situaties rustig is.

Met de hulp van een vriendin kan zij er dan toe overgaan die activiteiten echt te ondernemen, zoals ’s avonds de deur uitgaan of alleen zijn. Uiteindelijk kan zij haar angst dusdanig onder controle hebben dat die niet langer inbreuk maakt op haar dagelijkse routine. Angst voor sommige activiteiten — zoals ’s avonds door een donker steegje lopen — is echter normaal en het zou zinloos zijn te trachten een onbehaaglijk gevoel in die situaties te overwinnen.

Richt uw kwaadheid op iets anders

Vrouwen die verkracht zijn, krijgen ook aanvallen van kwaadheid, die eerst tegen alle mannen gericht kunnen zijn maar zich, naarmate de tijd verstrijkt, meestal op de verkrachter concentreren. Boze mensen halen vaak blindelings uit. Anderen reageren door hun gevoelens te verdringen. Kwaadheid kan echter in constructieve banen geleid worden, en de manier waarop een vrouw met haar kwaadheid omgaat, kan bijdragen tot haar herstel. De Schrift zegt: „Weest toornig [kwaad] en zondigt toch niet.” — Efeziërs 4:26.

Slachtoffers hoeven zeker niet bang te zijn om hun kwaadheid te uiten. Zij kunnen er met anderen over praten. Betrokkenheid bij de rechtsgang of een verslag bijhouden kan een uitlaatklep zijn. Zij kunnen hun kwaadheid ook afreageren met fysieke activiteiten, zoals tennis, squash, handbal, wandelen, joggen, fietsen of zwemmen, die bovendien als voordeel hebben dat ze helpen neerslachtigheid te bestrijden.

U kunt uw leven weer onder controle krijgen.

Hoe zal er een eind komen aan verkrachting?

Wil er een eind komen aan verkrachting, dan is het niet voldoende dat vrouwen zich verbergen voor verkrachters of zich tegen hen verzetten. „Het zijn de mannen die verkrachten en de mannen die met elkaar bij machte zijn een eind te maken aan verkrachting”, zei de schrijver Timothy Beneke in zijn boek Men on Rape.

Er zal pas een eind aan verkrachting komen als mannen vrouwen niet langer als louter seksobjecten zien en leren dat een geslaagde relatie niet afhankelijk is van gewelddadige overheersing. Op individueel niveau kunnen rijpe mannen hun mond opendoen en andere mannen beïnvloeden. Zowel mannen als vrouwen kunnen weigeren seksistische grappen leuk te vinden, naar films met seksuele agressie te kijken of adverteerders te steunen die seks exploiteren om hun produkten te verkopen. De bijbel geeft de raad: „Laat hoererij en allerlei onreinheid of hebzucht onder u zelfs niet ter sprake komen, zoals het heiligen past; ook geen schandelijk gedrag noch dwaas gepraat noch ontuchtig gescherts, dingen die niet welvoeglijk zijn, doch veeleer dankzegging.” — Efeziërs 5:3, 4.

Ouders kunnen hun zoons door hun voorbeeld respect voor vrouwen bijbrengen. Zij kunnen hun leren vrouwen te bezien zoals Jehovah God dat doet. God is niet partijdig (Handelingen 10:34). Ouders kunnen hun zoons leren met vrouwen bevriend te zijn en zich in hun gezelschap op hun gemak te voelen, zoals Jezus. Zij kunnen hun zoons leren dat geslachtsgemeenschap een tedere uiting van liefde is die alleen voor de huwelijkspartner is weggelegd. Ouders kunnen duidelijk te kennen geven dat geweld niet getolereerd zal worden en dat het overheersen van anderen niet op prijs wordt gesteld (Psalm 11:5). Zij kunnen hun kinderen aanmoedigen openlijk met hen over seksuele aangelegenheden te praten en weerstand te bieden aan seksuele druk.

Een probleem dat spoedig tot het verleden zal behoren

Aan verkrachting zal echter geen eind komen zonder wereldwijde omwentelingen in de maatschappij. „Verkrachting is niet alleen een individueel probleem [maar] ook een gezinsprobleem, een maatschappelijk probleem en een nationaal probleem”, zei de onderzoekster Linda Ledray.

De bijbel belooft een wereldomvattende maatschappij zonder geweld, waar de ene mens niet langer ’over de andere mens zal heersen tot diens nadeel’ (Prediker 8:9; Jesaja 60:18). De tijd zal spoedig aanbreken dat Jehovah God geen enkel verder machtsmisbruik, waaronder verkrachting, zal tolereren. — Psalm 37:9, 20.

In die nieuwe wereldomvattende samenleving zal iedereen geleerd worden vreedzaam te zijn en zullen alle mensen van elkaar houden ongeacht sekse, ras of nationaliteit (Jesaja 54:13). In die tijd zullen zachtmoedige mensen zonder angst voor vrienden of vreemden leven en zullen zij „hun heerlijke verrukking vinden in de overvloed van vrede”. — Psalm 37:11.

[Kader/Illustratie op blz. 9]

Als u verkracht wordt

□ Zoek medische hulp.

□ Vraag als u dat wenst om begeleiding van een adviseur voor verkrachtingsslachtoffers bij de medische en juridische procedures, indien zo iemand beschikbaar is.

□ Bel zo gauw u daartoe in staat bent de politie. Adviseurs doen de aanbeveling aangifte te doen voor uw eigen veiligheid en die van andere vrouwen. Aangifte doen is niet hetzelfde als een proces aanspannen, maar als u later verkiest een proces te beginnen, staat uw zaak zwakker als u de aangifte hebt uitgesteld.

□ Bewaar het bewijsmateriaal. Ga u niet wassen of verkleden, was of kam uw haar niet en vernietig geen vinger- of voetafdrukken.

□ Medisch personeel zal bewijzen verzamelen en u testen op seksueel overdraagbare ziekten en zwangerschap. Als zij middelen ter voorkoming van zwangerschap aanbieden, ook wel de morning-afterpil genoemd, moeten christenen beseffen dat zulke middelen tot afstoting kunnen leiden van een bevruchte eicel.

□ Doe wat u moet doen om u veilig te voelen — laat andere sloten inzetten, logeer bij een vriendin, blokkeer uw deur — of het nu lijkt dat u te sterk reageert of niet.

□ Raadpleeg bovenal de Schrift voor troost, bid tot Jehovah tijdens en na de aanranding en roep zelfs luid zijn naam aan. Verlaat u op de ouderlingen en andere naaste vrienden in de gemeente voor steun. Woon indien maar enigszins mogelijk de vergaderingen bij en zoek omgang met medechristenen in de velddienst.