Feiten over verkrachting

IN DE tijd die u nodig hebt om tot onder aan deze bladzijde te lezen, zal ergens in de Verenigde Staten een vrouw verkracht worden. Zij zal alleen zijn en een afschuwelijk, vernederend geweldsmisdrijf ondergaan, bedreven door iemand die zij waarschijnlijk kent. Misschien wordt zij geslagen. Misschien biedt zij weerstand. Ongetwijfeld zal zij vrezen voor haar leven.

Verkrachting is het snelst toenemende geweldsmisdrijf in de Verenigde Staten, een land dat al een van de hoogste verkrachtingscijfers van de wereld heeft. Volgens politierapporten worden er per uur zestien pogingen tot verkrachting gedaan en tien vrouwen daadwerkelijk verkracht. Daar komt nog bij dat het aantal niet-aangegeven verkrachtingen wel eens tienmaal zo hoog zou kunnen zijn!

De Verenigde Staten vormen geen uitzondering met deze lugubere cijfers. In Frankrijk steeg het aantal slachtoffers dat aangifte deed van verkrachting tussen 1985 en 1990 met 62 procent. In 1990 zag Canada de aangiften van seksueel geweld in slechts zes jaar tijd verdubbelen tot 27.000. In Duitsland werd volgens de gegevens gemiddeld eens in de zeven minuten een vrouw aangerand.

Verkrachting berokkent ook onschuldige mannen schade.a Mannen „lijden eronder in een maatschappij te leven waar de helft van de bevolking reden heeft om verontwaardigd, wantrouwend en bang te zijn”, zei de psychologe Elizabeth Powell. Zij kunnen ook slachtoffer zijn doordat zij in angst moeten leven om hun vrouw, moeder, zussen, dochters en vriendinnen, of zij kampen met gevoelens van schuld of verdriet als iemand van wie zij houden ten prooi valt aan een verkrachter.

Waarom de toename?

Verkrachting gedijt in samenlevingen die geweld en seksuele overheersing gedogen. In een aantal landen worden mannen en vrouwen vanaf hun kinderjaren gebombardeerd met destructieve boodschappen en onjuiste informatie over seks, door de media, het gezin en hun leeftijdgenoten. Zij nemen de giftige ideeën over dat seks en geweld samengaan en dat vrouwen er zijn voor de seksuele bevrediging van mannen, ongeacht de wensen van de vrouw.

Neem de instelling eens van Jay, een 23-jarige archivaris. „De maatschappij zegt dat je vaak seks moet hebben met veel verschillende vrouwen wil je een echte man zijn”, vertelde hij. „Nu, wat gebeurt er als je dat niet hebt? Wat ben je dan?” Vanwege die druk gebeurde het wel dat als een vrouw hem kwaad maakte of hem teleurstelde, hij haar verkrachtte.

Een dergelijke gewelddadige en agressieve houding tegenover vrouwen is niet ongebruikelijk in culturen waar verkrachting veel voorkomt, denkt de wetenschappelijk onderzoekster Linda Ledray. „Over het algemeen voert de verkrachter alleen maar op wat in grote lijnen in het maatschappelijke script staat”, zei ze. Films en televisie dragen hun steentje bij tot dat destructieve maatschappelijke script. Verkrachting is een veel voorkomend thema in pornografie, maar pornografie is niet de enige schuldige. Uit onderzoeken is gebleken dat gewelddadige films zonder seksuele inhoud tot een agressievere houding tegenover vrouwen leiden dan films met onverbloemde seks maar zonder geweld. Ook de televisie treft schuld als ze „zo ongeveer de meest intimiderende seks presenteert die er maar te vinden is”, zei Powell. De boodschap van de media? „Ben je kwaad, doe dan iemand pijn.”

Die boodschap wordt in praktijk gebracht in kortstondige relaties, met tragische gevolgen. In een steeds toegeeflijker wereld vinden mannen vaak dat vrouwen hun seks verschuldigd zijn, vooral als de man geld aan de vrouw besteedt of zij in eerste instantie ontvankelijk leek voor zijn avances.

„Als het om seksuele gemeenschap gaat, heeft het woordje ’nee’ vaak niets te betekenen wanneer het uit de mond van een vrouw komt”, zei de journalist Robin Warshaw. En maar al te vaak is verkrachting het resultaat.

„De tweede verkrachting”

Kathi was vijftien jaar toen zij werd verkracht door drie leden van het hockeyteam van de middelbare school waar zij op zat. Toen haar familie een aanklacht indiende, werd zij door vrienden, buren en vreemden doodverklaard en getreiterd. „Jongens zijn nu eenmaal zo”, kreeg de familie te horen. Op school werd Kathi uitgescholden voor al wat lelijk was en er werden briefjes met dreigementen op haar kast achtergelaten. Haar verkrachters werden voorwaardelijk veroordeeld en kregen alternatieve straffen opgelegd en werden vervolgens sporthelden voor de school. Kathi werd gestraft met maandenlang getreiter. Uiteindelijk pleegde zij zelfmoord.

Kathi’s geval illustreert tragisch hoe slachtoffers van een verkrachting vaak eerst lichamelijk worden aangerand door de verkrachter en dan emotioneel door anderen. Veel vrouwen ondervinden dat de opvattingen en onjuiste denkbeelden over verkrachting ertoe leiden dat het slachtoffer de schuld krijgt van de misdaad. Vrienden, familie, politie, artsen, rechters en jury’s — degenen die het slachtoffer zouden moeten helpen — kunnen die misvattingen ook toegedaan zijn en het slachtoffer bijna net zo diep kwetsen als de verkrachter. Die veroordeling kan zo hard aankomen dat sommigen het „de tweede verkrachting” hebben genoemd.

De mythen die over verkrachting in omloop zijn, scheppen een vals gevoel van veiligheid. Met andere woorden, als u een tekortkoming kunt ontdekken in het gedrag van het slachtoffer — zij droeg strakke kleding of zij ging ’s avonds alleen de straat op of zij wilde echt seksuele relaties — dan zullen u of uw beminden veilig zijn als dat gedrag vermeden wordt; en dus zult u nooit verkracht worden. Het alternatief, dat verkrachting een zinloze gewelddaad is die iedereen kan overkomen, ongeacht hoe zij gekleed gaat, is te angstaanjagend om geaccepteerd te worden.

Een vrouw die door iemand werd verkracht die zij „aardig, fatsoenlijk” had gevonden, benadrukt: „Het ergst denkbare dat je kunt doen, is geloven dat het jou niet zal overkomen.”

Mythen en feiten over verkrachting

Hier volgen enkele van de lang gekoesterde misvattingen over verkrachting die de schuld bij het slachtoffer leggen en opvattingen bestendigen die de bedrijvers aanmoedigen:

Mythe: Een verkrachting vindt alleen plaats als een vrouw wordt aangerand door een vreemde.

Feit: De meeste vrouwen die worden verkracht, worden aangerand door iemand die zij kennen en vertrouwden. Bij een onderzoek bleek dat 84 procent van de slachtoffers hun aanrander kende en dat 57 procent van de verkrachtingen gebeurde bij afspraakjes. Eén op de zeven gehuwde vrouwen wordt verkracht door haar eigen man.b Verkrachtingen zijn gewelddadig en emotioneel traumatisch, of de aanrander nu een vreemde is, de echtgenoot of iemand met wie men een avondje uitgaat.

Mythe: Er is alleen sprake van verkrachting als een vrouw erna sporen van verzet vertoont, zoals blauwe plekken.

Feit: Weinig vrouwen vertonen zichtbare sporen van verzet zoals blauwe plekken of snijwonden, of zij zich nu lichamelijk hebben verzet of niet.

Mythe: Het slachtoffer van een verkrachting is zelf medeschuldig tenzij zij actief weerstand biedt.

Feit: Verkrachting vindt per definitie plaats wanneer er geweld of bedreiging met geweld wordt aangewend om tegen iemands wil seksuele penetratie van enigerlei aard te bereiken. Juist het gebruik van geweld tegen een onwillig slachtoffer maakt de verkrachter tot een verkrachter. Een slachtoffer van verkrachting is dan ook niet schuldig aan hoererij. Net als een slachtoffer van incest kan zij door de duidelijke macht die iemand anders over haar had, gedwongen zijn geweest zich aan een daad te onderwerpen die zij niet wilde. Als een vrouw uit angst of verwarring gedwongen was toe te geven aan een verkrachter, wil dat niet zeggen dat zij toestemde in de daad. Toestemming is gebaseerd op keuze zonder bedreiging en is actief, niet passief.

Mythe: Verkrachting is een daad voortvloeiend uit hartstocht.

Feit: Verkrachting is een daad van geweld. Mannen verkrachten niet alleen om de seks maar ook om zich de baas over een ander te voelen.c

Mythe: Een vrouw kan een man dusdanig tantaliseren of verleiden dat hij zijn seksuele driften niet langer kan beheersen.

Feit: Bij mannen die verkrachten is de geslachtsdrift niet sterker dan bij andere mannen. Een derde van alle verkrachters was juist niet in staat de seksuele daad te volbrengen. In de meeste gevallen is een verkrachting gepland, niet iets wat spontaan opkomt. Zowel verkrachters die bekenden voor de slachtoffers zijn als onbekende verkrachters laten hun prooi gewoonlijk in een val lopen — de onbekenden door het slachtoffer te volgen totdat zij alleen is, de bekenden door een situatie te creëren waarin zij geïsoleerd is.

Mythe: Vrouwen liegen over verkrachting om zich op een man te wreken of omdat zij zich schuldig voelen na het bedrijven van seks.

Feit: Valse aangiften komen bij verkrachting net zoveel voor als bij enig ander geweldsmisdrijf: 2 procent. Daar staat tegenover dat onderzoekers het erover eens zijn dat er veel te weinig aangifte wordt gedaan van verkrachting.

Mythe: Een vrouw kan om verkrachting „vragen” door uitdagende kleding te dragen, alcohol te gebruiken, een man voor haar te laten betalen of mee te gaan naar zijn huis.

Feit: Dat een vrouw onverstandig, naïef of onwetend is, wil niet zeggen dat zij het verdient verkracht te worden. Verkrachters dragen de algehele verantwoordelijkheid voor de verkrachting.

[Voetnoten]

[Inzet op blz. 3]

In de Verenigde Staten zou één op de vier vrouwen wel eens het slachtoffer van een verkrachting of poging tot verkrachting kunnen zijn

[Inzet op blz. 4]

Verkrachting gedijt in samenlevingen die geweld en seksuele overheersing gedogen