Wat betekent Pasen voor u?

HET is half negen ’s avonds. In het halfduister van een 300 jaar oude kerk in Noord-Afrika zingen zo’n twintig diakens in witte gewaden hun eentonige gezangen en slaan op hun trommels. De geur van wierook stijgt op uit de wierookvaten. Nu gaat een groep priesters aan de ceremonie meedoen; zij lezen uit de bijbel voor in het Ge’ez, een oude liturgische taal. De gelovigen luisteren. Slechts een paar van de aanwezigen begrijpen de woorden. Het ritueel duurt voort tot drie uur in de ochtend.

In Vaticaanstad celebreert de paus een speciale mis. Zijn gehoor bij deze bijzondere bijeenkomst bestaat uit het voltallige Vaticaanse corps diplomatique, samen met honderden kardinalen, prelaten, priesters en nonnen en duizenden pelgrims.

Aan de andere kant van de Atlantische Oceaan, in de stad New York, heeft de politie versperringen geplaatst om voertuigen te beletten Fifth Avenue met al haar glamour op te rijden. Een stoet elegant geklede Newyorkers — de mannen in jacquet met hoge hoed en de vrouwen met zwierige hoofdtooi — flaneert kleurrijk uitgedost langs de avenue.

Ter gelegenheid waarvan is dit alles? De viering van Pasen. Overal op aarde zijn er mensen die deze religieuze viering in ere houden. Sommigen spreken van de koningin der feesten en festum festorum — Latijn voor „feest der feesten”.

Hoe belangrijk is het voor u?

Hoe denkt u over Pasen? Weet u waarom het gevierd wordt? Menigeen niet. Uit een in Groot-Brittannië gehouden opinieonderzoek bleek dat een op de drie Britten de reden voor Pasen niet kent. Toch is Pasen in Groot-Brittannië, net als in de meeste andere landen van de wereld, nog steeds de belangrijkste religieuze viering van de christenheid.

Volgens The New Encyclopædia Britannica is Pasen het „belangrijkste feest van het christelijk kerkelijk jaar, waarmee de Verrijzenis van Jezus Christus op de derde dag na zijn Kruisiging wordt gevierd”. Het boek Easter — Its Story and Meaning legt uit dat Pasen het „voornaamste feest van het christelijk jaar [is], dat met de grootste vreugde gevierd wordt omdat het iedereen die het Geloof van Christus heeft aanvaard, een soortgelijke opstanding belooft”. Neemt u de viering van Pasen zo serieus? Gelooft u werkelijk dat Pasen iets te maken heeft met uw vooruitzichten op leven in de toekomst?

Velen bezien Pasen niet met die eerbied. In een commentaar op de vercommercialisering van Pasen schreef een krant: „Pasen, de belangrijkste christelijke feestdag, is de op een na voornaamste feestdag voor het geven van geschenken geworden, zeggen de speelgoedfabrikanten.” De voornaamste is natuurlijk Kerstmis, en sommige kerkelijke functionarissen zijn van mening dat met de secularisatie van Pasen dezelfde weg is ingeslagen als met de secularisatie van Kerstmis.

Voor de paastijd van 1989 bijvoorbeeld voerden de snoepgoedfabrikanten in de Verenigde Staten hun produktie op voor een geraamde omzet van $815 miljoen. Op Kerstmis na is het de tijd waarin er in de Verenigde Staten het meest wordt gesnoept. Eén bedrijf produceert meer dan honderd soorten paashazen.

Volgens The Detroit News gaf Jack Santino, hoogleraar folklore en populaire cultuur aan de Bowling Green State University in Ohio, toe dat de verwereldlijking van Pasen ’„typerend” is voor de hedendaagse consumptiemaatschappij’. De krant voegde daaraan toe dat de „haas — niet de opstanding — met Pasen in het middelpunt is komen te staan”.

Gewoon een vrije dag

Op het noordelijk halfrond kondigt Pasen het begin aan van de lente en gaat het over het algemeen vergezeld van een week vakantie van school en universiteit. Waar mogelijk trekken veel jonge mensen dus naar warme vakantieoorden voor wilde strandfeesten. Anderen bezien de paastijd eenvoudig als het einde van het skiseizoen — hun laatste kans om de lange latten onder te binden.

In Noorwegen, waar bijna 88 procent van de bevolking tot de Evangelisch-Lutherse staatskerk behoort, zei slechts ongeveer 14 procent van de bij een recent onderzoek geïnterviewden dat zij erover dachten met Pasen naar de kerk te gaan. Zo’n 75 procent gaf toe Pasen niet langer als een religieuze feestdag te zien. Zij zeiden dat zij liever gingen skiën.

Voor velen zijn sommige van de belangrijke symbolen van Pasen het zinnebeeld van pret en vermaak geworden. Het ei bijvoorbeeld is waarschijnlijk het populairste paassymbool in veel landen. De symboliek van het ei is zeer religieus. Naar verluidt wordt de opstanding van Jezus Christus gesymboliseerd door het nieuwe leven dat uit een schijnbaar levenloos ei te voorschijn komt. Vandaar dat het gebruik eieren met aantrekkelijke kleuren en dessins te versieren een belangrijk onderdeel van de paasviering is.

Voor sommigen schuilt de voornaamste waarde van het paasei echter in het amuseren van kinderen. Er is een stad waar het traditionele paaseieren rapen in de plaatselijke kerk eindigt met een eiergevecht! „Voor kinderen”, zo merkt Robert J. Myers in zijn boek Celebrations op, „betekent Pasen pret, surprises en waarschijnlijk voldoende snoepgoed tot Halloween [de avond voor Allerheiligen]!”

In theorie neemt Pasen nog steeds de eerste plaats in onder de religieuze feestdagen van de christenheid. Maar in de praktijk lijkt het of steeds meer mensen het als van weinig betekenis beschouwen, als gewoon een vrije dag. En u? Wat betekent Pasen voor u? Zou u zich echter, voordat u deze vraag beantwoordt, niet eerst moeten afvragen: ’Wat betekent Pasen voor God? Behaagt de viering hem? Wordt van christenen werkelijk verlangd dat zij het paasfeest vieren?’

[Inzet op blz. 4]

Paassymbolen zijn het zinnebeeld van pret en vermaak geworden