Jonge mensen vragen . . .

Hoe bereik ik dat anderen respect voor me hebben?

„Als je tegen een volwassene begint te praten, is het soms of je tegen een muur praat.” — Paul.

„Ik vind het verschrikkelijk als volwassenen je niet vertrouwen.” — Matt.

„Mijn ouders negeren me of doen alsof ze luisteren, maar ze luisteren niet echt. Je praat en praat en vraagt: ’Hebt u gehoord wat ik zei?’, en dan zeggen ze: ’M-mm.’ Ze weten echt niet wat je gezegd hebt.” — Paula.

RESPECT — waarom is het zo moeilijk anderen zo ver te krijgen dat ze je gewoon met een beetje respect behandelen? Je wilt dat er naar je geluisterd wordt, dat je serieus wordt genomen. Dus als volwassenen — in het bijzonder je ouders — en leeftijdgenoten je negeren, je gevoelens wegwuiven, neerbuigend tegen je doen of je op je plaats zetten, kan dat heel erg pijnlijk zijn.

Door anderen gerespecteerd willen worden is heel gewoon. De bijbel zelf moedigt ons aan naar „gunst en goed inzicht in de ogen van God en van de aardse mens” te streven (Spreuken 3:4). En godvruchtige jongeren in bijbelse tijden deden dat. Zo had de jonge man genaamd Timotheüs het voorrecht de apostel Paulus te vergezellen op zijn zendingsreizen. Waarom? „Er werd door de broeders . . . een goed bericht over hem uitgebracht” omdat hij hun respect had gewonnen (Handelingen 16:1, 2). En dan is er Jezus zelf, die als jongere „bleef toenemen in wijsheid en in fysieke groei en in gunst bij God en de mensen”. — Lukas 2:52.

Goed, jij bent Jezus niet. En het is niet makkelijk het respect van anderen te winnen als je jong bent. De bijbel associeert de jeugd immers met ’onervarenheid’ en ongebreidelde energie; kennis en wijsheid komen met de jaren (Spreuken 1:4; 20:29; Job 32:6, 7). Over het algemeen worden jongeren dus niet met evenveel respect behandeld als volwassenen. Oneerlijk? Misschien. Maar zo liggen de feiten nu eenmaal. Bovendien hebben veel jongeren een slechte reputatie opgebouwd. Het gevolg is dat sommige volwassenen ten onrechte denken dat alle jongeren „opstandig” of „gek” zijn of „geen verantwoordelijkheidsgevoel hebben”.

In sommige landen is de kloof tussen jongeren en volwassenen breder geworden door de cultuur, tradities en snelle maatschappelijke veranderingen. In Afrika bijvoorbeeld profiteren veel jongeren van onderwijsmogelijkheden die hun ouders niet hadden. Bovendien komt het voor dat zij steeds weer in botsing komen met ouderen die zich door de traditionele normen laten leiden. Ouderen ergeren zich vaak erg aan wat zij zien als gebrek aan respect of zelfs opstandigheid van de kant van jongeren.

Hoe jouw situatie ook is, je zult echt initiatieven moeten ontplooien en hard moeten werken om het respect van anderen te winnen. Maar het is mogelijk.

Iets wat je moet verdienen

Realiseer je in de eerste plaats dat respect niet iets is wat je ten deel valt louter en alleen omdat je dat wilt, en evenmin kun je iemand dwingen respect voor je te hebben. Respect is iets wat je moet verdienen. In bijbelse tijden stond de man Job in hoog aanzien in zijn omgeving. „De jongeren [trokken] zich terug, zo gauw ze me zagen,” herinnerde Job zich, „en de ouderen stonden op om me te begroeten.” Maar Job had dit respect ontegenzeglijk verdiend. „Wie naar mij luisterde, prees mijn woorden en wie mij gezien had, was een en al lof”, vertelde Job. Ja, Job had een solide reputatie van rechtschapen gedrag. — Job 29:7-17, Groot Nieuws Bijbel.

Wat voor reputatie heb jij opgebouwd? Heb je de raad toegepast die aan Timotheüs werd gegeven? „Laat niemand ooit neerzien op uw jeugd”, zei Paulus. „Integendeel, word een voorbeeld voor de getrouwen in spreken, in gedrag, in liefde, in geloof, in eerbaarheid” (1 Timotheüs 4:12). Ook jij kunt een voorbeeld worden dat respect verdient. Het bestuderen van Gods Woord kan je daarbij helpen. De psalmist zei: „Hoe lief heb ik uw wet! . . . Meer inzicht dan al mijn leraren heb ik gekregen, omdat uw vermaningen mijn intense belangstelling hebben. Met meer verstand dan oudere mannen gedraag ik mij, omdat ik úw bevelen heb opgevolgd.” — Psalm 119:97, 99, 100.

Je medechristenen zullen beslist respect voor je hebben als je zo’n geestelijk inzicht ontwikkelt. Merk echter op dat je de bijbelse raad ook moet ’opvolgen’ of in praktijk moet brengen. Een Afrikaanse jongere die Charles heet, nam de bijbelse opdracht om ’discipelen te maken’ ernstig op en werd toen hij zestien was volle-tijdprediker; nu dient hij op een bijkantoor van het Wachttorengenootschap (Mattheüs 28:19, 20). Door zijn getrouwe voorbeeld in het spreken hebben anderen respect voor hem gekregen en heeft hij persoonlijk veel vreugde ervaren. Hij zegt: „Het leven in deze dienst is gewoon fascinerend. De nauwe samenwerking met godvruchtige mannen met een enorme ervaring heeft mij werkelijk opgebouwd. Het is een onvergelijkelijke vreugde.”

Op welke manieren je respect kunt verdienen

Nog een belangrijke manier waarop je respect verdient, is door een voorbeeld in gedrag te worden. Salome, een jonge Afrikaanse Getuige, herinnert zich over haar jeugd: „Ik deed niet mee met de grote massa. In plaats daarvan deed ik mijn uiterste best om altijd de christelijke beginselen hoog te houden. Ik probeerde serieus te zijn, beleefd en respectvol tegenover anderen — zelfs tegenover kinderen.” Het is waar dat je misschien uitgelachen en geplaagd wordt omdat je anders bent (1 Petrus 4:4). Maar net als in Salomes geval zullen anderen je er vaak schoorvoetend om respecteren.

Merk ook op dat Salome speciaal moeite deed om respectvol tegenover anderen te zijn. Respect roept respect op. In Romeinen 12:10 staat dan ook: „Neemt de leiding in het betonen van eer aan elkaar.” Liegen en de waarheid verdraaien, gemene plagerijen, andere mensen tot het doelwit van grappen maken, bedillen of commanderen — dat zijn niet de manieren waarop je anderen met respect behandelt. Op de lange duur wordt daardoor het beetje respect dat anderen voor je hebben, ondermijnd.

Het is bijzonder belangrijk dat wij personen die met gezag bekleed zijn eer en respect betonen (1 Petrus 2:17). Zo zei iemand van de politie eens: „Jongeren zeggen tegenwoordig nog maar zelden ’Meneer’.” Hoe behandel jij mensen met gezag — leraren, politieagenten, het schoolbestuur? Als je de reputatie geniet respectvol te zijn tegenover mensen met autoriteit, is de kans veel groter dat zij jou met een mate van respect zullen behandelen. — Vergelijk Mattheüs 7:2.

Respect voor ouderen

In bepaalde culturen bestaan aloude etiquetteregels waaraan een jongere geacht wordt zich te houden. In Ghana bijvoorbeeld staat het veel ouderen niet aan als een jongere die met hen praat zijn handen in zijn zakken heeft of tegen hen gebaart met zijn linkerhand. Zulke maatschappelijke normen kunnen westerlingen vreemd toelijken en zelfs in de ogen van sommige Afrikaanse jongeren ouderwets zijn, maar ze hebben voor christenen niets aanstootgevends. De bijbel moedigt ons zelfs aan het te vermijden anderen nodeloos te kwetsen. — 2 Korinthiërs 6:3.

Een ingeburgerd gezegde in Ghana luidt: „Een kind wordt geacht slakken van hun huis te ontdoen, maar geen schildpadden.” Met andere woorden, bepaalde taken zijn voor volwassenen weggelegd, niet voor jongeren. Het is heel goed mogelijk dat dit je onbillijk en vernederend toeschijnt. Maar iemand die zich tegen de plaatselijke cultuur keert door zich het gezag van een volwassene toe te eigenen, zal meestal als brutaal worden beschouwd. Je zult er veel beter in slagen het respect van anderen te winnen als je je ondergeschikte plaats erkent en leert je daarnaar te voegen.

De bijbel zegt in Leviticus 19:32: „Voor het grijze haar dient gij op te staan, en gij moet de persoon van een oud man consideratie betonen, en gij moet vrezen voor uw God. Ik ben Jehovah.” Sta je, wanneer je gebruik maakt van het openbaar vervoer, gewillig je zitplaats aan ouderen af? Let je als je een gesprek voert goed op je woordgebruik? Luister je op een manier die van respect getuigt?

Respect winnen voor je overtuiging

Maar als anderen nu geen respect voor je hebben wegens je geloofsovertuiging? Op jongeren onder Jehovah’s Getuigen wordt bijvoorbeeld vaak pressie uitgeoefend door leraren en klasgenoten om hen ertoe over te halen mee te doen aan patriottische ceremoniën en religieuze activiteiten die in strijd zijn met bijbelse beginselen. Niet in staat te bevatten waarom jongeren die Getuigen zijn zo’n moedig standpunt innemen, zullen anderen hun overtuiging misschien belachelijk vinden. Jonge Getuigen kunnen zelfs het mikpunt worden van vijandigheden.

Let echter eens op hoe een Afrikaanse jongere die wij Kwasi zullen noemen zich gedroeg. „Ik probeerde nooit onder lessen uit te komen”, vertelt hij, „en ik deed mee aan activiteiten die niet tegen mijn geweten ingingen. Belangrijker nog, van meet af aan maakte ik duidelijk wat als een van Jehovah’s Getuigen mijn standpunt was.” Kwasis eerlijkheid, oprechtheid en vaste principes maakten hem bij zowel leraren als leerlingen geliefd. Hij vertelt verder nog: „Soms moest ik mijn standpunt verklaren — eenmaal aan het hoofd en zijn hele staf — maar mijn opvattingen werden altijd gerespecteerd.”

Ja, gedraag je op een manier die respect afdwingt. Wees, zonder anderen je overtuiging op te dringen, ’altijd gereed je te verdedigen voor een ieder die een reden van je verlangt voor de hoop die in je is, maar doe dit met zachtaardigheid en diepe achting’ (1 Petrus 3:15). Zorg dat er nooit door jouw gedrag „schimpend over het woord van God wordt gesproken” (Titus 2:5). Daarbij zou je ook aan het vermijden van bizarre kleding, kapsels en make-up en een onafhankelijke of opstandige houding kunnen denken.

Natuurlijk, de bijbel moedigt je aan ’je te verheugen in je jeugd’, en niemand verwacht van je dat je je als een vijftigjarige gedraagt (Prediker 11:9). Maar door een voorbeeld te zijn in spraak en gedrag, kun je het respect en het vertrouwen van anderen winnen.

[Illustratie op blz. 20]

Met het dragen van iets zwaars voor een bejaarde win je beslist respect