De zienswijze van de bijbel

Waarom christenen geen Kerstmis dienen te vieren

’KERSTMIS is bij de wet verboden! Iedereen die het viert of op kerstdag zelfs maar thuis blijft van zijn werk zal gestraft worden!’

Hoe vreemd dit misschien ook lijkt, dit werd in de zeventiende eeuw werkelijk een wet. De puriteinen lieten de viering in Engeland verbieden. Wat was de reden voor zo’n resoluut standpunt tegen Kerstmis? En waarom zijn er in deze tijd miljoenen mensen die van mening zijn dat christenen geen Kerstmis dienen te vieren?

Waar komt Kerstmis eigenlijk vandaan?

U bent misschien verrast te vernemen dat Kerstmis niet door Jezus Christus werd ingesteld en dat het ook niet door hem of door zijn eerste-eeuwse discipelen werd gevierd. In feite is er pas 300 jaar na Christus’ dood sprake van een kerstviering.

Veel mensen die toen leefden, aanbaden de zon, omdat zij zich sterk afhankelijk voelden van haar jaarlijkse cyclus. De zonaanbidding in Europa, Egypte en Perzië ging gepaard met uitgebreide ceremoniën. Het centrale thema van deze feesten was de terugkeer van het licht. Men smeekte de zon, vanwege haar schijnbare zwakte gedurende de winter, om terug te keren van ’verre zwerftochten’. De feesten omvatten pretmakerij, feestmaaltijden, dansen, het versieren van huizen met lichtjes en decoraties, en het geven van geschenken. Komen deze activiteiten u bekend voor?

Zonaanbidders geloofden dat het onverbrande hout van een joelblok magische krachten had, dat vuren in de open lucht de zonnegod kracht konden geven en hem weer tot leven konden brengen, dat met altijdgroene takken versierde huizen demonen zouden afschrikken, dat hulst aanbeden moest worden als een belofte dat de zon zou terugkeren, en dat twijgjes van een maretak geluk konden brengen indien ze als amulet gedragen werden. Met welke viering staan deze dingen tegenwoordig in verband?

December was in het heidense Rome lang voordat Kerstmis daar werd ingevoerd een belangrijke feestmaand. De Saturnalia (opgedragen aan Saturnus, de god van de landbouw), die een week duurden, en de dies natalis Solis Invicti (geboortedag van de Onoverwonnen Zon) werden in die tijd gevierd. Verder werd de 25ste december als de geboortedag van Mithras, de Perzische god van het licht, beschouwd.

Kerstenen van de heidenen?

In een poging deze heidenen te bekeren, ging men in strijd met de bijbel christelijke en heidense geloofsovertuigingen met elkaar vermengen, en daarom koos de kerk een datum voor Kerstmis die samenviel met de belangrijkste heidense feestdag. En hoe staat het met kerstgebruiken? De Encyclopedia of Religion and Ethics erkent dat de meeste kerstgebruiken „geen zuiver christelijke gebruiken, maar heidense gebruiken zijn die door de Kerk zijn opgenomen of getolereerd”. Men dacht kennelijk dat wanneer men deze gebruiken eenvoudig een christelijk voorkomen gaf, degenen die eraan deelnamen erdoor gekerstend zouden worden.

Maar in plaats van het heidendom te kerstenen, maakten deze gebruiken het christendom heidens. In de zeventiende eeuw werden de puriteinen zo verontrust over het duidelijk heidense karakter van Kerstmis, dat het feest in Engeland en in sommige Amerikaanse kolonies bij de wet verboden werd. Er werden straffen geëist voor het vieren van Kerstmis, of zelfs voor het thuisblijven van het werk op kerstdag. In New England (VS) werd Kerstmis pas in 1856 wettelijk toegestaan.

Maar er is één aspect in verband met Kerstmis dat belangrijker is dan de manier waarop de kerk, de heidenen of de puriteinen in het verleden over het feest dachten. Voor christenen is van primair belang:

Hoe denkt Jezus Christus over Kerstmis?

Indien een viering ter ere van u gehouden moest worden, zou uw goedkeuring van de aard van het feest dan niet van belang zijn? Daarom doen wij er goed aan ons af te vragen: Geeft de bijbel te kennen hoe Jezus over tradities denkt die door en door heidens zijn?

Jezus veroordeelde religieuze leiders die om bekeerlingen te winnen een compromis sloten ten aanzien van de ware aanbidding. Hij zei tot zulke leiders: „Gij [bereist] zee en land om één enkele bekeerling te maken, en dan maakt gij hem tweemaal zo rijp voor de vernietiging als gij zelf zijt.” — Mattheüs 23:15, Phillips.

Bekering moest niet tot stand gebracht worden door heidense en christelijke geloofsovertuigingen met elkaar te vermengen. Paulus, een apostel van Jezus, schreef aan de christenen die in Korinthe woonden: „Gij kunt niet de beker van Jehovah en de beker van de demonen drinken” (1 Korinthiërs 10:21). En in zijn volgende brief aan hen voegde Paulus eraan toe: „Sluit je niet aan bij ongelovigen en probeer niet met hen te werken. . . . Hoe kan er overeenstemming bestaan tussen Christus en de duivel?” — 2 Korinthiërs 6:14, 15, Phillips.

Als een gewetensvolle moeder zou zien dat haar kind een snoepje uit een met afvalwater gevulde goot pakte, zou zij erop staan dat het kind het onmiddellijk weggooide. De gedachte eraan dat het kind het zou eten — of zelfs maar aanraken — wekt haar afkeer op. Kerstmis heeft, hoewel het voor velen een heerlijk feest is, een onfrisse oorsprong. Jezus’ gevoelens komen overeen met die van de profeet Jesaja, die ware aanbidders in zijn tijd aanspoorde: „Vertrekt, vertrekt, gaat uit vandaar, raakt niets onreins aan.” — Jesaja 52:11.

Daarom vieren ware christenen in deze tijd geen Kerstmis. Hoewel hun houding voor anderen vreemd kan lijken, beschouwen zij tradities zoals Jezus dat deed. Toen hem gevraagd werd: „Waarom overtreden uw discipelen de overlevering van de mannen uit vroeger tijden?”, antwoordde hij: „Waarom overtreedt ook gij het gebod van God ter wille van uw overlevering?” En hij voegde eraan toe: ’Gij hebt het woord van God krachteloos gemaakt ter wille van uw overlevering.’ — Mattheüs 15:2, 3, 6.

Ware christenen in deze tijd geven er blijk van met Jezus verenigd te zijn doordat zij „de vorm van aanbidding [beoefenen] die . . . rein en onbesmet is”, onaangetast door de heidense tradities van mensen. — Jakobus 1:27.

[Inzet op blz. 13]

„Waarom overtreedt ook gij het gebod van God ter wille van uw overlevering?” — Mattheüs 15:3