Acht slaan op de waarschuwingen van het lichaam

Door Ontwaakt!-correspondent in Ierland

VOOR Una en haar man, Ron, was de ervaring angstaanjagend en pijnlijk. Op een koude avond in januari viel Una flauw. Ron liet de dokter komen, die dacht dat haar hormoonhuishouding in de war zou kunnen zijn en dat dit van invloed was op haar eierstokken. Hij stuurde haar naar het ziekenhuis. Ron reed zijn vrouw — die bloed verloor en verschrikkelijk veel pijn had — over hobbelige, donkere bergwegen naar een ziekenhuis dat 80 km weg lag.

Dat ziekenhuis kon haar echter niet behandelen en dus werd zij overgebracht naar een groter, moderner ziekenhuis dichtbij. Daar onderging zij een geslaagde operatie en herstelde voorspoedig.

Ron en Una waren de ziekenhuisstaf dankbaar voor hun bekwaamheid en zorg, die Una het leven hadden gered. Toen zij deze dankbaarheid uitten tegenover de anesthesist, zei hij hoe blij hij was dat alles goed gekomen was. Toen maakte hij een interessante opmerking: „Heel weinig gynaecologische aandoeningen komen plotseling op. De meeste geven lang van tevoren signalen.” Wat bedoelde hij daarmee?

Waarschuwingssignalen

Una legt uit dat zij al twee jaar klachten had gehad. Tijdens de menstruatie had zij alleen een bloeding als zij iets inspannends deed, en dan waren het voor het merendeel stolsels. Zij zegt: „Ik had natuurlijk een dokter moeten raadplegen, maar ik besteedde er geen aandacht aan en dacht dat ik misschien wat vroeg in de overgang was. Maar toen, in januari, stopte mijn menstruatie na twee dagen en begon drie dagen later opnieuw met een heel hevige vloeiing en reusachtige stolsels. Ik maakte me niet echt zorgen, maar op de tweede dag moest ik naar bed omdat ik me zo ziek voelde. Maar nog steeds lieten we geen dokter komen. Dat was de avond dat ik ijlings naar het ziekenhuis gebracht moest worden.”

Was het te voorkomen geweest dat haar klachten zich tot een levensbedreigende noodsituatie ontwikkelden? Una denkt dat dat misschien inderdaad gekund had als zij had geweten waarop zij moest letten en als zij prompt iets ondernomen had. Helaas, zo zegt zij, „heb ik altijd, zoals veel vrouwen, alles wat met de menstruatie te maken had, gebagatelliseerd, het niet ernstig genomen”. In feite waren Una’s symptomen echter typerend voor een aandoening van de eierstokken die wel degelijk onmiddellijke aandacht behoefde.

Elke maand hebben vrouwen in de vruchtbare leeftijd een barometer die hun algehele gezondheid aangeeft: het natuurlijke menstruatieproces. Elke onregelmatigheid van betekenis is in wezen een waarschuwingssignaal. Wanneer er niet onverwijld acht wordt geslagen op de waarschuwing, kan dat in sommige gevallen het verschil betekenen tussen een vrij simpele medische behandeling en een operatie.

Waarom worden deze signalen dan vaak genegeerd of gebagatelliseerd? In veel gezinnen is het de vrouw die bepaalt wat het gezin eet, die de pillen uitreikt en een oogje houdt op de gezondheid van het gezin. Daarbij kan het zijn dat zij haar eigen klachten verwaarloost. Misschien is zij, zoals in Una’s geval, niet zeker van de betekenis van haar symptomen. Of het zou kunnen zijn dat het geld voor medische zorg beperkt is en zij haar kinderen of haar man voor laat gaan, in de hoop dat haar eigen probleem hoe dan ook vanzelf over zal gaan. Misschien is zij bang en verkiest zij het huidige ongemak boven een denkbeeldig ziekenhuistrauma. Het kan ook zijn dat zij een werkende moeder is en niet in staat of bereid is vrij te nemen voor haar eigen welzijn.

In veel gevallen, aldus artsen, staat een vrouw alleen in haar ongerustheid over haar gezondheid. Haar man maakt zich misschien niet al te druk over „vrouwenkwaaltjes”. Maar mannen die van hun vrouw houden, zullen zich van zulke dingen op de hoogte stellen, zodat zij op het welzijn van hun vrouw kunnen letten. De bijbel spoort mannen aan: „Laat . . . een ieder van u afzonderlijk zijn vrouw zo liefhebben als zichzelf” (Efeziërs 5:28, 33). Hoe kunnen mannen en ouders hun vrouw en dochters dan helpen onnodige noodsituaties te voorkomen?

Let op aanwijzingen

Wees alert op ongewone voorvallen die waarschuwingssignalen kunnen zijn. Onregelmatige vloeiingen en een abnormale afscheiding bijvoorbeeld, die niet per se met pijn gepaard hoeven te gaan, moeten gecontroleerd worden.a Hetzelfde geldt voor ongewone vermoeidheid, zwaar bloedverlies en klachten bij het plassen. Dit kunnen symptomen zijn van bindweefselgezwellen, die gemakkelijker te behandelen zijn als ze vroeg worden ontdekt.

Voortdurende rugpijnen, een gevoel van druk in de vagina of urineverlies bij inspanning mogen niet genegeerd worden. Het kunnen signalen zijn van een kwaal die in een vroeg stadium soms door oefeningen te verhelpen is maar later een operatie kan vereisen.b

Vrouwen van boven de 25 doen er goed aan om niet alleen op zulke symptomen te reageren, maar zich regelmatig te laten onderzoeken, met de nadruk op controle van de borsten en de onderbuikorganen. Dit zou om de twee jaar kunnen gebeuren of zo vaak als de voorgeschiedenis van de vrouw zelf en van haar familie het raadzaam maakt.

In die speciale periodes

Houd ook de drie fasen in het leven van een vrouw in gedachte waarin degenen die van haar houden speciale aandacht aan haar moeten besteden: de menarche (als een meisje begint te menstrueren), een bevalling en de menopauze (als de menstruatie ophoudt). In elk van deze fasen kunnen zich situaties voordoen waarin prompte doktersbehandeling of medisch ingrijpen een noodsituatie kunnen voorkomen.

MENARCHE: Jonge meisjes hebben voorlichting nodig die hen helpt het functioneren van hun lichaam te begrijpen en die het mysterieuze uit de aanvang van de menstruatie wegneemt. Ouders, vooral moeders, moeten open en vrij met hun dochters praten. Als er een probleem is, moeten meisjes zich niet beschroomd hoeven af te vragen wat er mis is gegaan of het gevoel hebben dat zij in die periode van de maand een heel zware menstruatie of hevige pijnen moeten zien te verdragen. Als hun ouders niet kunnen helpen, kan een oudere vriendin misschien raad geven op het gebied van geschikte medische hulp.

Hoe kan een jonge vrouw weten of haar menstruatie normaal is? De menstruatie kan bij een en dezelfde vrouw sterk variëren. Een onregelmatige menstruatie is normaal in de eerste zes maanden tot een jaar (of zelfs twee jaar in sommige gevallen) na de menarche en is gewoonlijk toe te schrijven aan kleine hormonale veranderingen. Als er na die eerste jaren af en toe veranderingen optreden in de lengte van de menstruatiecyclus of in de aard van de bloeding, wordt dat als normaal beschouwd. Ingrijpender veranderingen zouden een waarschuwingssignaal kunnen zijn dat om een medisch onderzoek vraagt.

Bij de voorlichting moet ook de voeding aandacht krijgen. Slechte voeding, waarbij het accent meer op de smaak dan op de voedingswaarde ligt, en een te grote bezorgdheid voor hun gewicht maken vaak dat meisjes in de tienerleeftijd van veel voedingsstoffen niet de juiste hoeveelheden binnenkrijgen. Dat geldt vooral voor kalk en ijzer. Jonge vrouwen die nog geen vaste normale ovulatiecyclus hebben, hebben vaak last van een meer dan gemiddeld bloedverlies tijdens de menstruatie, wat de behoefte aan ijzer vergroot. Het is dus heel belangrijk goed uitgebalanceerde maaltijden te gebruiken en al te veel kant-en-klaarvoedsel te vermijden. Soms kunnen ijzersupplementen aanbevolen worden.

BEVALLING: Verloskundigen bevelen zwangere vrouwen aan, zich in een vroeg stadium van de zwangerschap te laten onderzoeken. Zij kunnen het bloed controleren om te zien of er misschien ijzer- of foliumzuursupplementen nodig zijn. Daar een vrouw die zwanger is meer kans heeft op een bloeding, wordt het acht slaan op waarschuwingssignalen van nog groter belang.

Zelfs de geringste bloeding tijdens de zwangerschap moet door een arts beoordeeld worden. Andere signalen in dit stadium dat er gevaar dreigt, zijn lendepijnen, sporen bloed in de urine en pijn bij het plassen. Maar alle onregelmatigheden of symptomen moeten snel aan de verloskundige gemeld worden. Als er niet veel geld is, rust op de echtgenoot een speciale verantwoordelijkheid voor de gezondheid en het leven van de vrouw met wie hij „één vlees” is geworden; hij mag niet toelaten dat haar leven in gevaar komt. — Mattheüs 19:5, 6; Efeziërs 5:25.

MENOPAUZE: Dit is de medische term voor het normale, algehele eindigen van de menstruatiecyclus. De periode in kwestie wordt ook het climacterium of de overgang genoemd en is een natuurlijke fase in het leven van een vrouw. In ruimere zin heeft dit woord de betekenis gekregen van de maanden of zelfs jaren voor en na deze natuurlijke gebeurtenis. Veel vrouwen hebben in die periode last van vervelende lichamelijke verschijnselen — zoals een onregelmatige menstruatie en opvliegingen — maar die zullen uiteindelijk ophouden. Als er een langdurige of te hevige menstruele bloeding optreedt of er volgt er zes maanden of langer na wat de laatste menstruatie leek weer een, moet onmiddellijk een dokter geraadpleegd worden.

Het is waar dat niet alle noodsituaties te voorzien zijn. „Tijd en onvoorziene gebeurtenissen” treffen ons allen (Prediker 9:11). Maar, zoals de anesthesist tegen Una zei: „Weinig gynaecologische aandoeningen komen plotseling op.” Een goede voorlichting en bekendheid met de mechanismen van het lichaam kunnen vrouwen behoeden voor een mogelijke gynaecologische noodsituatie. Het is beter een noodsituatie te voorkomen dan de waarschuwingssignalen te negeren totdat zich een crisis voordoet. Dus, vrouwen en mannen, sla acht op de waarschuwingssignalen van het lichaam!

[Voetnoten]

[Illustratie op blz. 23]

Een meelevende echtgenoot kan zijn vrouw helpen acht te slaan op de waarschuwingssignalen van haar lichaam