Geklets — Hoe het te vermijden uzelf en anderen te schaden

ZOLANG er mensen zijn, zal er over anderen gepraat worden. Zelfs de in de bijbel voorzegde volmaakte nieuwe wereld zal waarschijnlijk niet geheel vrij van praatjes zijna (2 Petrus 3:13). Luchtig en informeel gepraat over vrienden en bekenden is een integrerend deel van de manier waarop wij met elkaar communiceren en gezonde relaties onderhouden.

Niettemin is er nooit een excuus voor schadelijk, kwaadaardig geklets of laster! Dat soort gepraat kwetst en laat littekens achter; het kan zelfs levens, vriendschappen en reputaties verwoesten. Hoe kunt u het daarom vermijden de grens van wat gepast is te overschrijden en u aan schadelijk geklets te buiten te gaan? Hoe kunt u zich ertegen beschermen? Wat van de beste raad die ooit over dit onderwerp is gegeven, staat in de bijbel. Laten wij eens wat van deze raad bekijken.

Bijt op uw tong: Er is wel gezegd dat ’conversatie een oefening is van de geest, terwijl roddel louter een oefening is van de tong’. Ja, mensen die kwetsende opmerkingen maken, doen dat meestal niet met boos opzet, maar omdat zij niet nadenken voordat zij spreken. Sommigen kletsen onnadenkend over de aangelegenheden van anderen; zij maken de zaak smeuïger, overdrijven en verdraaien de boel en denken amper aan de gevolgen. Zij onthullen aan anderen de tekortkomingen van hun vrienden, huwelijkspartner en kinderen zonder zelfs maar te beseffen wat voor schade zij aanrichten.

De bijbel geeft derhalve de volgende raad: „In de overvloed van woorden ontbreekt overtreding niet, maar wie zijn lippen in bedwang houdt, handelt beleidvol” (Spreuken 10:19). Met andere woorden: Denk na voordat u spreekt. Denk na voordat u iets over een ander zegt. Vraag uzelf af: ’Zou ik het in tegenwoordigheid van de persoon herhalen? Hoe zou ik mij voelen als dit over mij werd gezegd?’ (Mattheüs 7:12) Psalm 39:1 zegt: „Ik wil mijn wegen behoeden om niet te zondigen met mijn tong. Ik wil een muilband als wacht voor mijn eigen mond leggen.”

Toegegeven, er kunnen omstandigheden zijn waarin het bijna onmogelijk lijkt uw mond te houden. U kunt bijvoorbeeld sterke vermoedens hebben van ernstig kwaad dat u of uw familie is aangedaan. U hebt misschien geen enkel bewijs, maar u voelt u geroepen er iets aan te doen. Zou het laster zijn om er met een vertrouwde vriend of iemand in een verantwoordelijke positie over te praten? Bent u een kwaadaardige roddelaar als u iemand om raad vraagt? Beslist niet. De bijbel onderkent de wijsheid van een vertrouwelijk gesprek. Natuurlijk zijn een goed oordeel en evenwichtigheid uiterst belangrijk in zulke gevoelige kwesties. — Spreuken 15:22.

Luister niet naar schadelijk geklets: Wat zou er met roddelpraat gebeuren als niemand er oren naar had? Degenen die zich voortdurend inlaten met dwaas gepraat, vormen slechts een deel van het probleem: degenen die er met rode oortjes naar luisteren, treft eveneens blaam. Door simpelweg te luisteren, kunt u zwijgend uw goedkeuring betuigen en tot de verspreiding van schadelijk geroddel bijdragen. Spreuken 17:4 luidt: „De boosdoener schenkt aandacht aan de lip van schadelijkheid. Een leugenaar leent het oor aan de tong die onheilen veroorzaakt.”

Wanneer gepraat over iemand uit de hand loopt, kan het dus nodig zijn dat u van wat moed blijk geeft en zegt: ’Laten wij het over iets anders hebben.’ En als uw huidige vriendenkring onverbeterlijk tot schadelijk geklets geneigd blijkt te zijn, moet u misschien zelfs overwegen nieuwe vrienden te zoeken. De bijbel zegt: „Een roddelaar kan nooit een geheim bewaren. Blijf uit de buurt van mensen die te veel praten” (Spreuken 20:19, Today’s English Version). Het is waarschijnlijk slechts een kwestie van tijd en dan bent u het onderwerp van gesprek.

Reageer niet te sterk op geklets: De meeste mensen genieten van roddelpraatjes zolang het maar niet over henzelf gaat. Veronderstel daarentegen dat u de dupe bent van een lelijk gerucht of een onwaar verhaal. Soms is het mogelijk de bron van het verhaal te achterhalen en de zaak in alle kalmte recht te zetten. Maar als dat nu niet kan?

Met kwaad worden bereikt u niets. Integendeel, „hij die haastig tot toorn is, zal dwaasheid begaan”, zegt de bijbel (Spreuken 14:17). Salomo geeft daarom de raad: „Geef . . . uw hart niet aan alle woorden die de mensen zoal spreken . . . Want uw eigen hart weet maar al te goed de vele malen zelfs dat gij, ja gij, kwaad over anderen hebt afgesmeekt” (Prediker 7:21, 22). Kletsen over anderen hoort bij het leven en vermoedelijk hebt u er zelf wel eens actief aan meegedaan. Is de kwestie het werkelijk waard dat u zich erover opwindt? Zal het praatje hoogstwaarschijnlijk na een poosje doodbloeden? Er is „een tijd om te lachen”, en misschien zou blijk geven van gevoel voor humor door er hartelijk om te lachen de beste manier zijn om het gerucht te laten wegsterven. — Prediker 3:4.

Gooi geen kolen op het vuur: Als het praatje gewoon niet wil uitsterven, vraag u dan af: ’Kan het zijn dat ik anderen reden tot kletsen geef? Gedraag ik me misschien twijfelachtig, waardoor ik de indruk wek onjuist te handelen?’ Beschouw de volgende situaties eens:

◻ De collega’s van een zekere vrouw noemen haar achter haar rug lui en onbetrouwbaar — ook al verricht zij haar taken naar behoren. Waarom de slechte reputatie? In de eerste plaats legt zij een zorgeloze, laconieke houding aan de dag die gemakkelijk als luiheid kan worden uitgelegd. Haar kleding is veel te nonchalant voor de omgeving waarin zij werkt. En ten slotte is zij niet erg discreet als zij persoonlijke telefoongesprekken voert, aangezien zij luid genoeg spreekt om de aandacht van het hele kantoorpersoneel te trekken. Vandaar het geklets!

◻ Een plaatselijke winkelier gaat in zijn dorp over de tong. Het gerucht gaat dat hij ontrouw is aan zijn vrouw. De man ontkent de valse beschuldiging in alle toonaarden. De oorzaak van het gerucht? Zijn reputatie dat hij al te vrijpostig is tegenover vrouwelijke klanten.

◻ Van een tienermeisje wordt gezegd dat zij er een losse moraal op na houdt. Sommigen beweren dat zij verscheidene minnaars heeft en dat zij cocaïne gebruikt. Geen van de verhalen klopt. Maar het is algemeen bekend dat zij omgaat met personen uit de drugswereld. Zij gaat extreem gekleed en haar haarstijl en make-up zijn buitenissig.

Als u het slachtoffer bent van kwaadaardig geklets, kan het derhalve nuttig blijken te zijn om vast te stellen of uw gedrag, de manier waarop u anderen bejegent en zelfs uw kleding en uiterlijke verzorging in enig opzicht kolen op het vuur gooien. Misschien kunnen een paar wijzigingen in uw levensstijl een eind maken aan de geruchten. „Waar geen hout is, gaat het vuur uit”, zegt de bijbel (Spreuken 26:20). Bovendien bestaat, als uw daden aan het ongepaste grenzen, altijd het reële gevaar dat u daadwerkelijk tot verkeerd gedrag vervalt — waardoor wat eens een gerucht was, bewaarheid wordt. — Vergelijk Galaten 6:7, 8; 1 Korinthiërs 10:12.

’Bemoei u met uw eigen zaken’

Geklets blijft. Wij moeten ons evenwel bewust zijn van de mogelijk verwoestende invloed ervan. U kunt uzelf en anderen veel hartzeer en leed besparen door eenvoudig de wijze raad op te volgen: „Al wat waar is, al wat van ernstig belang is, al wat rechtvaardig is, al wat eerbaar is, al wat lieflijk is, alles waarover gunstig wordt gesproken, welke deugd er ook is en al wat lof verdient, blijft deze dingen bedenken . . ., en de God van vrede zal met u zijn.” — Filippenzen 4:8, 9.

Ja, God zelf is geïnteresseerd in de manier waarop wij over anderen spreken. Jezus Christus waarschuwde: „De mensen [zullen] van elk nutteloos woord dat zij spreken, rekenschap . . . geven op de Oordeelsdag, want naar uw woorden zult gij rechtvaardig worden verklaard en naar uw woorden zult gij worden veroordeeld.” — Mattheüs 12:36, 37; vergelijk Psalm 52:2-5.

Zou u graag goede betrekkingen met anderen, vrede des geestes en, wat het belangrijkste is, een goedgekeurde positie bij God hebben? Volg dan de geïnspireerde raad uit Gods Woord op: ’Stel u ten doel rustig te leven en u met uw eigen zaken te bemoeien’ (1 Thessalonicenzen 4:11). Toon belangstelling voor anderen, maar doe dit op een vriendelijke, waardige wijze. Op die manier zult u kwaadaardig, schadelijk geklets vermijden.

[Voetnoot]

[Illustratie op blz. 9]

Loop weg van schadelijk geklets

[Illustratie op blz. 10]

Geeft uw onbescheiden gedrag mensen reden om over u te kletsen?