Jonge mensen vragen . . .

Waarom proberen mijn ouders mijn leven te beheersen?

„Ik zoek naar een kans om iets te doen, om er eens flink tegenaan te gaan, om mijn krachten te beproeven. . . . Ik wil het bittere en het zoete door te proeven leren kennen, niet door erover te horen praten. Ik honger naar ondervinding; [mijn ouders] voeren mij verklaringen.” — Een jongen van zestien.

„Mijn moeder en ik zijn het totaal oneens . . . Zij probeert mij als een baby te behandelen . . . Ik wil weg; ik kan er niet tegen opgesloten te zijn. . . . Ik probeer volwassen te worden en zij houdt me tegen.” — Een meisje van zeventien.

HET is een veelgehoorde klacht onder jongeren dat hun ouders hun leven proberen te beheersen. En misschien heb jijzelf ook die klacht. Jij zegt dat je laat thuis wilt komen; zij zeggen dat je vroeg thuis moet zijn. Jij zegt dat je oud genoeg bent om afspraakjes te maken; zij zeggen dat je te jong bent. Het lijkt wel of op ieder ’Mag ik’ gereageerd wordt met een ’Nee, dat mag je niet’.

Maar de eerlijkheid gebiedt op te merken dat de meeste jongeren op zijn minst zo nu en dan van hun ouders hun zin krijgen. En vermoedelijk ben jij daarop geen uitzondering. Bovendien zijn je ouders zich er ongetwijfeld terdege van bewust dat je geen kind meer bent; vroeg of laat zullen zij het toezicht dat zij vanaf je geboorte over je hadden, moeten prijsgeven. En ongetwijfeld willen zij, zoals de meeste ouders, dat je een evenwichtige, zelfstandige volwassene wordt.

Je vraagt je dan misschien wel af: ’Als mijn ouders er zo over denken, waarom laten zij dat dan niet blijken?’ Het lijkt je toe dat zij je leven in hun greep hebben en niet van plan zijn los te laten. In werkelijkheid zal de vraag niet zozeer zijn of je eens zelfstandig zult worden, maar wanneer. Jij wilt het nu. Maar je ouders zullen willen dat je die zelfstandigheid geleidelijk krijgt.

Eén tiener beschouwde dit als „een motie van wantrouwen” van haar ouders, een beledigende onuitgesproken mening dat zij „zelfvernietigende neigingen heeft die beteugeld moeten worden”. Maar zou het kunnen zijn dat je ouders een goede reden hebben om zo te handelen? Indien je hun standpunt begrijpt, kan dat je in elk geval helpen eventuele gevoelens van verontwaardiging over de manier waarop zij je behandelen de kop in te drukken. Zoals Spreuken 19:11 zegt: „Het inzicht van een mens vertraagt stellig zijn toorn.”

Waarom zij de touwtjes in handen houden

Bedenk in de eerste plaats dat de wereld sinds je ouders in hun jeugd hun weg zochten steeds gevaarlijker en verdorvener is geworden (2 Timotheüs 3:1, 13). Eén ouder erkende: ’De wereld waar onze zoon of dochter op de leeftijd van 14, 15 of 16 mee geconfronteerd wordt, is gevaarlijker dan toen wij opgroeiden. Het is minder veilig om alleen uit te gaan. Er raken meer tieners zwanger dan toen wij jong waren.’ Geen wonder dat je ouders je willen beschermen!

Als jij godvrezende ouders hebt, zijn zij ook erg bezorgd voor je geestelijk welzijn. De bijbel geeft ouders de opdracht hun kinderen „het onderwijs en de terechtwijzingen die bij een christelijke opvoeding horen” te geven (Efeziërs 6:4, The New English Bible). En zij weten dat jij niet automatisch christelijke maatstaven en geloofsovertuigingen zult aanvaarden enkel omdat zij dat doen. Zij beseffen ook dat ’een aan zichzelf overgelaten knaap of meisje zijn of haar moeder beschaamd zal maken’ (Spreuken 29:15). Hoewel zij je misschien niet als een kind beschouwen, kunnen zij zich nog steeds verplicht voelen om te bepalen hoe laat je thuis moet zijn en je andere beperkingen op te leggen.

Je beschouwt zulke regels misschien als beneden je waardigheid of kinderachtig. Maar bedenk dat het nog niet zo lang geleden is dat je echt een hulpeloze baby in de armen van je ouders was. En nu willen zij je behoeden voor moreel letsel, net zoals zij je eens beschermden tegen lichamelijk letsel. Bedenk ook dat je ouders zelf eens tieners waren en dat zij de moeilijkheden goed kennen waarin een jongere verzeild kan raken. Zelfs de rechtvaardige man Job bekende „de dwalingen van [zijn] jeugd” (Job 13:26). En sommige ouders hebben in hun jeugd een paar ernstige fouten begaan die hun leven buitengewoon gecompliceerd hebben gemaakt.

Eén moeder bekende: „Ik moest trouwen. Dat kwam doordat ik al heel jong een vaste vriend had. Ik was zwanger toen ik zestien was. Nu heb ik drie kinderen en twee van hen zijn tieners. Ik voel me 50 in plaats van 37. Ik heb mijn jeugd verspild.”

Misschien hebben jouw ouders nooit zo’n bittere ervaring meegemaakt. Toch zijn zij waarschijnlijk erg ongerust over de gevaren van het maken van afspraakjes als je nog erg jong bent en verbieden zij je dat misschien. Mag je het hun kwalijk nemen dat zij je deze beperking opleggen? Als je dat doet, denk dan eens na over de woorden in Spreuken 27:12: „De schrandere die de rampspoed heeft gezien, heeft zich verborgen; de onervarenen die zijn doorgelopen, hebben de straf ondergaan.” Heus, als je acht slaat op de raad van je ouders, kun je rampspoed vermijden.

Een persoonlijkheid in een overgangsstadium

Toch voel je je misschien als de jongere die zei: „Ik weet wat ik doe. Ik ga geen puinhoop van mijn leven maken. Waarom kunnen ze me niet mijn eigen leven laten leiden?” Maar het probleem zou kunnen zijn dat je je ouders onbewust wisselende signalen geeft. Soms gedraag je je wellicht als een competente volwassene; andere keren geef je misschien blijk van een kinderlijke behoefte aan ouderlijke hulp.

In het boek How to Single Parent vertelt dr. Fitzhugh Dodson de ervaring van een moeder die met haar vijftienjarige dochter aan het winkelen was. Toen de dochter uiteindelijk haar keuze tot drie jurken had teruggebracht, vroeg zij welke haar het beste stond. Haar moeder dacht hier even over na en antwoordde toen: „Ik vind dat de blauwe je beslist het beste staat.” De reactie op dit gevraagde advies? „O Moeder, je probeert altijd mijn leven te beheersen en me te zeggen wat ik moet doen!”

Maanden later gingen zij weer winkelen. De dochter zocht een paar kledingstukken uit en vroeg: „Moeder, welk van deze pakjes staat me het beste?” De moeder herinnerde zich het eerdere voorval, besloot daarom voorzichtig te zijn en antwoordde: „Ik weet zeker dat je zelf kunt beslissen”, waarop haar dochter uitriep: „O Moeder, je helpt me nooit als ik je nodig heb!”

Stemmingen die van uitdagende overmoedigheid omslaan in kinderlijke aanhankelijkheid, zijn verwarrend voor ouders. En alle jongeren hebben enigszins last van dit veranderlijke gedrag; het hoort gewoon bij het opgroeien. Maar hoewel het normaal is, vertelt het je ouders dat je nog steeds enkele „trekken van een klein kind” moet afleren en je er nog niet aan toe bent dat de teugels volledig gevierd worden. — 1 Korinthiërs 13:11.

Zelfstandiger worden

Toch vind je misschien dat je het zonder ten minste iets van die steun en aandacht kunt stellen. En in de hoop dat je de vrijheden waar je naar hunkert krijgt, kom je soms misschien zelfs in de verleiding slinkse wegen te bewandelen. „Ik weet dat ik niet mag liegen,” schreef een tienermeisje, „maar ik deed het alleen om het wat eenvoudiger te maken. [Ma is] te streng en zou me nooit uit hebben laten gaan als ik haar de waarheid had verteld.” Je ouders bedriegen maakt de dingen echter nooit eenvoudiger. Als de leugen uitkomt (en dat is wel waarschijnlijk), kan dat de zaak erg ingewikkeld maken.

De auteurs van het boek Options maken de verstandige opmerking: „Tegen [je ouders] liegen als je wilt dat zij je vertrouwen, heeft evenveel zin als stelen om te bewijzen hoe eerlijk je bent. Als zij je betrappen, zullen zij je waarschijnlijk nog steviger aanpakken, en dat alleen omdat je achterbaks bent.” Maar wat belangrijker is, door te liegen haal je je de afkeuring van God zelf op de hals. Spreuken 3:32 zegt: „De slinkse persoon is iets verfoeilijks voor Jehovah.”

Wees dus eerlijk tegen je ouders. Vertel hun volledig en gedetailleerd waar je naar toe wilt en wie er met je mee gaat. Als zij zeggen hoe laat je thuis moet zijn, houd je daar dan aan. Dit zal hen ervan overtuigen dat je betrouwbaar bent. Zij zullen zich dan niet zo snel zorgen maken wanneer je weg bent. En na verloop van tijd zullen zij je met een geruster hart een grotere vrijheid verlenen. Het is zoals de bijbel zegt: „Veel zal verwacht worden van hem aan wie veel is gegeven, en hoe meer iemand vertrouwd wordt, des te meer zal men van hem verwachten.” — Lukas 12:48, Phillips.

De tijd dat je zelf het heft in handen krijgt, komt snel genoeg. Wees ondertussen geduldig. Geniet van je jeugd (Prediker 11:9). Voeg je naar het standpunt van je ouders wat betreft het maken van afspraakjes, regels, hoe laat je thuis moet zijn, enzovoort. Als je dat nu doet, zal het je later misschien spijt en hartzeer besparen. Vind je dat bepaalde beperkingen onterecht zijn gezien je leeftijd, of onredelijk, kom dan niet in opstand. Bespreek de zaak rustig met je ouders. Misschien zijn zij eenvoudig uit het oog verloren hoe oud je in werkelijkheid bent of hoe volwassen je bent geworden. Hoe dan ook, je zult ongetwijfeld ontdekken dat zij niet echt graag je leven willen beheersen. Zij willen enkel je toekomstige geluk veilig stellen.

[Illustratie op blz. 23]

Wat vind je ervan dat je op een bepaalde tijd thuis moet zijn en hoe sta je tegenover andere beperkingen?