Overtreders geconfronteerd met slachtoffers
DE SETTING: Genesee County in het noordelijke deel van de staat New York, ’Slachtoffers van rijden onder invloed’-panel. Het tafereel: Zes personen, verbonden door het verdriet dat zij delen en met foto’s in hun hand van hun beminden, doen mee aan een pijnlijke poging personen wakker te schudden die schuldig zijn bevonden aan rijden onder invloed.
Hier volgen fragmenten uit hun relaas, samengevat door Ontwaakt!
De slachtoffers
Een vader: „Dit is onze zoon Eric. Het was een ideale zoon, vol humor, altijd met een glimlach. Nu ben ik een bedroefde, verdrietige vader met een overleden zoon van zeventien jaar. Van het ene moment op het andere was het gedaan met onze dromen, onze toekomstverwachtingen, onze liefde — gedood door een dronken chauffeur.
Ik ga met mijn vrouw naar de begraafplaats. Het is het laatste wat ons rest. Wij lezen Erics in de steen gegraveerde woorden: ’Ik zal u missen met heel mijn hart en ik hoop dat wij niet ver van elkaar zullen zijn; en als dat toch zo is, zal ik huilen omdat ik nooit afscheid heb willen nemen.’ En wij willen ook geen afscheid nemen.”
Een jonge weduwe: „Dit is mijn gezin. Een 22-jarige man ging weg van een trouwreceptie, bewerend dat hij zich niet dronken voelde. In zijn open bestelauto reed hij met hoge snelheid over een donkere, onbekende weg, naderde een waarschuwingssignaal en negeerde het, reed vervolgens door een stopteken en knalde op ons. Het volgende ogenblik dat ik mij herinner, is dat ik bijkwam met een pijnlijke druk op mijn borst. Terwijl ik mij inspande om mijn ogen open te krijgen, lukte het me een blik te slaan op mijn man, die ineengezakt over het stuur hing. Ik hoorde mijn baby huilen. Ik herinner me dat ik vroeg: ’Wat is er gebeurd?’
Niemand gaf antwoord. Mijn man, Bill, 31 jaar, mijn oudste zoon, zes jaar, en mijn tweeling, jongens van vier jaar, waren dood. De enige hoop die mij nog restte, was mijn dochtertje van negen maanden, dat in het ziekenhuis werd opgenomen met ernstig hoofdletsel.
Terwijl ik op een sombere, natte woensdagochtend in het ziekenhuis lag, werden mijn man en drie jongens begraven. Ik dacht aan vier kisten, vier geknakte lichamen, vier mensen die ik nooit meer zou zien, horen of aanraken. Hoe moest ik toch verder?
Mijn dochtertje en ik waren gedwongen een nieuw leven te beginnen. Ik verkocht mijn huis omdat ik niet met de herinneringen kon leven. Het valt mij moeilijk te verwerken dat mijn man en drie prachtjongens op het kerkhof liggen. Al mijn goede zorgen, medeleven en liefde waren niet genoeg om hen te beschermen. De pijn, frustratie en leegte die ik voel, zijn niet in woorden uit te drukken. Ze hebben maar zo kort geleefd.
De persoon die mijn gezin van het leven heeft beroofd, was geen verstokte misdadiger, geen alcoholist of recidivist — het was gewoon een doorsneeman die gezellig een avondje uit was. Ik betaal deze verschrikkelijke prijs omdat iemand verkoos te drinken en auto te rijden. Moge dit u of iemand van wie u houdt nooit overkomen.”
Een moeder: „De naam van mijn dochter is Rhonda Lynn. Zij zou op 21 juni van de middelbare school gekomen zijn. Op 10 juni kreeg zij haar laatste rijles. Die dag namen twee individuen die naar een feestje waren geweest en zwaar gedronken hadden, de onverantwoordelijke beslissing de auto te nemen. In één kort moment maakten zij die dag tot de laatste van Rhonda’s leven en ook van het leven van haar rijinstructeur en twee van haar klasgenoten.
Die middag kreeg ik een telefoontje dat Rhonda bij een ongeluk betrokken was geweest. Mijn enige gedachte was dat ik bij haar moest zijn. Toen ik in het ziekenhuis aankwam, werd mij gezegd niet naar Rhonda te gaan kijken. Maar ik moest het zeker weten. Ik liet ze het laken terugslaan. Haar gezicht was zo gezwollen en beschadigd. Ik bleef naar haar prachtige ogen staren en haar arm aanraken, maar ik kon haar vermorzelde lichaam niet genezen. Het enige wat ik kon doen, was haar mooie haar strelen. Er kwam geen reactie. Ze was weg.
Aan mij was de ongelukkige taak haar vader en broers te vertellen dat ze dood was. Nu zijn onze dagen niet meer zoals vroeger, vanwege de afschuwelijke leegte. Als we haar maar konden knuffelen, haar nog één keer in onze armen konden houden. Het leven zal nooit meer hetzelfde zijn. Alles wat ons rest, zijn de herinneringen.”
Een overtreder
Een jonge man: „Mijn verhaal is anders dan de verhalen die u tot dusver hebt gehoord. Het mijne begint 23 maanden geleden. Ik herinner het me nog als de dag van gisteren. Mijn meisje deed die avond mee aan een bowlingwedstrijd en dus besloot ik wat te drinken en naar haar verrichtingen te kijken. De daaropvolgende twee en een half uur heb ik vijf of zes glazen bier gedronken. Ik dacht dat het verstandig zou zijn als ik een uur wachtte voordat ik naar huis reed.
Toen ik ongeveer 30 minuten onderweg naar huis was, stond er een ambulance op de weg en midden op de weg stond een man het verkeer te leiden. Ik zag die man pas toen het te laat was. Ik probeerde nog uit te wijken en remde. Zodra mijn voorruit verbrijzelde, zei ik bij mezelf: ’Laat het een hert of een hond zijn!’ Maar ik wist dat het niet zo was. Ik ging de wagen uit en liep naar hem toe, schreeuwend: ’Alles in orde? Alles in orde met u?’ Hij gaf geen antwoord. Ik herinner me hoe ik over hem heen gebogen stond, kijkend naar zijn gezicht. Het was zo verschrikkelijk allemaal.
De mannen van de staatspolitie kwamen op ons af en stelden me vragen. Toen zeiden ze: ’U werkt erg mee, maar u loopt vreemd en u praat vreemd. Hebt u gedronken?’ Op de politiepost namen zij me een proef af. Het was een 0,08 [een onwettig bloedalcoholgehalte in de meeste delen van de Verenigde Staten]. Ik kon niet geloven dat dit mij overkwam. Ik had altijd gedacht dat iets dergelijks mij nooit kon gebeuren. Toch werd ik nu beschuldigd van dood door schuld, rijden onder invloed.
Nog maar één maand en ik zou mijn onderwijzersakte halen. En bedenk dan hoe de maatschappij onderwijzers beziet. Er wordt van hen verwacht dat er moreel niets op hen aan te merken valt. Daar had ik altijd naar gestreefd, en nu zag het ernaar uit dat ik dat allemaal verspeeld had.
Ik kreeg één jaar voorwaardelijk, verloor mijn rijbewijs voor 19 maanden, kreeg een boete van 250 dollar, zat een weekend in de gevangenis, werkte 600 uur in de dienstverlening en volgde een counselingcursus van negen weken voor drinkers. Meer dan dat, ik herinner me de nachten dat ik schokkend en bevend wakker werd, met het beeld van het gezicht van die man voor mijn geest. En ik moest terug en al mijn vrienden en familie onder de ogen komen. Het leek zo’n strijd om mijn leven voort te zetten. Ik was er niet zeker van of het de moeite wel waard was. Ik moest weer voor de klas gaan staan en al die kinderen aankijken. Onwillekeurig vroeg ik me af hoevelen van hen wisten wat ik had gedaan. En ik ging gebukt onder de schuld en wroeging die ik tegenover het gezin van die man voelde.
De avond van het ongeluk moest ik het zwaarste doen wat ik ooit in mijn leven had moeten doen — mijn moeder opbellen en haar vertellen: ’Ma, ik heb een man gedood bij een ongeluk. Iemand moet me naar huis rijden.’ Toen zij arriveerde, hielden we elkaar alleen maar vast en huilden. Ik zou mijn ergste vijand niet toewensen door te moeten maken wat ik heb doorgemaakt. Mensen die drinken en autorijden — dat is een probleem waarbij ik wil helpen. Als u deze vergadering verlaat, verlaat die dan met de herinnering aan ons. Vergeet ons nooit.”
Slotwoord van het panel
Patricia Johnston, coördinator van dit slachtofferspanel, besloot met haar eigen tragische ervaring, de fatale botsing van haar aan alcohol verslaafde vader. Ze zei: „Als ik het verdriet dat alcohol teweegbrengt in een fles kon doen zodat daaruit ’een laatste drankje voor onderweg’ geschonken kon worden, zou er nooit behoefte zijn aan nog een programma zoals dit!”
Tot slot vroeg de voorzitter of er nog vragen waren. Niemand vroeg iets. Maar er waren heel wat mensen met betraande ogen die zeiden: „U zult van mij nooit meer horen zeggen dat ik rijd als ik gedronken heb.”
De tijd zal moeten uitwijzen hoe groot de invloed van zulke panels zal zijn op het aantal gearresteerde overtreders dat weer onder invloed de auto neemt. Wat het probleem echter zulke angstaanjagende proporties verleent, is het enorme aantal, miljoenen, van degenen die onder invloed de weg opgaan en niet aangehouden worden.
Uit recente verslagen van de afdeling Statistieken van het Amerikaanse Ministerie van Justitie is gebleken, dat er onlangs in één jaar bijna twee miljoen personen werden gearresteerd wegens rijden onder invloed. Maar uit de statistieken bleek ook dat er op elke arrestatie voor dat feit misschien wel 2000 anderen onbetrapt blijven in gebieden waar niet wordt gepatrouilleerd, aantallen die om dodelijke ongelukken vragen.
Waardoor is het milieu geschapen dat zulk dodelijk en onverantwoordelijk gedrag in de hand werkt? Waarom is de strijd tegen het rijden onder invloed ondanks alles wat met het oog daarop wordt gedaan nog steeds niet gewonnen? Laten wij eens een paar van de antwoorden bekijken.
[Illustratie op blz. 7]
Uitbeelding van de confrontatie van een schuldige met een slachtofferspanel