„Zo wassen wij onze kleren . . .”
IN VEEL landen zijn dit bekende woorden voor hele generaties kinderen die enthousiast dit kinderliedje hebben gezongen en erop hebben gedanst. Maar als u niet bepaald staat te springen bij de gedachte aan de grote was, bedenk dan dit eens: Is het niet heerlijk u na een douche of bad af te kunnen drogen met een rulle, pas gewassen handdoek? Welke man voelt zich niet netter en behaaglijker als hij schone kleren aan heeft? Ja, zelfs kinderen schijnen het prettig te vinden kleren te dragen die schoon zijn en lekker ruiken — al is dat maar van o zo korte duur!
Het wassen van onze kleding is dan ook veel belangrijker voor ons leven en welzijn dan wij vaak beseffen. De manier waarop wij onze kleren wassen, kan echter bepaald worden door de plaats waar wij op aarde wonen.
Wassen zonder wasmachines
In veel welvarende landen wordt „wassen” automatisch geassocieerd met „wasmachine”. In armere landen gebeurt het wassen evenwel nog vaak met de hand, en met verrassend goede resultaten! Neem bijvoorbeeld die moeilijk schoon te krijgen witte kleding. In landen met een warm, droog klimaat doen vrouwen hun voordeel met de zon.
De gang van zaken is simpel. Een bak wordt gevuld met water en een ruime hoeveelheid zeep of waspoeder. De witte was wordt ondergedompeld en de handen van de ijverige wasvrouw gaan energiek door het water; zij knijpt het sop door het weefsel. Als er geen chemische bleekmiddelen te koop zijn, gebruiken sommigen andere ingeburgerde witmakers, zoals kokosazijn. Vervolgens worden de natte kleren na even snel spoelen, over geschikte struiken of hekken gedrapeerd en door de zon smetteloos wit gebleekt. Nu terug naar de tobbe voor flink wat spoelbeurten en een tweede keer drogen onder de hete tropische zon. Het resultaat? Een wit waar de reinheid vanaf straalt!
Een huisvrouw die bij een rivier of beek woont, kan een wat andere methode proberen. Eerst kiest zij een goed plekje uit, daar waar de oever geleidelijk afloopt naar het water bijvoorbeeld. Als de rivier snel stroomt, zoekt zij echter met zorg een rustige inham uit waar de kans gering is dat haar kleding door de stroom wordt meegesleurd. Is er een groot rotsblok in de buurt? Prachtig. De huisvrouw gebruikt nu een houten spatel om de natte kleding tegen het rotsblok te slaan. Het vuil wordt letterlijk uit de stof geslagen.
Wasmachines — Vroeger en nu
In welvarende landen is het wassen met de hand zo goed als verdrongen door het wassen met de machine. Maar wasmachines gaan verder terug in de tijd dan u misschien beseft. In de middeleeuwen was in Europa de wastobbe het populaire gerei om kleding te wassen totdat ze geleidelijk werd vervangen door de stoomketel. Later, in de negentiende eeuw, kwam er een wasmachine die op haar hedendaagse tegenhanger leek. In 1830 werd in een Engelse wasserij een draaiende cilinder gebruikt die de kleren in heet sop heen en weer slingerde. Deze basismethode is tot op de huidige dag onveranderd gebleven.
Het duurde echter lang voordat de wasmachine ingang vond. De gebruikers vonden de met de hand gedraaide zwengel hard voor zowel de kleding als voor de persoon die de zwengel ronddraaide. En dus genoten tegen het einde van de negentiende eeuw het geribbelde wasbord, de tobbe en de handwringer bij veel huisvrouwen de voorkeur.
De wasmachine kreeg in 1910 echter een heropleving met het verschijnen van de eerste elektrisch aangedreven machine. Twaalf jaar later verscheen de eerste machine van het agitatortype op het toneel. Sindsdien zijn er talloze verbeteringen en wijzigingen aangebracht aan wasmachines. Enkele bedrijven brengen zelfs al computergestuurde machines op de markt die op het indrukken van een knop „bepalen hoe vuil uw kleren zijn en dan het optimale wasmiddel en de beste wasmethode kiezen”. — Popular Science, juli 1990.
Tips voor het gebruiken van automatische wasmachines
De normale automatische wasmachine wordt in veel westerse gezinnen gebruikt. ’Automatisch’ wil echter niet zeggen dat er bij het gebruik ervan niet goed nagedacht hoeft te worden. Zo kan het gebeuren dat als u bij een bovenlader het wasgoed niet goed verdeelt, de machine zich tijdens het centrifugeren over de vloer verplaatst, waardoor er in de bewuste ruimte allerlei schade aangericht kan worden. Er kunnen zich gevaarlijke dampen ontwikkelen als u een chloor bevattend bleekmiddel samen met ammoniak gebruikt. Houd u dus aan de elementaire veiligheidsvoorschriften. Steek uw handen niet in de machine voordat ze volkomen uitgedraaid is. Haal de stekker uit het stopcontact voordat u aan een onderhoudsbeurt begint. En laat niet uw kinderen met uw wasmachine aan de slag gaan of spelen.
Maar hoe kunt u er zeker van zijn dat u bevredigende resultaten krijgt als u een lading wasgoed wast? Hier volgen een paar basissuggesties:
◻ Haal alle zakken leeg; draai ze binnenstebuiten.
◻ Sla de omslagen terug en verwijder los vuil met een borstel.
◻ Leg een knoop in koorden en sjerpen zodat ze niet in de rest van de was verward raken.
◻ Doe ritssluitingen dicht en maak gespen en haakjes vast zodat ze niet in andere stukken blijven haken.
◻ Behandel vlekken vóór het wassen.
◻ Laad de machine niet te zwaar. Anders wordt uw kleding niet goed schoon, kreukt ze erger, gaat ze meer pluizen of pillen en slijt ze harder.
Toegegeven, velen moeten hun was nog op de ouderwetse manier doen — met de hand. Maar of uw wasmachine nu een teil, een snelstromende beek of een computergestuurd mechanisch wonder is, de resultaten kunnen al uw werk de moeite waard maken — smetteloos schone kleding voor uzelf en uw gezin, en de voldoening goed werk geleverd te hebben!
[Illustraties op blz. 26]
Wassen aan de rivier
Bleken in de zon