Een blik op de wereld
DOORBRAAK?
In plaats van bloedtransfusie te geven, hebben artsen in Japan onlangs een premature baby met bloedarmoede behandeld met erytropoëtine, een hormonale stof die de vorming van rode bloedcellen stimuleert. De baby had een geboortegewicht van slechts 800 gram, en „de bloedarmoede verergerde tot een mate die onder normale omstandigheden bloedtransfusies zou vereisen”, berichtte de Asahi Sjimboen. Omdat de ouders van de baby Jehovah’s Getuigen zijn, weigerden zij echter het gebruik van bloed voor hun baby. De artsen dienden daarom vanaf de 39ste dag na de geboorte erytropoëtine toe. Binnen een week begonnen de rode bloedcellen toe te nemen. Later ging ook de hemoglobineconcentratie omhoog. „Hoewel de reden voor dit geval religieus was,” aldus de behandelende arts, „zal men waarschijnlijk heel vaak gebruik gaan maken van deze behandeling teneinde risico’s zoals infecties door bloedtransfusies te vermijden.”
GEEN POOT OM OP TE STAAN
Evolutionisten nemen aan dat slangen zich ontwikkeld hebben uit hagedissen, maar zij hebben het er moeilijk mee om dan uit te leggen waarom de hagedissen hun poten zijn kwijtgeraakt. In 1973 bevatte een gezaghebbende studie van de Harvard University de bewering dat slangen zich uit hagedissen ontwikkelden om energie te sparen door te glijden in plaats van te lopen. Onlangs hebben echter wetenschappers van de University of California, Irvine, die theorie getest. Zij zetten enkele slangen (’black racers’, ’hardlopers’) een klein zuurstofmaskertje op, plaatsten ze op een tredmolen en maten hoeveel energie ze nu in werkelijkheid verstoken met schuifelen. De resultaten: de slangen gebruikten minstens zoveel of zelfs wel zevenmaal meer energie als hagedissen die dezelfde afstand op hun pootjes aflegden.
VERVUILING OP GROTE HOOGTE
Vliegtuigen op grote hoogte zouden volgens een in West-Duitsland uitgevoerd onderzoek wel eens bijzonder sterke vervuilers kunnen zijn. In een verslag hierover in het Oostenrijkse tijdschrift Profil stond dat verontreinigingen zoals koolmonoxide, stikstofoxide en roetdeeltjes wellicht jarenlang actief blijven wanneer ze op hoogten van meer dan 10.000 meter vrijkomen, terwijl ze op de grond in enkele dagen zouden uiteenvallen. Door de burgerluchtvaart komt elk jaar zo’n 550.000 ton salpeterzuur in de lucht terecht; door militaire toestellen zelfs nog meer. Op grote hoogten bevriest de waterdamp in de uitlaatgassen van de straalmotoren ogenblikkelijk zodat hoog in de atmosfeer wolken van ijsdeeltjes en salpeterzuur worden gevormd. Algemeen wordt vermoed dat deze bijdragen tot de vernietiging van de voor onze planeet zo uiterst belangrijke ozonlaag.
GOUDEN KALF GEVONDEN
„Een klein beeldje ondersteunt het verhaal van Mozes en de afgodenaanbiddende Israëlieten”, schreef het tijdschrift Time. Tot dusver waren er geen religieuze beeldjes van kalveren gevonden in Kanaänitische ruïnes van voor de Israëlitische exodus. Maar in juni 1990 bracht een team van archeologen in de oude havenstad Askelon in Israël een 12 cm metend kalf van brons, koper en mogelijk lood en zilver aan het licht. Het brons was kennelijk gepolijst om er een glans als van goud aan te verlenen. Lawrence Stager, de leider van het team, is van mening dat het kalf dateert van 1550 v.G.T., voordat de Israëlieten Kanaän veroverden. Stager oppert dat het kalf in de aanbidding van de heidense god El of zijn zoon Baäl gebruikt kan zijn en dat het een prototype kan zijn geweest voor de gouden kalveren die in de bijbel worden genoemd.
FOUTEN IN LEERBOEKEN
Leerboeken die op Amerikaanse lagere scholen gebruikt worden, staan vol met pijnlijke fouten, is de klacht van steeds meer wetenschappers. Volgens Newsweek zei een natuurkundige: „De boeken stikken van de fouten ten aanzien van feiten en geven een totaal verkeerd beeld van de wetenschap.” Enkele voorbeelden: Zwaartekracht is niet van invloed op een astronaut in de ruimte. (Fout. Wat houdt een astronaut in een cirkelbaan als er geen zwaartekracht werkt?) Een muskiet steekt met zijn achterdeel. (Al net zo vergezocht, zoals iedereen weet die een muskiet heeft zien steken.) Het schijnt dat maar weinig boeken kritisch worden doorgenomen door deskundigen voordat ze worden gepubliceerd. Newsweek voegt eraan toe: „De fouten vermenigvuldigen zich als maden, omdat praktisch elk ’nieuw’ leerboek een getrouwe voortzetting is van winstgevende voorgangers.”
DRUGS IN BRAZILIË
„Onderzoek onthult dat het gebruik van drugs onder scholieren in Brazilië in de laatste twee jaar met 24% is toegenomen”, bericht het Braziliaanse tijdschrift Veja. Dit ernstig stemmende getal vormt de uitkomst van een onderzoek onder 30.000 leerlingen van lagere en middelbare scholen. „Toen de informatie uit de vraaggesprekken was samengevoegd, kwam daaruit een somber perspectief naar voren. . . . De toename in het gebruik van drugs was significant hoger onder tieners van 13 tot 15 jaar.” Het onderzoek laat ook zien dat tranquillizers en geïnhaleerde drugs (zoals schoenmakerslijm en parfum uit verstuivers) het meest worden gebruikt. Hoewel deze drugs minder sterk zijn, kunnen ze leiden tot het gebruik van schadelijker middelen. Professor Elisaldo Carlini zegt erover: „De bevindingen zijn verontrustend omdat de drugs die in dit land het meest gebruikt worden, niet illegaal zijn en zo in de winkel gekocht kunnen worden.”
EEN VERLIES AAN WARMTE?
Veel Italianen hebben vorige zomer sombere overpeinzingen aan de toestand van de natie besteed vanwege de trieste ervaring van een zesjarig meisje. De kleine Vanessa Moretti en haar vader waren met de auto op weg naar het strand. Toen zij door een tunnel reden, kreeg hij plotseling een hartaanval. Voordat de man stierf, zei hij zijn dochtertje nog dat zij thuis moest zien te komen. Zij worstelde zich de tunnel uit, herhaaldelijk omvergeblazen door windvlagen van auto’s die zonder vaart te minderen voorbijzoefden. Onder de schrammen, bloedend en huilend liep het kind een half uur langs de snelweg, genegeerd door honderden passerende auto’s met vrolijke dagjesmensen. Eindelijk stopte er iemand. Redactionele stukken in kranten in het hele land wierpen onderzoekende vragen op, zoals of de welvaart het land iets van de warmte en het medegevoel had doen verliezen waarvoor het lang zo befaamd is geweest.
CAPITULATIE
Het verkoudheids-onderzoekscentrum in Salisbury in Engeland is deze zomer dichtgegaan, waarmee een eind is gekomen aan een vruchteloze, 44 jaar durende speurtocht naar een geneesmiddel voor de gewone verkoudheid. De taak, zo bleek, is niet zo eenvoudig als eens werd gedacht. De directeur van het centrum zegt erover: „Wij dachten altijd dat er maar één verkoudheidsvirus was. Nu weten we dat er bijna 200 zijn, zodat er dus geen kans op is dat er een vaccin wordt gevonden.” In de loop der jaren zijn zo’n 18.000 vrijwilligers naar het centrum gekomen om zich gedurende tiendaagse quarantaineprogramma’s te onderwerpen aan blootstelling aan een verscheidenheid van virussen. Hoewel de vrijwilligers minstens tien meter van ieder ander behalve hun kamergenoot en de medische staf vandaan moesten blijven, schenen sommigen het programma best leuk te vinden. Eén stel leerde elkaar gedurende hun verblijf kennen en kwam het volgende jaar terug voor hun huwelijksreis. Eén man kwam 26 keer terug. De directeur beschrijft hem echter als „toch wel een beetje vreemd”.
EEN WAZIG UNIVERSUM
Schokgolven van verbittering en woede gingen door de astronomengemeenschap die zulke hoge verwachtingen had gekoesterd van de onlangs gelanceerde, $1.600.000.000 kostende Hubble Space Telescope. Met zijn reusachtige, gevoelige spiegels, ontworpen voor het opvangen van het kristalheldere beeld dat buiten de verstorende aardse atmosfeer beschikbaar is, beloofde de ruimtetelescoop ’s mensen blik in het universum even opzienbarend te verdiepen als eens de door Galilei gebruikte telescoop. Maar toen de astronomen in het grondstation probeerden de telescoop te laten functioneren, drong de harde werkelijkheid tot hen door: Scherp stellen is onmogelijk. Blijkbaar was er een spiegel vervaardigd met een afwijking die niet was ontdekt omdat de spiegels nooit ten volle getest waren.
NIET-VERONTREINIGDE BLOEDBANK?
Een Westduitse arts staat voor een fikse uitdaging in een Centraalafrikaans land — men heeft hem gevraagd er een AIDS-vrije bloedbank op te zetten. In de hoofdstad van het land is 6 procent van het donorbloed geïnfecteerd met het AIDS-virus. De bloedbank legt dan ook de nadruk op het onderzoeken van het bloed. Dit gebeurt echter toch wel eens niet. Het maandblad New African bericht: „Een bepaalde keer bleek een bloedmonster geïnfecteerd met AIDS, maar zonder dat men het wist was het bloed al aan twee pasgeboren baby’s gegeven.” Hoewel de bloedbank beweert over AIDS-vrij bloed te beschikken, wordt er niet eens getest op malaria en syfilis waarvan bekend is dat meer dan 18 procent van het bloed ermee besmet is.
ENORME PROBLEMEN VOOR GEVANGENISSEN
Een recent rapport van het Australische Instituut voor Criminologie waarschuwt dat de gevangenissen in dat land ernstig overbevolkt zijn geraakt. Het rapport stelt dat gevangenissen een bezettingsgraad van 85 procent zouden moeten hebben, terwijl het gemiddelde op het moment voor Australische gevangenissen 103 procent bedraagt, met in sommige staten veel hogere cijfers dan in andere. Alleen op het eiland Tasmanië heeft iedere gevangene een eigen cel. Een ander punt van bezorgdheid is dat 23 van de 88 gevangenissen op het continent vóór 1900 gebouwd zijn. In veel van deze gebouwen zijn de omstandigheden primitief en zoals sommigen het omschrijven, „onmenselijk”. Er lijkt weinig hoop te zijn op verbetering, aangezien de statistieken verontrustende trends tonen. Het aantal vrouwen bijvoorbeeld dat naar de gevangenis is gestuurd, is tussen 1982 en 1986 met 65 procent gestegen!