Een blik op de wereld
KRITIEK OP NIEUWE CATECHISMUS
Voor het eerst sinds de 16de eeuw is het Vaticaan zijn catechismus aan het herzien. Maar op de 434 bladzijden tellende samenvatting van de rooms-katholieke leer is door een aantal bisschoppen in de Verenigde Staten scherpe kritiek geuit. Zij „gaven het Vaticaan te kennen dat de nieuwe catechismus van ouderwetse bijbelwetenschap uitgaat en seksistische taal bezigt, en te kort doet aan de oecumenische vooruitgang van de afgelopen decennia”, aldus U.S.News & World Report. „De bisschoppen hadden er kritiek op dat het scheppingsverslag letterlijk werd genomen en dat bepaalde nieuwtestamentische passages als ’historische verslagen uit de eerste hand’ werden behandeld.” Volgens de bisschoppen wordt ten onrechte de indruk gewekt „dat alle terreinen even belangrijk zijn”. Zij stelden dat „essentiële” kerkelijke leerstellingen, zoals de opstanding van Jezus, onderscheiden moeten worden van geloofspunten die naar hun mening minder zeker zijn, zoals het bestaan van engelen en Christus’ nederdaling ter helle. Als de nieuwe catechismus voltooid is, zal hij „de kerkleiders in elk land slechts tot leidraad dienen bij het aanpassen van hun eigen catechismus”, aldus U.S.News & World Report.
AIDS — SOMBER VOORUITZICHT
Over de hele wereld zijn 8 tot 10 miljoen mensen besmet met het AIDS-virus, aldus de WHO (Wereldgezondheidsorganisatie), een toename die ervan getuigt dat het virus steeds meer door heteroseksuele contacten wordt verspreid. „Het is inmiddels duidelijk dat de tol die de HIV-infectie wereldwijd eist, snel hoger wordt, vooral in ontwikkelingslanden”, zegt dr. Michael H. Merson, een van de bestuursleden van de organisatie. De WHO voorspelt tevens dat in de jaren ’90 de golf van infecties aan ten minste drie miljoen vrouwen en kinderen het leven zal kosten — dat is ruim zesmaal zoveel als er in de jaren ’80 aan AIDS stierven. Het aantal mannen dat dit decennium aan AIDS zal sterven, zal naar verwachting nog hoger zijn. Door het verlies van hun ouders zullen miljoenen niet-besmette kinderen wees worden. Volgens het verslag is AIDS reeds de belangrijkste doodsoorzaak voor vrouwen in de leeftijd van 20 tot 40 jaar in de grote steden in Noord-, Midden- en Zuid-Amerika, West-Europa en het deel van Afrika ten zuiden van de Sahara, waar naar verluidt ongeveer 1 op de 40 volwassen mannen en vrouwen besmet is.
KRUIDEN-„GOUDMIJN”?
Zouden landen zoals Brazilië hun regenwouden winstgevend kunnen maken? Misschien wel, aldus een artikel in Scanorama (een blad dat passagiers van het Scandinavian Airlines System in het vliegtuig uitgereikt krijgen): „De WHO geeft in overweging . . . kruidentuinen aan te leggen en medicinale planten te verkopen. De Deense botanicus Ole Hamann zegt dat hij zulke projecten als een potentiële ’goudmijn’ voor ontwikkelingslanden beschouwt.” Hoe dat zo? De overvloed van planten in de regenwouden, in veel gevallen nog niet beproefd op medicinale eigenschappen, is een uitdaging voor onderzoekers. Er zijn al ongeveer 250.000 planten geïdentificeerd, maar „botanici schatten dat een 30.000 andere, overwegend tropische plantesoorten nog steeds onbekend zijn aan de wetenschap”. Veel van deze planten kunnen waardevol blijken te zijn voor het bestrijden van allerlei ziekten, aangezien „van alle in het Westen voorgeschreven medicijnen minstens 25 procent, en vermoedelijk bijna de helft, natuurlijke substanties bevat die uit planten worden gewonnen”.
ROOKEPIDEMIE
„Het gebruik van tabak is gedurende de afgelopen twee decennia wereldwijd met bijna 75% gestegen”, meldt JAMA (The Journal of the American Medical Association), en „is verantwoordelijk voor bijna 2,5 miljoen onnodige of voortijdige sterfgevallen per jaar — bijna 5% van alle sterfgevallen”. Hoewel de vraag naar tabaksprodukten in de economisch ontwikkelde landen is afgenomen, hebben de ontwikkelingslanden, vooral in Zuidoost-Azië, Afrika en Latijns-Amerika een stijging in het aantal rokers te zien gegeven. De Verenigde Staten bevinden zich nu in de beschamende positie dat ze enerzijds in eigen land een anti-rookcampagne steunen, terwijl ze anderzijds druk uitoefenen om nieuwe buitenlandse markten voor hun tabaksprodukten te openen teneinde handelstekorten te helpen verminderen. Volgens het verslag zullen naar schatting 200 miljoen kinderen die nu nog geen 20 jaar zijn, uiteindelijk door de tabaksgewoonte sterven en zal het aantal sterfgevallen als gevolg van longkanker tegen het jaar 2000 over de hele wereld toenemen tot 2 miljoen.
DOORBRAAK VOOR BAMBOE
Volgens Asiaweek verlaat een kwart van de wereldbevolking zich voor voedsel, veevoer, meubelen, steigers en papierprodukten op bamboe. Reuzenpanda’s leven ervan. Het is sterk, rot niet en is licht in gewicht. Maar de meeste bamboesoorten bloeien slechts eenmaal na 12 tot 120 jaar, wat klaarblijkelijk wordt bepaald door een inwendige klok, waarna ze zaden krijgen en het hele bos afsterft. Tot nu toe heeft deze eigenschap wetenschappelijke pogingen om betere rassen te ontwikkelen, in de weg gestaan, aangezien de meeste economisch belangrijke soorten pas na 30 jaar bloeien en dus vaak de bij het project betrokken wetenschapsmensen overleven. Volgens het tijdschrift Nature zeggen botanici nu een manier gevonden te hebben om de klok in twee bamboesoorten uit te schakelen en een vroegtijdige bloei te veroorzaken waardoor het mogelijk zou kunnen worden betere rassen te produceren en steeds zaden voor herbebossing in voorraad te hebben. Door jonge plantjes met een speciaal groeimengsel te behandelen, kregen ze binnen enkele weken bloemen, alsof het volwassen planten waren, en de meeste produceerden na het bloeien zaad.
WANNEER EEN LEVEN DE DOOD MET ZICH BRENGT
„Stelt u zich eens voor”, zo zegt de verloskundige Malcolm Potts, „dat er elke zes uur, dag in, dag uit, een jumbo jet neerstort waarbij alle inzittenden om het leven komen. De 250 passagiers zijn vrouwen, de meeste in de bloei van hun leven, sommige nog in de tienerleeftijd. Allen zijn zwanger of hebben net een baby gekregen. De meesten van hen hebben thuis opgroeiende kinderen en gezinnen die van hen afhankelijk zijn.” De illustratie beschrijft de 500.000 vrouwen die elk jaar over de hele wereld genomen tijdens de zwangerschap of bevalling sterven. „Op slechts 1 procent na zijn het in al deze gevallen zwangeren of kraamvrouwen in de Derde Wereld die overlijden”, aldus New Scientist. „De belangrijkste doodsoorzaken zijn bloedingen, infecties, bloedvergiftiging, moeilijkheden bij de bevalling en ondeskundig uitgevoerde abortussen.” Ongewenste zwangerschappen leiden jaarlijks tot de dood van heel veel moeders en foetussen. „Elk jaar zoeken tussen de 40 en 60 miljoen vrouwen hun toevlucht tot abortus”, aldus het tijdschrift.
EGYPTES OUDHEDEN BEDREIGD
De bouw van de Hoge Dam bij Aswan in de jaren ’60 „bracht een fundamentele verandering in het milieu van het Nijldal”, merkt The New York Times op. „Het grondwater onder de monumenten is gestegen; de lucht is vochtiger omdat de irrigatiekanalen nooit droog komen te staan; bodemzouten zijn opgetrokken in oude façades en hebben deze van de rots eronder losgemaakt; rioolwater heeft de bodem vervuild.” Dientengevolge worden de archeologische schatten van Egypte — de veelomvattendste ter wereld — die zo vele millennia hebben overleefd, nu ernstig bedreigd. De bewijzen hebben zich opgestapeld dat zelfs onopgegraven vindplaatsen, die eens veilig en beschermd geacht werden, beschadigd zijn. De experts staan machteloos door de reusachtige omvang van het probleem en weten niet wat zij moeten doen. „Er zijn meer dan 2000 graftombes, heel wat monumenten, piramiden, obelisken”, zegt Sayed Tawfiq, directeur van de Egyptische oudheidkundige dienst in Caïro. „Als je voor iedere graftombe twee jaar uittrekt voor restauratie, komt dat neer op 4000 jaar.”
NIEUWE SOORTEN ONTDEKT
Elk jaar ontdekken geleerden ruim 10.000 nieuwe soorten planten en dieren. Het zijn merendeels insekten die worden geïdentificeerd en verder vijf tot tien nieuwe zoogdieren per jaar en evenveel vogels. Hoeveel dit er ook mogen lijken, toch hebben biologen nog een lange weg voor zich. Naar schatting zijn er 50 miljoen soorten planten en dieren in de wereld, en zijn er minder dan 1,5 miljoen waargenomen en gecatalogiseerd. De ontdekking van een nieuwe primaat, het zwartsnuitleeuwaapje, trok onlangs de aandacht omdat hij op slechts ongeveer 300 km van de op twee na grootste stad ter wereld, langs de dichtbevolkte Braziliaanse kust werd ontdekt. Daar de tropische oerwouden verdwijnen, vreest men dat er sneller soorten zullen uitsterven dan men ze kan ontdekken.
UITWERKING VAN GEZINSLEVEN
„De gezinsstructuur heeft veel te maken met de gezondheid en ontwikkeling van kinderen”, aldus een artikel in The Wall Street Journal. Statistische gegevens uit een Amerikaans „regeringsonderzoek naar de gezondheid en emotionele gesteldheid van ongeveer 17.000 kinderen, in leeftijd variërend van heel jonge kinderen tot 17-jarigen” onthulde dat „kinderen die in niet-traditionele gezinnen leven, aanzienlijk grotere problemen hadden dan zij die bij beide natuurlijke ouders woonden”. Het risico van een ongeluk of letsel in het jaar voorafgaand aan het onderzoek was 20 tot 30 procent hoger voor kinderen die bij een gescheiden of hertrouwde moeder woonden. Vergeleken met kinderen die bij beide biologische ouders woonden, was de waarschijnlijkheid dat zij een klas hadden moeten overdoen, 40 tot 75 procent hoger. Kinderen uit uiteengevallen gezinnen hadden 70 procent meer kans tijdelijk of definitief van school gestuurd te zijn; en als hun moeder nooit getrouwd was geweest, liepen zij tweemaal zoveel kans dat soort problemen te hebben ervaren. Kinderen in eenoudergezinnen met alleen een moeder hadden ook nog 50 procent meer kans astma te hebben.