Een blik op de wereld
SOMBER BEELD
„De wereld is nog steeds een gevaarlijke plaats”, schrijft The Economist. „Het einde van de koude oorlog en de nieuwe ontspanning tussen Oost en West hebben sommigen ertoe verleid te geloven dat het een en al vrede is wat de klok slaat. Dat is niet zo. De wereld is één grote bron van spanningen kwijt, maar telt nog talrijke kleine: noch aan de haat, noch aan onverdraagzaamheid en agressie, en al evenmin aan het botsen van meningen, is in het woelige 1989 een eind gekomen. . . . In sommige opzichten zou 1989 de wereld, of delen ervan, wel eens gevaarlijker gemaakt kunnen hebben.” Hoe dat zo? Omdat „met het slinken van de invloed van de supermachten, de onberekenbaarheid van de regionale machten groeit”, aldus The Economist. „En tot dusver passieve volken kunnen nu aangestoken worden door het voorbeeld van de volken die in 1989 hun vrijheid hebben verworven.” Veel van de ingrediënten voor onenigheid — grensgeschillen, godsdienstige en etnische wedijver, eeuwenoude vijandschappen, botsende ideologieën en grondbeginselen — zijn wereldwijd aanwezig. Enkele kleinere naties bezitten of streven naar het bezit van nucleaire en chemische wapens, waardoor „de kans iets groter wordt dat op een dag de oorlog niet meer met woorden maar met iets dodelijkers gevoerd zal worden”.
MIJLPAAL IN DE RECHTSPRAAK
Drie jaar geleden was een 28-jarige vrouw in haar 26ste zwangerschapsweek zwaar verdoofd en stervend aan kanker. Het ziekenhuis vreesde wettelijk aansprakelijk gesteld te worden als er geen poging werd gedaan de foetus te redden en vroeg de rechtbank te beslissen wat er moest gebeuren. De rechter gelastte, in een poging de belangen van de moeder af te wegen tegen die van het ongeboren kind, dat er een keizersnede verricht moest worden. Dat was niet juist, besliste onlangs het Hof van Appel in het Amerikaanse District of Columbia. De voorkeur van de patiënt zelf, vast te stellen aan de hand van alle beschikbare aanwijzingen, is de enige factor die een rol speelt. „Personen die niet handelingsbekwaam zijn, hebben evenzeer recht op lichamelijke onaantastbaarheid als personen die dat wel zijn”, oordeelde het hof. „Verder doet het er niet toe wat de kwaliteit van het leven van een patiënt is; het recht op lichamelijke onaantastbaarheid vervalt niet zo maar omdat iemand ziek is, zelfs niet op de drempel van de dood.” Het hof verklaarde dat een rechter „speciale aandacht moet schenken aan wat bekend is aangaande de maatstaven en oogmerken van de handelingsonbekwame patiënt en ernaar moet streven zo mogelijk uit die maatstaven en oogmerken af te leiden wat de beslissing van de patiënt zou zijn”. Zowel de vrouw als haar baby stierven.
DE HOGE PRIJS VAN ALCOHOLISME
In 1987 werd in Brazilië het meeste gedistilleerd ter wereld gedronken, gemiddeld zo’n 13,5 liter per persoon, volgens de Braziliaanse krant O Globo. Maar de prijs was hoog. In 1988 werden de kosten van het alcoholisme in Brazilië geschat op ƒ 37,8 miljard. De krant O Estado de S.Paulo bericht: „De 12 miljoen Braziliaanse alcoholisten brengen het land door ziekteverlof, vervroegde pensioenen of bedrijfsongevallen een schade toe die 5,4% van het bruto nationaal produkt bedraagt.” Natuurlijk zijn de totale kosten nog hoger, daar het onmogelijk is de emotionele schade te becijferen die niet alleen de alcoholisten maar ook hun echtgenoten en kinderen wordt toegebracht.
DE ASTROLOGIE FLOREERT
„Mannen of vrouwen, directeuren van ondernemingen of arbeiders, bijna één op de twee mensen gelooft in het bovennatuurlijke. Een echte religie die voorziet in een groeiende behoefte”, zegt het Franse blad L’Express in een verslag over de aantrekkingskracht die het bovennatuurlijke, waaronder astrologie, hekserij, telepathie en spiritisme, op de Fransen uitoefent. Frankrijk telt meer dan 40.000 beroepsastrologen, met 10 tot 12 miljoen cliënten. Grote, gevestigde bedrijven hebben zelfs astrologen in dienst genomen om voordat mensen worden aangenomen, „karakterbepalingen” op te maken om vast te stellen of een toekomstige directeur of bedrijfsleider geschikt is voor een positie en of zijn „astrale thema” past bij het bestaande personeel.
’OGEN’ IN HUN OREN
Er is een nieuw amusementssysteem ontworpen om blinden in staat te stellen meer van bioscoop, televisie en theater te genieten. In een verslag over het debuut ervan in Europa zegt de Parijse International Herald Tribune, dat bij het systeem gebruik wordt gemaakt van de kunst van het „aanschouwelijk praten”. In aanvulling op wat er gewoon al te beluisteren valt, stellen speciale open koptelefoons de visueel gehandicapten in staat naar een tweede gesynchroniseerde geluidsband te luisteren waarop tussen de dialogen wordt verteld wat er gebeurt. Ook worden de spelers, hun kleding, hun gebaren en hun gelaatsuitdrukking beschreven, zodat blinden geholpen worden zich een beeld te vormen van wat zij niet kunnen zien. Het systeem zal beschikbaar komen in speciaal uitgeruste theaters en op de FM-band van de radio worden uitgezonden als begeleiding van televisieprogramma’s.
DUURSTE VLIEGTUIG
De president van de Verenigde Staten zal spoedig gebruik gaan maken van „het duurste transportvliegtuig dat ooit gemaakt is”, bericht het blad Time. Air Force One, bijgenaamd de „vliegende Tâdj-Mahal”, die verscheidene jaren geleden werd besteld, moest het ruimste, veiligste en beste vliegtuig worden, met „een groter vliegbereik (11.500 km) en meer onafhankelijke, eigen voorzieningen en meer comfort en gerief dan enig ander vliegtuig dat ooit gebouwd is”. Het toestel is voorzien van een presidentiële suite met lits-jumeaux en douchebad, zes extra toiletruimten, 85 telefoontoestellen, voorzieningen voor een miniziekenhuis, een kluis van 0,2 m3, een televisiesysteem dat acht kanalen tegelijk kan volgen, twee pantry’s met koel- en vrieskasten die voldoende voorraad voor een week kunnen bevatten voor de 23 bemanningsleden en 70 passagiers, naast het nieuwste op het gebied van de afweer van raketten, communicatieapparatuur en veel andere zaken die het leven van de president moeten veraangenamen. „De Amerikanen geven bijna een miljard dollar uit om hun president de lucht in te krijgen, en dan zal het rond de $6000 per uur kosten om hem in de lucht te houden”, schrijft Time. „Dat is meer dan het bruto nationaal produkt van Groenland.”
APEN TE HUUR
Vanwege een ernstig tekort aan arbeidskrachten heeft een Koreaanse boer even buiten Seoel op zijn boerderij apen aan het plukken van pijnappels gezet. De Japanse Mainichi Daily News berichtte dat de 20 tewerkgestelde apen „na een korte opleidingsperiode zo ijverig op de boerderij bleken te werken, dat elke aap per dag het equivalent van vijf mandagen presteerde”. Plaatselijke regeringsfunctionarissen zeggen dat er dit jaar meer apen geïmporteerd zullen worden uit Thailand om op andere boerderijen te werken. Hoewel buitenlandse arbeidskrachten door de Republiek Korea geweerd worden, geldt dat kennelijk niet voor buitenlandse apen.
TWIJFELS AAN OPERATIE
Radiale keratotomie, een in Japan en de Sovjet-Unie ontwikkelde operatie om bijziendheid te verhelpen, is door veel oftalmologen gekritiseerd als „wisselvallig qua effect en potentieel schadelijk voor ogen die weliswaar bijziend maar verder gezond zijn”, bericht The New York Times. Bij deze procedure, die ƒ 3000 tot ƒ 6000 per oog kost en in nog geen half uur onder plaatselijke verdoving plaats kan vinden in de spreekkamer van een arts, wordt de vorm van het hoornvlies veranderd door er ondiepe insnijdingen in aan te brengen in een patroon dat lijkt op de spaken van een wiel. Slaagt de operatie, dan richten lichtstralen zich correct op het netvlies en produceren een helder beeld. Een studie over een lange periode heeft echter aangetoond dat „bij 45 procent van de geopereerde ogen een significante ondercorrectie of overcorrectie van de gezichtsstoornis plaatsvond. En bij een statistisch niet te verwaarlozen minderheid van de patiënten schreden de veranderingen in volgende jaren voort en maakten de stoornis moeilijker te verhelpen dan voordien.” Nog afgezien van de onvoorspelbare resultaten klaagden een aantal patiënten over problemen met fel licht, waardoor „hun vermogen om in het donker te rijden ernstig was aangetast”.
VOORSCHRIFTEN VOOR SCHOOLKLEDING
„Leerlingen zijn geslagen, neergeschoten en beroofd van hun leren en ganzedonzen jassen, brede gouden kettingen, merkschoenen en andere hooggewaardeerde spullen”, bericht The Wall Street Journal. „Een leerling aan een middelbare school in New York werd vermoord om zijn vliegeniersjekker. Een andere, in Detroit, werd dood aangetroffen zonder jas en schoenen.” Wegens de toename van het geweld en de berovingen dringen functionarissen in de grote steden overal in de Verenigde Staten aan op kledingvoorschriften waarbij modieuze kledingstukken worden verboden of op het dragen van schooluniformen. Sommigen eisen dat de leerlingen doorkijkschooltassen bij zich hebben om het stilletjes naar school meenemen van wapens te bestrijden. „Toch verzetten veel leerlingen zich tegen kledingvoorschriften als een aanval op hun cultuur en hun vrijheid van expressie op kledinggebied, en zij vertrouwen erop dat als er iets gewelddadigs gebeurt, het een ander zal overkomen”, schrijft de Journal. Als verklaring zegt een schoolfunctionaris: „Onze hele samenleving is uiterst materialistisch geworden. Van de hoogste overheidsinstantie tot de straat — overal word je geconfronteerd met hebzucht.”