Jonge mensen vragen . . .

Wat kan ik tegen treiteraars op school doen?

RYAN was gewend naar een kleine plattelandsschool te gaan waar geweld niet voorkwam. Maar toen werd hij overgeplaatst naar een grotere en hardere middelbare school — en werd al snel het mikpunt van treiteraars. Ryan vertelt: ’De vijftien minuten durende busrit werd een marteling die wel uren leek te duren toen mijn treiteraars van schelden overgingen op lichamelijke mishandeling. Zij bogen een paperclip in de vorm van een hakenkruis, verhitten dat roodgloeiend met een sigaretteaansteker en slopen toen naar me toe om er mijn hand mee te brandmerken. Ik had het niet meer en huilde.’

Elizabeth is al enkele jaren van school af. Maar haar ogen schieten nog steeds vol tranen als zij aan haar schooljaren terugdenkt. „Ik zag er anders uit dan de andere kinderen”, legt zij uit, „omdat mijn moeder van een ander ras is. Daarom werd ik vanaf de tweede klas tot en met de middelbare school constant gesard en afgewezen. Er leek wel een ’Ik haat Elizabeth’-club te bestaan, en de laatste jaren vermeed ik het zelfs op school naar het toilet te gaan om niet het doelwit van sommige meisjes te worden die dreigden het hoofd van hun vijanden in de wc-pot te stoppen. Ik ging ervan uit dat ik daar zeker voor in aanmerking kwam.”

Schoolterreur is een dagelijkse kwelling voor een schrikbarend groot percentage jongeren in de leerplichtige leeftijd die door treiteraars op school regelmatig mondeling en schriftelijk bedreigd worden, in de kleedkamers getreiterd worden, door intimidatie geprest worden regelmatig hun geld voor de lunch af te geven — zelfs tot seksuele verhoudingen geprest worden.a En als jij een van de slachtoffers bent, kan dit zo’n gigantisch probleem in je leven zijn dat je je op niets anders kunt concentreren! Gelukkig kan er wat aan gedaan worden! Maar dan moet je eerst het probleem begrijpen.

Waardoor wordt iemand een treiteraar?

Onderzoekers zijn het er in het algemeen over eens dat niemand als treiteraar geboren wordt. „Iemand die op school een treiteraar is, is thuis een slachtoffer”, beweert de psycholoog Nathaniel Floyd. De treiteraar geeft zo de slechte behandeling door die hij thuis krijgt. — Vergelijk Prediker 7:7.

Andere deskundigen noemen „het kijken naar te veel geweld op de televisie” en „te weinig liefde en aandacht en te veel vrijheid in de kinderjaren” als andere medebepalende factoren. Zelfs gewoonlijk niet-agressieve jongeren raken soms door het verlangen om erbij te horen of om de aandacht van zichzelf af te leiden, bij treiteren betrokken.

Het profiel van een slachtoffer

Alles wat als anders beschouwd wordt, zoals een fysieke eigenaardigheid of een gebrek, of alleen maar het feit dat iemand nieuw is op school, kan een aanval van treiteraars ontketenen. Bij veel slachtoffers wordt echter met name één kenmerk aangetroffen. De eerder genoemde Elizabeth vestigt daar de aandacht op: „Ik huilde altijd erg snel, waardoor anderen onmiddellijk konden zien dat ik gekwetst of bang was.”

Het tijdschrift Parents noemde de volgende eigenschappen op die de slachtoffers gemeen hebben: „bangelijkheid, verlegenheid, voorzichtigheid, gevoeligheid, een minderwaardigheidsgevoel” en de „neiging om te huilen of te vluchten wanneer zij aangevallen worden”! (Wij cursiveren.) Nee, de schuld ligt niet bij de slachtoffers zelf. Niettemin kan de wetenschap dat weerloosheid bij sommigen treiteren uitlokt, je helpen er wat aan te doen.

Assertief, niet agressief

Laat je er in de eerste plaats niet toe verleiden de treiteraar terug te slaan. ’Kwaad met kwaad vergelden’ is niet alleen verkeerd, maar het kan je ook moeilijkheden bezorgen die je niet verdient, en het kan het probleem nog vergroten (Romeinen 12:17). Maar terwijl een agressieve houding onverstandig is, kan een assertieve houding juist nuttig blijken. „Door de treiteraar eenvoudig te zeggen ermee op te houden”, raadt het tijdschrift Parents aan, „en duidelijk te maken dat wat hij doet hem niet bevalt, en vervolgens weg te lopen, verkleint het slachtoffer de kans dat hij in de toekomst getreiterd wordt aanzienlijk.” Of zoals een psycholoog het zei: ’Zeg vastberaden hoe je erover denkt en ga met waardigheid weg.’

Een andere benadering (op een passend moment en een geschikte plaats) is te proberen rustig met de treiteraar te redeneren. ’Redeneren — met hem?’, denk je misschien. Ja, het is mogelijk dat er bij hem sprake is van een misverstand, dat je onbewust iets hebt gedaan waardoor hij een hekel aan je heeft gekregen. Als je rustig en moedig op de treiteraar afstapt, breng je op zijn minst de boodschap over dat je weigert een weerloos slachtoffer te zijn. Dr. Kenneth Dodge legt uit: „Treiteraars zijn uit op passieve aanvaarding, op tranen. Het kind dat niet op de gewenste manier reageert, wordt waarschijnlijk niet nogmaals als mikpunt gekozen.” De spreukendichter zegt terecht: „Het beven voor mensen, dat spant een strik.” — Spreuken 29:25.

Vertel het je ouders!

Maar als het getreiter niet ophoudt? Opvoedkundigen en onderzoekers zijn het er absoluut over eens dat je met je ouders over het probleem moet praten. Goed, je hebt misschien het idee dat zij het niet zullen begrijpen. En misschien ben je bedreigd met een nog ergere behandeling als je de treiteraar verklikt. Maar je ouders hebben toch het recht te weten wat je op school meemaakt?

Dit betekent niet per se dat je ouders persoonlijk met de treiteraar moeten gaan praten. Maar zij kunnen je aanmoedigen en zo je tanende zelfvertrouwen en je vastbeslotenheid om volgens goddelijke beginselen te leven, opbouwen. Zij kunnen je ook praktische raad geven. Zij zouden je bijvoorbeeld kunnen aanraden om met iemand van het schoolbestuur over het getreiter te praten. De onderwijzer Gerald Hoff raadt aan: „Probeer, vooral als je de steun van je ouders hebt, eerst naar de schoolbegeleider te gaan, maar zo mogelijk zonder dat je de andere leerlingen laat weten dat je het zo aanpakt. De schoolbegeleider heeft geleerd hoe hij op een prettige manier met de treiteraar moet praten, maar als de kwestie erger wordt, is het zijn taak om de directeur in te lichten.”

Soms besluiten ouders om ten behoeve van jou met het schoolbestuur te praten. Het is begrijpelijk dat je eraan twijfelt of zij wel op die manier tussenbeide moeten komen. Ryan, aan het begin genoemd, vertelt: „Ik smeekte mijn pa en ma zich er niet mee te bemoeien omdat ik bang was door de hele groep aangevallen te worden, en ik hoopte ook iedere dag dat het op den duur beter zou gaan.” Maar na het incident met de hete paperclip stond zijn vader erop de schoolautoriteiten te benaderen. Het resultaat? Er werden discrete stappen ten behoeve van hem ondernomen. „Zonder mij er meer in te betrekken dan nodig was,” vertelt Ryan, „werden er vaste zitplaatsen toegewezen, en de agressieve leerlingen werden scherp in de gaten gehouden.”

Als er dan nog geen verbetering optreedt, kunnen je ouders beslissen of er hardere maatregelen tegen de overtreder getroffen moeten worden.

Preventieve maatregelen

Het is vanzelfsprekend echter het beste om getreiter te voorkomen. Hoe? Allereerst kan praten met anderen in en buiten de klas ertoe bijdragen dat je niet de indruk wekt eenzelvig te zijn, iets wat treiteraars aan schijnt te trekken. Als je vriendelijk bent tegen de leraren en de buschauffeurs, ook al zou je alleen maar tegen hen glimlachen en vriendelijk ’hallo’ zeggen, zullen zij waarschijnlijk meer aandacht voor je hebben en zul je dus een mate van bescherming genieten. Je kunt ook proberen op bepaalde tijden plaatsen te vermijden waar de kans op narigheid groot is. — Spreuken 22:3.

Werk eraan een meer ontspannen en zelfverzekerde houding uit te stralen. Ook dat zal je minder tot een mikpunt van treiteraars maken. De bijbel zegt: „God heeft ons niet een geest van lafhartigheid gegeven, maar van kracht en van liefde en van gezond verstand” (2 Timótheüs 1:7). Je kunt die zelfverzekerde geest versterken door over dit feit te mediteren: „Indien iemand God liefheeft, die wordt door hem gekend” (1 Korinthiërs 8:3). De wetenschap dat God zich bewust is van je probleem en zich er werkelijk om bekommert, kan een grote hulp voor je zijn om er het hoofd aan te bieden.

Ryan vertelt: „Ik bad tijdens dit alles heel veel en ik voel dat mijn band met Jehovah hechter geworden is. Ik heb meer zelfbeheersing gekregen. Maar bovenal heb ik meer geloof gekregen in Jehovah wanneer hij zegt dat hij ’niet zal toelaten dat je wordt verzocht boven hetgeen je kunt dragen’” (1 Korinthiërs 10:13). God kan ook jou helpen om iets te doen aan je problemen — zelfs zo’n lastig probleem als een laffe treiteraar.

[Voetnoten]

[Illustratie op blz. 15]

Treiteraars vinden het heerlijk om kleinere, zwakkere tegenstanders te pesten

[Illustratie op blz. 16]

Neem als je de situatie niet aankunt, je ouders in vertrouwen