Tabak en uw gezondheid — Is er werkelijk verband?

„Niet roken wordt op prijs gesteld” — Een teken van de tijd.

„Roken wordt op prijs gesteld” — Een tegenaanval in een blad van een tabaksmaatschappij.

HET strijdperk wordt uitgezet, de propagandapen en de computer komen in het geweer. Reclamebureaus sturen hun strijdige boodschappen uit. Deze oorlog wordt op de wereldmarkt gestreden. Het is de tabaksoorlog en de inzet is hoog. Miljarden guldens per jaar. Of u nu rookt of niet, het raakt ook u.

Het is een oorlog waarbij twee hoofdthema’s meespelen — de economie en de gezondheid. Voor degenen die tegen roken zijn, heeft de gezondheid de hoogste prioriteit. Voor de tabaksbaronnen en degenen die van de tabaksindustrie afhankelijk zijn, staan economische belangen, winsten en banen op het spel. De emoties lopen vaak hoog op en de reacties kunnen fel zijn. Op een vliegveld vroeg een roker een man die in de buurt stond om een vuurtje. „Het spijt me, ik rook niet”, was het onschuldige antwoord. „Ik vroeg u niet of u rookt!”, grauwde de roker.

Waar gaat het bij deze strijd echter in wezen om? Is roken echt zo slecht voor u? Kunt u er beter mee stoppen?

Regeringen waarschuwen

Over het verband tussen tabak en kanker wordt in de Verenigde Staten al tientallen jaren gedebatteerd. In de jaren ’60 al heeft de tabaksindustrie miljoenen dollars geschonken voor wetenschappelijk onderzoek, zogenaamd om het exacte verband tussen kanker en tabak vast te stellen en aldus een manier te vinden om sigaretten te produceren zonder de kankerverwekkende bestanddelen. Eén resultaat daarvan is waarschijnlijk al meer geweest dan de tabaksfabrikanten lief was.

In 1964 publiceerde de Amerikaanse Surgeon General (het hoofd van de Amerikaanse Dienst voor de Volksgezondheid) zijn eerste rapport waarin hij voor de gevaren van roken waarschuwde. Sedert 1965 zijn de Amerikaanse sigarettenfabrikanten wettelijk verplicht geweest waarschuwingen op hun verpakkingen af te drukken. In het begin was de boodschap tamelijk gematigd: „Waarschuwing: De Surgeon General heeft vastgesteld dat het roken van sigaretten gevaarlijk is voor uw gezondheid.” In 1985 werd de tabaksmaatschappijen gelast vier boodschappen bij toerbeurt in hun advertenties op te nemen en op hun produkten te vermelden. Ze beginnen alle vier met de woorden: „WAARSCHUWING VAN DE SURGEON GENERAL”. Dan volgen de verschillende boodschappen: „Roken veroorzaakt longkanker, hartkwalen en emfyseem, en kan complicaties tijdens de zwangerschap veroorzaken.” (Zie kader op blz. 4.) „Roken door zwangere vrouwen kan leiden tot beschadiging van de foetus, een voortijdige geboorte en een laag geboortegewicht.” „Nu met roken stoppen betekent een belangrijke vermindering van de risico’s voor uw gezondheid.” „Sigaretterook bevat koolmonoxide.”a

Niet alleen in de Verenigde Staten, maar ook in enkele andere landen worden waarschuwingen in verband met sigaretten gegeven. In het tijdschrift India Today staan advertenties waarin de woorden opgenomen zijn: „WETTELIJK VOORGESCHREVEN WAARSCHUWING: HET ROKEN VAN SIGARETTEN IS SCHADELIJK VOOR DE GEZONDHEID.” In Canada stond er vroeger in kleine letters in: „Waarschuwing: Het Canadese Ministerie van Gezondheid en Welzijn deelt mee dat het gevaar voor de gezondheid toeneemt met de gerookte hoeveelheid — vermijd inhaleren.” Sinds 31 mei 1988 is tabaksreclame in Canada verboden. In Engeland staan in sigarettenadvertenties de woorden: „MATIG [of LAAG] TEERGEHALTE zoals gedefinieerd door H.M. Regering GEVAAR: WAARSCHUWING van het Ministerie van Gezondheid: SIGARETTEN KUNNEN UW GEZONDHEID ERNSTIG SCHADEN.” In Italië is tabaksreclame al sinds 1962 verboden. (Niettemin is het aantal sigaretten dat Italianen roken, de afgelopen twintig jaar verdubbeld!) Met zo veel waarschuwingen, die op een overweldigende hoeveelheid wetenschappelijk bewijsmateriaal gebaseerd zijn — vergaard in meer dan 50.000 onderzoeken in de loop van de jaren — is de conclusie onvermijdelijk — roken is gevaarlijk voor uw gezondheid!

Hoewel roken een wereldwijd verschijnsel is, eisen niet alle landen dat er waarschuwingen op de verpakkingen worden gedrukt. En als de markten in het ene gebied slinken, breken de tabaksgiganten met hun agressieve reclame markten in andere landen open. Heeft uw land te maken met felle tabaksreclame? Doet men van alles om buitenlandse sigaretten er aantrekkelijker uit te laten zien? Wat is het werkelijke verhaal achter dit „succesartikel”?

[Voetnoten]

[Kader/Illustratie op blz. 4, 5]

ROKEN en zwangere vrouwen

In het Russische blad Nauka I Zhizn (Wetenschap en leven) werd onlangs een artikel gepubliceerd van de hand van dr. Victor Kazmin, waarin hij uiteenzette wat de gevaren voor moeder en kind zijn als de moeder tijdens de zwangerschap rookt. Hij verklaarde: „Roken brengt reusachtige schade toe aan het organisme van de vrouw, wier biologische kenmerken het behoorlijk gevoelig maken voor vergiftigingen. Per slot van rekening bevat tabaksrook bestanddelen die een ernstige bedreiging voor de gezondheid vormen.”

Hij vermeldt dat rokende moeders hun kind in feite kunnen vergiftigen. „Bij laboratoriumonderzoek is in het vruchtwater van deze vrouwelijke patiënten de aanwezigheid van giftige stoffen aangetoond — nicotine en het stofwisselingsprodukt ervan, cotinine. Maar het verschrikkelijkst is nog, zoals door elektronenmicroscopisch onderzoek is ontdekt, dat bij vrouwen die tijdens de zwangerschap roken, zelfs de structuur van de navelstreng verandert; en via deze streng ontvangt de foetus alles van de moeder wat hij voor het leven nodig heeft. . . .

Als de moeder de eerste twee of drie weken na de bevruchting rookt, wordt in de regel het centrale zenuwstelsel van het embryo het ergst aangetast . . . In de vierde of vijfde week van de zwangerschap ontwikkelen hart en bloedvaten zich. Dan wordt dat stelsel het eerst vergiftigd.”

Tot welke conclusie komt dr. Kazmin? „Tabaksrook is veel gevaarlijker voor de foetus dan voor de moeder zelf.” Is het dat waard? Denk nog eens aan de waarschuwing van de Amerikaanse Surgeon General: „Roken . . . kan complicaties tijdens de zwangerschap veroorzaken.” En dat is nog zacht uitgedrukt.

[Verantwoording]

WHO/American Cancer Society

[Kader op blz. 5]

ROKEN en emfyseem

Emfyseem is een ziekte waarbij het longweefsel steeds meer aan elasticiteit inboet, zodat de uitademing van verbruikte lucht ten slotte onvoldoende wordt. De Columbia University College of Physicians and Surgeons Complete Home Medical Guide legt uit: „De mensen in [de Verenigde Staten] die emfyseem hebben, beantwoorden aan een bepaald patroon: Het zijn voornamelijk mannen tussen de vijftig en zeventig die jarenlang zware rokers zijn geweest. Vroeger kregen vrouwen niet zo vaak emfyseem als mannen, maar dit patroon verandert nu steeds meer vrouwen zware rokers worden.”

Hetzelfde werk vermeldt: „Emfyseem kan jarenlang doorgaan voor iets anders. Iemand met emfyseem heeft waarschijnlijk al een paar jaar elke winter verscheidene keren een zware verkoudheid gehad, steeds vergezeld van een zware hoest, en misschien van chronische bronchitis. De hoest is vaak hardnekkig en wordt chronisch.” Wat zijn enkele andere symptomen van emfyseem?

„Emfyseem ontwikkelt zich langzaam. Wat moeite met de ademhaling ’s ochtends en ’s avonds kan enige tijd later gevolgd worden door het begin van last bij activiteiten. Een korte wandeling kan al voldoende zijn om buiten adem te raken; een trap opgaan is moeilijk. Uiteindelijk kan er, als de longen steeds minder in staat zijn tot inademing, uitademing en gaswisseling, een punt komen dat elke ademhaling grote inspanning vergt en de patiënt invalide wordt en niet tot normale activiteiten in staat is.”

Dezelfde medische gids voegt daaraan toe dat emfyseem tot ernstige cardiovasculaire problemen kan leiden. Is het dat werkelijk waard? Waarom zou u uw kostbare gave van het leven voortijdig laten eindigen voor de kortstondige kick die nicotine geeft?