Jonge mensen vragen . . .

Hoe kan ik het hoofd bieden aan rassenvooroordeel?

Het museum lag maar een paar kilometer van hun huis, en omdat de twee elfjarige jongens net genoeg geld hadden voor het entreekaartje, hadden zij besloten te gaan lopen.

Om hun bestemming te bereiken, moesten zij een brede straat oversteken die de stedelijke grens tussen zwarten en blanken vormde. Eenmaal zonder incidenten aan de overkant beland, haalden zij opgelucht adem en genoten van de zomerzon. Maar schijnbaar uit het niets dook een grote groep blanke jongeren op, zwaaiend met stokken en raciale beledigingen schreeuwend. De bende zette hen achterna en brulde: „Grijp ze! Grijp ze!”

RASSENVOOROORDEEL. Uit nieuwsberichten blijkt dat het wereldwijd een probleem is. Discriminatie bij huisvesting, werkgelegenheid en medische behandeling zijn dan ook veel voorkomende klachten.

Ook jij kunt vroeg of laat met rassenvooroordeel geconfronteerd worden. Sommige jongeren zijn bijvoorbeeld het slachtoffer van vooroordelen op school; er komt geen einde aan de raciale beledigingen die zij moeten aanhoren en zij worden door leraren met minachting behandeld. „Mijn leraar heeft de gewoonte me in de klas belachelijk te maken”, zegt een joodse jongere. „Hij brengt steeds oude vooroordelen en meningen naar voren. Soms negeert hij me ook totaal in de klas.” Een tienermeisje dat Pamela heet zegt: „Vooroordeel is bij ons op school een epidemie, want iedere keer dat we een gezamenlijk programma hebben, zitten de zwarten aan de ene kant en de blanken aan de andere kant van de aula.”

De vijftienjarige Trena, kind uit een gemengd huwelijk, heeft vaak het gevoel dat ze geen kant uit kan, alsof ze in een bankschroef zit. Zij zegt: „Als ik met zwarten omga, denken de blanke leerlingen dat ik niet bij hen wil zijn. Maar ga ik met de blanke leerlingen om, dan hebben de zwarten het idee dat ik mezelf beter vind dan zij.”

Hoe slachtoffers van vooroordeel zich voelen

Misschien heb jij ook wel eens meegemaakt dat je bij een baan gepasseerd werd, dat je de toegang tot een school die je wilde doorlopen werd ontzegd, dat je in een winkel of restaurant onbeleefd werd behandeld of door leeftijdgenoten werd gepest. Als dat zo is, weet je dat vooroordeel pijn doet. De zeventienjarige Lucy zegt: „Om vooroordeel kan ik echt kwaad worden.” Omdat Lucy van Spaanse afkomst is, weet zij heel goed hoe frustrerend vooroordeel kan zijn. „Ook al doe ik mijn werk en krijg ik goede cijfers op school, nooit krijg ik een woord van waardering. Als ene blanke het goed doet, prijst mijn leraar hem. Maar hoe hard je ook werkt, als je niet blank bent, is het nooit goed genoeg.”

Andere jongeren reageren met kalme berusting op vooroordeel. Een tienermeisje dat zwart is, zegt: „Bij mij op school zijn de meesten blank en ik kan aardig goed met de kinderen opschieten. Ze schelden me wel uit, maar dat vind ik niet erg omdat ik er nu aan gewend ben.”

Toch laten sommigen hun zelfrespect verwoesten door de snijdende opmerkingen en neerbuigende houding van anderen. Een jonge man zegt: „Mijn moeder en vader waren van verschillend ras. Toen ik opgroeide, werd er door beide kanten op mij neergekeken. Daardoor heb ik veel mentale en emotionele schade opgelopen. Ik kan me herinneren dat me soms voor mijn kleur schaamde.”

Het hoofd bieden aan vooroordeel

Het is dan ook begrijpelijk als rassenvooroordeel je woedend maakt en het verlangen in je oproept wraak te nemen, het betaald te zetten, in opstand te komen! „Louter onderdrukking kan een wijze waanzinnig doen handelen”, zegt Prediker 7:7. Maar terwijl door gewelddadige revolutionaire bewegingen de aandacht op onrecht wordt gevestigd — en in sommige gevallen zelfs een zekere verbetering tot stand wordt gebracht — laat de geschiedenis zien dat de resultaten van zulke bewegingen op z’n hoogst van tijdelijke aard zijn. Daarbij komt nog dat ’haat twisten verwekt’ (Spreuken 10:12). Haat met haat vergelden maakt een slechte situatie dus onvermijdelijk erger!

De bijbel zegt: „Dat wat krom is gemaakt, kan niet recht worden gemaakt” (Prediker 1:15). De heerschappij van mensen is hopeloos krom (Jeremia 10:23). De ingrijpendste regeringshervormingen kunnen de grondoorzaken van vooroordeel niet wegnemen: zelfzucht, hebzucht en het verlangen naar zelfverheffing. (Vergelijk Jakobus 3:13-16; 4:1-3.) En zoals een spreuk het zegt: „Zelfs al zoudt gij de dwaas . . . fijnstampen, . . . zijn dwaasheid zal niet van hem wijken” (Spreuken 27:22). Met opstaan tegen de gevestigde orde wordt dan ook weinig bereikt.

Hoe moet een jongere dan reageren als hij met vooroordeel te kampen krijgt? Hier volgen een paar suggesties:

Vermijd het overdreven te reageren. Overgevoelig geworden door vroegere ervaringen kun je uiteraard de neiging hebben bij alles wat naar vooroordeel riekt je stekels uit te zetten. De bijbel waarschuwt echter: „Haast u niet in uw geest om geërgerd te raken, want ergernis rust in de boezem der verstandelozen” (Prediker 7:9). Gun anderen dus het voordeel van de twijfel, Misschien heeft het niets met je ras te maken.

Begrijp wat vooroordeel eigenlijk is. Spreuken 19:11 zegt: „Het inzicht van een mens vertraagt stellig zijn toorn.” Probeer te begrijpen dat onverdraagzaamheid sommigen met de paplepel wordt ingegeven. (Zie „Hoe raak ik gevoelens van rassenvooroordeel kwijt?” dat in Ontwaakt! van 8 november 1988 is verschenen.) Ook praten met een begrijpende volwassene, met je ouders misschien, kan helpen.

Bedenk ook dat ’de hele wereld in de macht van de goddeloze ligt’ en dat Satan „de geest van de ongelovigen heeft verblind” om verdeeldheid te zaaien (1 Johannes 5:19; 2 Korinthiërs 4:4). Als je beseft dat de geest van mensen in slavernij is, kun je zelfs medelijden opbrengen voor mensen die uit pure onwetendheid handelen.

Vergeld geen „kwaad met kwaad”. Als je het doelwit bent van een raciale bedreiging of een dosis smakeloze raciale „humor” toegediend krijgt, kan dat je woedend maken. Een zestienjarig meisje genaamd Tara vertelt: „Ik ging naar een school die overwegend blank was. De kinderen fluisterden elkaar — maar wel zo luid dat ik het kon horen — allerlei raciale beledigingen in het oor.” Het kan dan heel verleidelijk zijn fel uit te vallen. Maar bedenk: Degenen die de kwetsende opmerkingen maken, willen vaak dat je kwaad wordt en wraak neemt, want dan geef je hun een excuus om je te lijf te gaan of je nog meer uit te schelden. Spreuken 14:17 zegt dan ook: „Hij die haastig tot toorn is, zal dwaasheid begaan.”

Probeer dus kalm te blijven. Houd de woorden van een wijze raadgever uit de oudheid in gedachte: „Let . . . niet op alles wat er gezegd wordt” (Prediker 7:21, Groot Nieuws Bijbel). „Als ik echt naar ze geluisterd had,” vertelt Tara, „zouden ze me gek gemaakt hebben. Maar ik heb me er niet door van de wijs laten brengen.” Onderdruk dus de drang om ’kwaad met kwaad te vergelden’ (Romeinen 12:17). „Antwoord een verstandeloze niet naar zijn dwaasheid, opdat gij ook zelf hem niet gelijk wordt”, raadt de bijbel aan (Spreuken 26:4). ’Iemand de andere wang toekeren’ door de belediging te negeren, is niet laf maar is op de lange duur het meest praktische dat je kunt doen (Matthéüs 5:39). Na verloop van tijd zullen die treiteraars genoeg krijgen van hun kinderachtige spelletje. En „waar geen hout is, gaat het vuur uit”. — Spreuken 26:20.

Weet wanneer je je mond open moet doen. Niet alle onrecht hoeft stilzwijgende verduurd te worden. Er is „een tijd om zich stil te houden en een tijd om te spreken” (Prediker 3:7). En het kan verstandig zijn stappen te doen om je te beschermen. Zo lichtte Tara haar ouders in over de beschimpingen die zij te verduren kreeg. Na verloop van tijd kon zij naar een andere school. Een andere situatie die zich kan voordoen, is dat iemand je constant ergert met lompe racistische opmerkingen omdat hij leuk wil zijn. De persoon in kwestie begrijpt wellicht niet hoe afschuwelijk zulke uitlatingen zijn. Misschien kun je hem dat aan zijn verstand brengen door het op een vriendelijke en kalme manier met hem te praten.

Verlies je zelfrespect niet. Vergeet als anderen je niet zo hoog hebben zitten nooit, dat God ’zelfs de haren van je hoofd geteld’ heeft en dat je in zijn ogen waardevol bent (Matthéüs 10:30). Bouw aan je zelfrespect, niet op basis van de mening van goddeloze jongeren, maar op basis van een hechte vriendschap met God. (Vergelijk 1 Korinthiërs 1:31.) Je raciale kenmerken, die voor je leeftijdgenoten misschien een doelwit van bespottingen zijn, vormen een bewijs van de enorme creativiteit van de God die „uit één mens elke natie van mensen gemaakt” heeft. — Handelingen 17:26.

Natuurlijk kan alleen Jehovah God een „kleurenblinde” samenleving tot stand brengen, en hij zal dat ook weldra doen door middel van zijn hemelse regering (Daniël 2:44). Pas ondertussen zo goed je kunt bijbelse beginselen toe en probeer het beste van de situatie te maken. Geniet van de omgang in gemeenten van Jehovah’s Getuigen, waar je bij personen kunt zijn die hard werken om van hun raciale vooroordelen af te komen. Aarzel niet je hemelse Vader om hulp te smeken als je het zwaar te verduren hebt. Lucy zegt daarover: „Ik moet bidden, vurig bidden om vooroordeel te kunnen verwerken. Maar als ik ermee te maken heb, zend ik mijn gebed op en dat weet ik dat Jehovah met me is.”

[Illustratie op blz. 14]

Sommige jongeren hebben het gevoel dat zij op school genegeerd worden vanwege rassenvooroordeel