Een blik op de wereld

Opsporing van AIDS onzeker

Onderzoekers hebben ontdekt dat het mogelijk is dat bij iemand die drager is van het AIDS-virus dit niet wordt geconstateerd via de standaard-testmethoden bedoeld om antilichamen op te sporen die het lichaam als reactie op het virus heeft ontwikkeld. „Deze bevinding is zorgwekkend omdat ze ook impliceert dat sommigen die tot de risicogroepen voor AIDS-besmetting behoren maar virusvrij werden verklaard na de gebruikelijke tests, op het moment dragers van het virus zijn en het op anderen kunnen overbrengen”, merkt The New York Times op. „De bevinding betekent ook dat er besmet bloed door de onderzoeksprocedures ter bescherming van de voorraad transfusiebloed kan glippen.” De geleerden ontdekten dat het AIDS-virus zich verborgen kan houden in macrofagen — cellen van het immuunsysteem van het lichaam die lichaamsvreemde deeltjes onschadelijk maken — of zelfs kan sluimeren in T4-cellen, die normaal de produktie van antilichamen op gang brengen. Dit kan verklaren waarom sommige mensen die met het AIDS-virus besmet waren, pas antilichamen vormden nadat er een jaar of meer was verstreken. Onderzoekers zijn onmiddellijk aan het werk gegaan om nieuwe testmethoden te ontwikkelen.

Ondertussen, aldus het bericht van Associated Press, beweert een lector aan de medische faculteit van de Cornell-universiteit dat „de nationale bloedvoorraad veel ernstiger besmet is dan men het publiek heeft doen geloven” en verklaart hij dat „één op de tien bloedtransfusies de een of andere besmetting tot gevolg zal hebben, waaronder hepatitis en AIDS”. In het AP-bericht werd tevens opgemerkt dat dr. Joseph Feldschuh een medisch congres had verteld dat „het publiek misleid is, vooral ten aanzien van de kans AIDS op te lopen door een transfusie”. In weerwil van het feit, zo zei hij, dat het Amerikaanse Centrum voor Ziektebestrijding in Atlanta (Georgia) had geschat dat één op de 40.000 eenheden bloed het niet-ontdekte AIDS-virus kan bevatten, zijn er toch „onmiskenbaar onjuiste schattingen aan het publiek doorgegeven, waarbij de kans om door een transfusie AIDS te krijgen op één op de 250.000 tot één op een miljoen werd gesteld”. Feldschuh citeerde studies waaruit hij concludeert dat ongeveer één op de 3600 eenheden bloed het AIDS-virus kan bevatten ondanks het ontbreken van antilichamen.

Slangen in plaats van katten

Mensen die in bepaalde bergstreken op het eiland Kreta wonen, houden slangen als huisdieren. Waarom? Om dezelfde reden als waarom sommige mensen katten hebben — om muizen te verjagen. „De meeste slangesoorten bewijzen de plattelandsbevolking onschatbare diensten”, schrijft Ethnos, een Atheense krant. „Ze beschermen gewassen tegen knaagdieren, voeden zich met schadelijk gedierte en verdelgen insekten.” Het artikel noemt dit gebruik „een merkwaardig verschijnsel, dat zeker”.

Raad in verband met transfusies

Bloedtransfusies moeten „tot een minimum beperkt blijven”, heeft een panel van de Amerikaanse Nationale Gezondheidsinstituten aangeraden. En gezien de verbeterde chirurgische werkwijzen deed het panel de aanbeveling „de traditionele toepassingen van bloed opnieuw te evalueren”. Deze waarschuwing van regeringszijde was de eerste die werd gegeven naar aanleiding van het risico AIDS te krijgen door bloedtransfusie. Transfusies brengen „gedocumenteerde risico’s van besmetting en immuunveranderingen” met zich mee, zei voorzitter Tibor Greenwalt. Hoewel het panel de kansen op het oplopen van AIDS door een transfusie als gering beschouwde, waarschuwde het verslag dat het „risiconiveau in de nabije toekomst waarschijnlijk niet beduidend lager zal worden, zelfs niet als er aanvullende screeningstests komen”.

Dodelijke computers

„Wetenschapsmensen in rijksdienst geloven dat een ernstig ongeluk veroorzaakt door gebrekkige microchips in de komende vier jaar ’onvermijdelijk’ is”, bericht de Londense Times. Waarom? Recente onderzoekingen hebben aan het licht gebracht dat er in militaire apparatuur een hoog percentage gebrekkige microchips wordt gebruikt. Computerdeskundigen vrezen dat zich soortgelijke zwakheden zullen voordoen in de microprocessors die voor niet-militaire doeleinden worden gebruikt — bijvoorbeeld in elektrische centrales, vliegtuigen en sommige auto’s. Britse geleerden beweren in een poging een ramp af te wenden, „de eerste microprocessor” ontwikkeld te hebben „waarvan wiskundig bewezen kan worden dat hij vrij is van ontwerpgebreken”, zegt The Times.

Indiase bevolking groeit gestaag

„De Indiase bevolking heeft de 800 miljoen overschreden”, bericht The New York Times, „en topfunctionarissen bij de regering zeggen dat zij verontrust zijn omdat men er niet in slaagt een sterke daling in het nationale geboortencijfer te bereiken.” Met een groei van meer dan 120 miljoen mensen in nog geen acht jaar zou India uiteindelijk wel eens China, dat 1,1 miljard inwoners telt, kunnen inhalen als de volkrijkste natie ter wereld. De toename heeft de krachtsinspanningen van de regering om de levensstandaard te verhogen en een eind te maken aan de armoede tenietgedaan. Saroj Kharpade, staatssecretaris van Volksgezondheid en Gezinswelzijn, waarschuwde dat het land op een situatie afstevende waarin „er niet voldoende huizen, water, scholen en gezondheidsfaciliteiten ten behoeve van de groeiende aantallen zouden zijn”.

Vijf maanden stuurloos op zee

In juni schijnt er een nieuw uithoudingsrecord op zee te zijn gevestigd door vijf Costaricaanse vissers die vijf maanden stuurloos op de Stille Zuidzee hebben rondgedreven. Zij waren uit Costa Rica weggevaren om acht dagen op visvangst te gaan maar werden getroffen door een twee weken aanhoudende storm die hun radio onklaar maakte en hun negen meter lange boot ver de zee opdreef, waar hun brandstofvoorraad uitgeput raakte. Zij hielden zich in leven door regenwater op te vangen en vis en schildpadden te eten. Een Japanse tonijnenvisser redde hen op ongeveer 700 mijl ten zuidoosten van Honolulu, zo’n 3600 mijl van de plek waar zij zee gekozen hadden. Het was het enige schip dat zij in al die tijd zagen. Afgezien van wat zonnebrand in hun gezicht en enigszins gezwollen ledematen bleken zij in een verrassend goede gezondheid te verkeren.

Alsnog een slachtoffer van Wereldoorlog II

De Tweede Wereldoorlog heeft alsnog een slachtoffer geëist. In de provincie Mersa Matrûh, zo’n 480 kilometer ten noordwesten van Caïro, explodeerde een mijn, waardoor één persoon om het leven kwam en twee anderen verwondingen opliepen. Naar verluidt liggen er honderdduizenden mijnen uit de oorlog begraven in de westelijke woestijngebieden van Egypte, waar in 1942 en 1943 slag werd geleverd tussen de Geallieerde troepen en die van de Asmogendheden.

Mieren vervaardigen insekticide

Wetenschappelijke kringen worden geïntrigeerd door een nieuwe manier om termieten en sprinkhanen te verdelgen. Het gebruikte insekticide wordt geproduceerd door een kleine zwarte mier — van het geslacht Monomorium — en een geringe dosis is al voldoende. „Een druppeltje gif [op de prooi] en de dood treedt binnen enkele seconden in”, bericht het Franse dagblad Le Monde. In tegenstelling tot insekten die met insekticiden van menselijke makelij worden bespoten, schijnen de met het mierengif behandelde insekten hiertegen geen effectieve immuniteit te ontwikkelen. Het gif wordt reeds langs synthetische weg vervaardigd en een laboratorium maakt plannen om een kunstmatige versie van dit door mieren vervaardigde insekticide te produceren.

37ste reis van de paus

Volgens een verslag in The New York Times schijnt het uitzonderlijke regel geweest te zijn op de 37ste overzeese reis van paus Johannes Paulus II. In Paraguay klonk mogelijk het kortste applaus voor een pauselijke toespraak. De president, „Gen. Alfredo Stroessner . . . klapte vier- of vijfmaal in zijn handen” en de in het presidentiële paleis aanwezige regeringsfunctionarissen en buitenlandse diplomaten volgden zijn voorbeeld. Uruguay had wellicht „de kortste geplande ontmoeting” met de paus. Het schoolmeisje María Paula Lolena slaagde er slechts in haar begroeting „Uit naam van heel Uruguay geven wij u deze bloemen” uit te brengen. Daarop viel zij flauw — met de bloemen nog in haar hand. Bolivia zag waarschijnlijk ’de hoogste mis ooit door een paus opgedragen’. Het altaar in El Alto, bij La Paz, stond 4100 meter boven de zeespiegel. De mis werd bijgewoond door een groep Indianen die hun katholieke geloof vermengen met de verering van „Moeder Aarde” en de zon. „Ik weet niet zeker wat de paus voor hen betekent”, zei hun priester, José Iriarte.

Zelfmedicatie

„Het Amerikaanse publiek gelooft dat er voor elke kwaal een pil is — dat alles te verhelpen is”, zegt dr. Harvey Klein, hoogleraar aan de Medische Hogeschool van de Cornell-universiteit. Uit slechts 725 goedgekeurde werkzame bestanddelen zijn zo’n 300.000 geneesmiddelen en vitaminen samengesteld die zonder doktersrecept verkrijgbaar zijn. Aangespoord door de reclame hebben Amerikanen er vorig jaar 12 miljard dollar aan uitgegeven in een poging hun gezondheid te verbeteren — een stijging van 43 procent sinds 1982. Er zijn echter risico’s aan verbonden. „Er is de mens geen volkomen veilig geneesmiddel bekend”, zegt dr. James S. Todd van het Amerikaanse Medisch Genootschap, „en de leek is niet tot beoordeling in staat.” Men moet vooral voorzichtig zijn met het innemen van meerdere geneesmiddelen tegelijk, daar combinaties gevaarlijk kunnen zijn. De aanbeveling wordt gedaan de produktinformatie en de waarschuwingen zorgvuldig te lezen en in geval van twijfel raad in te winnen bij een deskundige.