De nucleaire dreiging

STELT u zich eens twee jongens voor in een gesloten garage waar op de vloer een laagje benzine ligt. Beiden staan met een doosje lucifers in de hand . . .

Dit illustreert de situatie die er thans tussen de twee supermachten heerst. Beide bezitten arsenalen van angstaanjagende kernwapens die, indien ze werden gebruikt, tot wederzijdse vernietiging zouden leiden. Hun raketten staan dreigend gereed om te doden, de sneldraaiende gyroscopen van hun geleidingssystemen klaar om hun werk te doen.

Duizenden van deze boden des doods gaan onder de grond schuil in betonnen silo’s. Honderden meer liggen op de loer in de romp van onderzeeërs en vele andere onder de pijlvormige vleugels van straalvliegtuigen. Een bange wereld vraagt zich af wat er zal gebeuren als de wapens ooit worden gebruikt.

Een viersterrengeneraal geeft het antwoord op die vraag. Hij zegt dat een kernoorlog „een vele malen grotere catastrofe” zou zijn „dan de ergste ramp die de geschiedenis heeft gekend”. En een wetenschapper voegt daaraan toe: „Het gevaar is reëel dat de mensheid uitgeroeid zou worden.”

Een oude Griekse legende vertelt over een man die Damocles heette en die onder een zwaard plaats moest nemen dat aan één enkele haar hing. Dat zwaard zou heel goed de kernwapens kunnen vertegenwoordigen en Damocles de gehele mensheid. Neem het zwaard weg, zeggen sommigen, en Damocles zal in veiligheid zijn. Maar is dat vooruitzicht waarschijnlijk? De ontwikkelingen van de laatste jaren hebben velen hoop gegeven:

Maart 1983: De Amerikaanse president Reagan stelt het Strategisch Defensie Initiatief voor, wetenschappelijk onderzoek bedoeld om kernwapens „machteloos en verouderd” te maken.

Januari 1986: Sovjet-leider Michail Gorbatsjov stelt voor tegen het einde van deze eeuw alle kernwapens af te schaffen. Later verklaart hij: „Wij zijn klaar voor besprekingen over niet alleen de beëindiging van de wapenwedloop, maar ook over de grootst mogelijke wapenverminderingen, tot algemene en volledige ontwapening toe.”

December 1987: Gorbatsjov en Reagan tekenen een verdrag waarin zij overeenkomen het aantal raketten te verminderen. Volgens een nieuwsbericht „is het de eerste keer sedert de dageraad van het Atoomtijdperk dat de supermachten niet slechts overeengekomen zijn het aantal kernwapens te beteugelen maar hele systemen af te schaffen”.

Hoe waarschijnlijk is het echter dat deze nieuwste ontwikkelingen ooit tot een wereld zonder kernwapens zullen leiden? Welke obstakels staan het welslagen in de weg?