De mesquite — Een zoet mysterie

Al vroeg in zijn leven begint het mysterie. De zoetheid komt later.

„DE MESQUITE is de enige struik die hier met zijn wortels de grondwaterspiegel kan bereiken. Maar het kiemplantje van een mesquite moet met zijn wortels 9 meter of nog dieper door droog zand heen graven voordat dit water wordt bereikt. Hoe speelt het dat klaar? Dat is een van de onopgeloste mysteries van de woestijn.” Het tijdschrift Scientific American waarin dit stond, sprak over de mesquiteboom, die in de Californische Death Valley voorkomt.

Enkele aanknopingspunten vinden wij in de mesquitezaden zelf. Ze zullen zelden ontkiemen als ze gewoon in de grond worden geplant. Maar als de zaadpeulen door dieren worden opgegeten, zullen de zaden die in hun geheel het darmkanaal zijn gepasseerd vlug uitspruiten. De spijsverteringssappen tasten de taaie zaadhuid aan, waardoor er vocht kan binnendringen dat de ontkieming op gang brengt. Wanneer het dier de zaden ergens heeft gedeponeerd, beschikken ze over een voorraadje mest die de groei van de kiemplant bevordert. Die groei beperkt zich bovendien tot een penwortel — er vindt bovengronds maar weinig groei plaats totdat de penwortel op een diepte van 9 meter of nog meer het grondwater heeft bereikt.

In andere woestijnen willen lokale regenbuitjes wel eens helpen, maar in Death Valley, waar over het hele jaar genomen 3,43 centimeter regen valt, zijn die te verwaarlozen. Hoe de jonge plantjes blijven leven terwijl de penwortels door die minstens 9 meter droog zand heen groeien, is een onopgelost mysterie. Zelfs in andere woestijnen is het een opmerkelijke prestatie, vooral daar sommige mesquitewortels zo’n 60 meter diep graven om water te vinden! Het Sonoran Woestijnmuseum in Tucson (Arizona) maakt melding van een mijn waar mesquitewortels werden gevonden op een diepte van 53 meter.

Maar zodra de wortels op water stuiten, schiet het bovengrondse deel van de plant op. Waar onder de grond voldoende water is, kan de mesquite een hoogte van meer dan 12 meter en een doorsnede van 0,9 tot 1,2 meter bereiken. Ook al verdorren en sterven andere woestijnplanten in perioden van droogte, de mesquite blijft groen. Zijn diepliggende wortels drinken uit ondergrondse wateren die worden gevoed door de regen en sneeuw van verafgelegen bergen. Hij heeft ook een netwerk van oppervlaktewortels die vanuit de stam uitwaaieren, en die nemen het vocht van toevallige buien op. Maar het belangrijkste zijn de diepgravende penwortels, die de ondergrondse reservoirs zo doeltreffend lokaliseren dat putgravers hun putten in de buurt van de bomen slaan.

Het Docent Note Book van het Sonoran Woestijnmuseum geeft de volgende inlichtingen over het nut van de mesquite:

„Eens was het een zeer waardevolle boom die voor timmerhout in de woestijn zorgde. Men gebruikt het nog altijd voor afrasteringspalen, houtskool en brandhout. (Het is langzaam brandend en geeft een heet vuur met een aangename geur.) Van het wortelhout worden soms strijkstokken voor violen gemaakt. De binnenste bast voorzag zowel de Indianen als de kolonisten van materiaal voor mandewerk, ruwe weefsels en medicijnen voor een verscheidenheid aan kwalen. De hars die de stam afscheidt, wordt verzameld en verkocht voor de vervaardiging van snoepgoed (gomballen) [en verwerkt tot] lijm (voor het repareren van aardewerk).”

„De mesquite was van groot belang voor kolonisten en Indianen. Als de oogst mislukte, hielden beide groepen zich in het leven met het meel (pinole) dat van de peul en de zaden gemaakt werd. Tijdens de oorlog tegen de Apachen vond de Amerikaanse cavalerie de peulen zo waardevol als paardevoer, dat ze bereid was 3 dollarcent per pond te betalen voor mesquitebonen. . . . De peulen zijn zeer voedzaam en bevatten 20 tot 30% druivesuiker (dextrose, glucose en enkelvoudige suiker). Ze hebben ook een hoog eiwitgehalte (hoger dan sojabonen).”

Hoe de zoetheid haar intrede doet

Maar de mesquitestruik of -boom wordt nog op een andere manier nuttig gebruikt. Vanaf de lente tot de vroege zomer hangen er lange, dikke, gele bloesems aan de bomen als grote harige rupsen. En die vormen de bron van de zoetheid in het mysterieuze leven van de mesquite.

Ralph Lusby is een derde-generatie-imker met bijenkasten in de woestijn van Arizona, waar de mesquite gedijt. Hij werd geïnterviewd door een Ontwaakt!-correspondent en vertelde het volgende:

„In de buurt van droge rivierbeddingen heb ik wel gezien dat mesquitebomen die over voldoende water beschikten, in één seizoen drie keer in volle bloei stonden. Bij een goede honingstroom geven mijn bijen mij 85 tot 90 procent mesquitehoning, gemengd met 10 tot 15 procent cat’s-​clawhoning [een andere mimosasoort]. Ik heb in mijn leven een boel honing geproefd, maar mesquitehoning is verreweg de beste. Het is de mildste van alle honingsoorten en heeft niet die sterke nasmaak van honing, zodat ze een prima zoetmiddel is. Mensen die niet van honing houden, vinden mesquitehoning gewoonlijk wel lekker. Maar omdat ze zo mild is, zal een sterkere honingsoort bij vermenging ermee gemakkelijk overheersen. Eens hadden mijn vader en ik 4 liter citroenhoning gemengd met 40 liter mesquitehoning, en het enige wat je proefde was citroenhoning!

Gemiddeld komt tussen 20 april en 10 juni de meeste honing bij mij binnen. Ik herinner mij dat toen de gemiddelde jaaropbrengst van een bijenkast (ongeveer 60.000 bijen) landelijk tussen de 38 en 39 pond lag, mijn bijen mij 106 pond per kast gaven. Sommige schraperige bijenhouders laten voor de winter niet genoeg honing voor hun bijen over. Ik laat ruim 50 pond per kast voor ze over. Ze hebben ook water nodig. In sommige delen van de woestijn zet ik verscheidene 210-liter-vaten water voor ze neer dat ze gebruiken om te drinken en de kast te koelen. Een groep van 40 bijenkasten op een hoogte van 760 meter verbruikt ’s zomers 23 tot 26 liter water per dag. Ik houd van mijn bijen. Ze zorgen voor mij, en ik zorg voor hen!”

Maar de mesquite met zijn zoetheid zorgt voor beiden. Daarnaast stelt hij de menselijke geest voor een raadsel om over na te denken en stemt hij het hart van degenen die waardering hebben voor de Schepper ervan tot dankbaarheid.

[Kader/Illustratie op blz. 18]

Er zijn ongetwijfeld vele onbekende en ongenoemde aspecten die de mesquite uniek maken. Maar nu gaat de zon onder voor dit seizoen van honingproduktie waarin de mesquite wederom zijn vitale rol in de ecologie van de woestijn heeft vervuld. De zware regens zullen spoedig beginnen. Daarna breekt voor deze woestijnboom het ruststadium aan, maar het volgend voorjaar zal hij weer tot leven komen om de dankbare bijen te helpen een voortreffelijke honing te produceren, tot vreugde van mens en dier.

[Illustraties op blz. 17]

De imker wijst de bijenkoningin aan

Close-up van bij op mesquite