Wereldwijde verschuiving in het tabakgebruik

Terwijl steeds meer Europeanen en Amerikanen hun laatste sigaret uitdrukken, geven groeiende aantallen bewoners van de Derde Wereld hun magere loon uit om hun eerste trekje te nemen. Wat is voor deze wereldomvattende verschuiving in het tabakgebruik verantwoordelijk?

Voorlichtingscampagnes in de westerse wereld die de schadelijke uitwerking van het roken van sigaretten aan de kaak stellen, hebben de houding van de mensen tegenover het tabakgebruik veranderd. Uit een recent onderzoek door het Amerikaanse Kankerinstituut en andere gezondheidsorganisaties blijkt dat als resultaat daarvan het aantal rokers in de Verenigde Staten de afgelopen 20 jaar gestadig is gedaald.

In tegenstelling daarmee breidt het roken in de Derde-Wereldlanden zich explosief uit. De reden? Volgens de WHO (Wereldgezondheidsorganisatie) ligt de oorzaak voornamelijk bij de agressieve reclamecampagnes, gevoerd door „gewetenloze tabaksproducenten”. Deze maatschappijen trekken rookgordijnen op om het feit te verhullen dat over de hele wereld jaarlijks een miljoen mensen sterven aan ziekten die met roken verband houden. Het Nederlandse tijdschrift Internationale Samenwerking bericht dat de tabaksindustrie alleen al in 1984 twee en een half miljard dollar — bijna zeven miljoen dollar per dag — voor reclame heeft uitgegeven! Advertenties zoals „’Varsity’: Voor dat heerlijke heldere gevoel in je hoofd” of „’Gold Leaf’: Zeer belangrijke sigaretten voor zeer belangrijke mensen” overtuigen de mensen in de ontwikkelingslanden ervan dat roken verband houdt met vooruitgang, emancipatie en sportiviteit en een ’symbool van welstand’ is.

Bovendien hebben de sigaretten die in de Derde Wereld worden verkocht opzettelijk een hoger teer- en nicotinegehalte dan de sigaretten die in westerse landen worden verkocht, verklaart het boek Roken welbeschouwd. Waarom? Op die manier raken mensen sneller verslaafd, zodat wanneer de tabaksindustrieën geleidelijk het teer- en nicotinegehalte verlagen, de rokers zich gedwongen voelen meer sigaretten te kopen om hun zucht naar nicotine te bevredigen. Het gevolg? Een stijging van de sigarettenverkoop. De jaarlijkse tabaksconsumptie in die landen is gestegen met 2,1 procent. Niettemin blijft de reactie van de regeringen van de Derde Wereld ’halfslachtig’. Waarom? Voor veel regeringen is de tabaksverbouw een bron van inkomsten.