De dodelijke oogst van de vervuiling

TOEN de cabaretier Tom Lehrer in de jaren ’60 een lied over vervuiling zong waarin hij bezoekers van de Verenigde Staten adviseerde geen water te drinken en geen lucht in te ademen, was dat grappig bedoeld.

Tegenwoordig is iedereen het lachen wel vergaan. Tenslotte is vervuiling niet echt iets om over te lachen. Onze lucht is vervuild door verwarmingssystemen en industriële emissies, uitlaatgassen van motoren en radioactieve neerslag; ons water door al dan niet opzettelijke lozingen van chemicaliën en olie; en onze grond door zure regen en dumping van giftige stoffen. Er was een tijd dat namen als Tsjernobyl, Love Canal, Amoco Cadiz en Bhopal slechts vragende blikken zouden hebben opgeroepen. Nu roepen ze bezorgde blikken op. De beschaving is op hol geslagen en bedreigt miljoenen mensen met een slepende ziekte of — als twijfelachtig alternatief — een plotselinge dood.

Vervuiling is vooral zo beangstigend omdat ze in de meeste gevallen onzichtbaar is. Lucht kan fris en zuiver lijken en niettemin radioactief zijn; voedsel en water kunnen gezond lijken maar niettemin vol giftige chemicaliën zitten! Ja, vervuiling is vaak een onzichtbare moordenaar.

De zichtbare oogst van de vervuiling

Hoewel vervuiling onzichtbaar kan zijn, is dat niet het geval met haar dodelijke oogst. Die kunt u overal om u heen waarnemen: mensen die sterven aan kanker en ziekten van de ademhalingswegen; aangetaste monumenten en gevels; het uitgedunde dieren- en planteleven; rivieren waarin geen vissen meer zwemmen; dode en stervende bossen.

Nu doet zich een ander verschijnsel voor dat door de vervuiling lijkt te zijn veroorzaakt. Geleerden hebben een gat ontdekt in de ozonlaag die de aarde omringt. En dat gat wordt gestadig groter. Volgens sommigen speelt daarbij de vervuiling door chloorfluorkoolwaterstoffen als gevolg van het wijdverbreide gebruik van spuitbussen klaarblijkelijk een rol. Zal door de beschadiging van deze ozonlaag, die schadelijke zonnestraling helpt uitfilteren, het aantal gevallen van huidkanker sterk vermeerderen? Of misschien iets nog ergers worden teweeggebracht?

De vervuiling heeft zulke catastrofale vormen aangenomen dat er iets moet worden gedaan — en snel — wil men een wereldomvattende tragedie vermijden. Een groeiend besef van de ernst van het probleem heeft geleid tot de oprichting van milieugroepen en heeft zelfs nieuwe politieke partijen in bliksemtempo aan een machtspositie geholpen. In de Bondsrepubliek Duitsland bijvoorbeeld verwierf de op het milieu georiënteerde partij, passend de Groenen geheten, 8,3 procent van de stemmen bij de in januari 1987 gehouden Bondsdagverkiezingen.

Kunnen wij de hoop koesteren dat deze bezorgdheid van mensen met succes omgezet kan worden in positieve daden waardoor onze planeet zal worden bevrijd van die onzichtbare moordenaar, de vervuiling? Kunnen wij ons persoonlijk beschermen tegen de dodelijke uitwerking ervan?

[Kader op blz. 4]

Onze vervuilde planeet

Brazilië: „Mensen die [in Cubatão] wonen, noemen het ’De Vallei des Doods’. . . . De bomen en de grond zijn levenloos en steeds meer baby’s worden dood of stervend geboren. Het enige wat leeft, is de vervuiling.” — Latin America Daily Post.

China: „De meeste steden in het noordoosten van China [hebben te lijden] onder zo’n ernstige luchtverontreiniging dat in de namiddag slechts de geharde plaatselijke bewoners zonder pijnlijke longen en tranende ogen op straat kunnen lopen.” — Time.

Denemarken: „Slechts een reeks koude, winderige zomers met veel noordwester stormen kunnen de Deense kust behoeden voor een ecologische ramp. . . . [In één gebied zijn er door het] gebrek aan zuurstof voor vissen en andere vormen van zeeleven geen overlevingskansen.” — Basler Zeitung.

Bondsrepubliek Duitsland: „Een giftig mengsel stroomde de Rijn in [door een brand in een chemische opslagplaats nabij Basel, Zwitserland], waardoor 15 jaar herstel van de Rijn teniet werd gedaan [en tonnen vis werden gedood]. . . . Het ongeluk bij Sandoz heeft de Rijn over een afstand van 280 kilometer ernstige ecologische schade toegebracht.” — Der Spiegel.

Sovjet-Unie: „De reactorramp in Tsjernobyl . . . was een keerpunt in de geschiedenis van de moderne beschaving. En het was een catastrofe die ons de komende eeuwen aanzienlijk zal schaden. . . . Het feit dat 570 miljoen Europeanen in uiteenlopende mate werden, worden en de komende 300 jaar nog zullen worden blootgesteld aan verhoogde radioactiviteit, zal onvoorspelbare gevolgen hebben.” — Psychologie Heute.

Verenigde Staten: „Geleerden . . . [hebben] opnieuw uiting gegeven aan hun bezorgdheid dat de zure regen niet alleen meren heeft gedood, maar ook de groei van de bossen heeft belemmerd en mogelijk de gezondheid van mensen in gevaar heeft gebracht door het drinkwater te verontreinigen.” — Maclean’s.