Katholicisme in de Derde Wereld — Hoe stabiel?

Door Ontwaakt!-correspondent in Mexico

„ALLE christenen zijn discipelen van een politieke gevangene die vermoord is aan het kruis.” ’Paus Johannes Paulus II is de meest politieke paus die wij ooit hebben gezien!’ „Het is onmogelijk om naar ons geloof te leven als wij ons isoleren van de politiek.” Dit zijn slechts enkele van de vele controversiële uitspraken van katholieke theologen tijdens een forumbijeenkomst die in december 1986 in Mexico-Stad werd gehouden.

Op dezelfde bijeenkomst waren er personen in het gehoor die het niet met de sprekers eens waren. Sommigen begonnen luidkeels de Katholieke Kerk te verdedigen terwijl anderen de bezoekende theologen steunden. Weer anderen waren sprakeloos — verbijsterd door het gebrek aan eenheid. De Zuidafrikaanse priester Bonganjalo Goba kwam bij deze rustverstoring tussenbeide en riep: „Broeders, er lijkt wel een strijd gaande van katholieken tegen andere katholieken!”

Waarom vond een dergelijk voorval plaats? Waar ging de ruzie over?

Het geschilpunt

Het punt dat ter discussie stond, was de praktische toepassing van de bevrijdingstheologie — een door priesters en theologen over de hele wereld gesteunde strijd die ten doel heeft de armen en onderdrukten in de Derde Wereld te bevrijden van „de sociaal-economische mechanismen die rijkdom produceren over de ruggen van de armen”.

Hoewel sommigen dit radicaal of revolutionair noemen, spreken anderen erover als een ’nieuwe uiting van de Rooms-Katholieke Kerk’. Tijdens de tweede Latijnsamerikaanse bisschoppenconferentie in Medellín, in Colombia (1968), werd verklaard dat het lijden van de mensen in de Derde-Wereldlanden wordt veroorzaakt door „structurele zonde” en dat de kerk, wil ze Christus volgen, „een preferente voorkeur voor de armen” moet laten gelden. Maar welke gevolgen kan dit met zich meebrengen?

Zoals werd bericht in een in Mexico-Stad verschijnende krant, waarschuwt de Braziliaanse katholieke priester Leonardo Boff: „Als een klasseloze maatschappij niet wordt bereikt, is het alternatief geweld” en dit is „gerechtvaardigd wanneer fundamentele rechten worden vertreden”. Ja, Boff en andere voorstanders van de bevrijdingstheologie door heel de Derde Wereld geloven dat terrorisme, revoluties en oorlog noodzakelijk kunnen zijn om de armen uit hun „ellende” te bevrijden.

Maar zoals het tijdschrift Newsweek bericht, „bezit de bevrijdingstheologie een krachtig vermogen om rooms-katholieken tegen elkaar op te zetten”. Dit was duidelijk op de in Mexico-Stad gehouden bijeenkomst. Maar wat gelooft u? Vormt de bevrijdingstheologie het antwoord? En hoe kan inzicht in de Derde-Wereldtrends binnen de Katholieke Kerk u, of u nu oprecht katholiek bent of een ander geloof hebt, tot voordeel strekken?