De kwalijke kant van industriële chemicaliën
NET na twaalven in een koele decembernacht in 1984 vond het ergste industriële ongeluk in de geschiedenis plaats. Buiten India kenden maar weinig mensen de naam Bhopal, een vrijwel in het midden van het land gelegen industriestad met meer dan 800.000 inwoners. De slapende bewoners waren zich niet bewust van de doodaanbrengende gebeurtenissen die zich op een steenworp afstand ontwikkelden.
In de Amerikaanse Union-Carbidefabriek in Bhopal begon zich in een opslagtank met 45 ton methylisocyanaat (MIC), een dodelijke chemische stof die wordt gebruikt bij de vervaardiging van pesticiden, een gevaarlijk hoge druk te ontwikkelen. Plotseling verspreidde zich via een defecte klep een wolk giftig gas over de slapende stad die dood en verderf en verschrikkelijk lijden teweegbracht. Het gas doodde meer dan 2500 mannen, vrouwen en kinderen, en verwoestte de gezondheid van meer dan honderdduizend anderen.
De dood van duizenden dieren — waterbuffels, koeien en honden — had tot gevolg dat het gebied buiten de stad bezaaid lag met karkassen die opstoppingen veroorzaakten op de wegen en straten in de stad. Bhopal werd één reusachtig noodcrematorium, waar onophoudelijk, 24 uur per dag, lijken werden verbrand. Zeventig brandstapels, de lichamen 25 hoog gestapeld, verteerden de lijken in hun vlammen. Andere lijken werden met tientallen tegelijk begraven in haastig gedolven massagraven.
Later werd Europa getroffen door een andere catastrofe die werd betiteld als het „Bhopal van de Rijn”. Uit een fabriek boven Basel (Zwitserland) stroomde 40 ton giftig chemisch afval de Rijn in. Het doodde honderdduizenden vissen en palingen terwijl het „stroomafwaarts dreef langs de Duits-Franse grens, het Rijnland binnen en vervolgens via Nederland de Noordzee in”. Eén krant gaf als commentaar: „Eens beschouwde men de Zwitsers als een proper volk, en hun industrie als veilig, met inbegrip van hun chemische industrie. Dat alles is nu verleden tijd.”
De inwoners van Bhopal en steden langs de Rijn waren het slachtoffer geworden van een technologisch tijdperk dat zich erop beroemt meer dan 66.000 chemische brouwsels te hebben samengesteld. Veel daarvan zijn uitgedacht om de mens het leven te veraangenamen, maar ironisch genoeg is een enorm aantal zeer giftig en een mogelijke bron van dodelijke en verwoestende bijwerkingen voor zowel mensen als het hele biologische systeem. Eén deskundige bestempelde deze chemicaliën als „biociden”.
Er bestaan vele chemicaliën met lange namen die maar weinig mensen kunnen uitspreken en die voor het gemak worden aangeduid met letters zoals PCB, DDT, PCDD, PCDF en TCDD. Deze lettersoep van toxische chemicaliën vormt een dodelijk gevaar, zowel voor mensen als voor de natuurlijke hulpbronnen van de aarde waarvan de mens afhankelijk is om te kunnen leven. Elk jaar vinden „duizenden en nog eens duizenden lozingen van toxische substanties in het milieu” plaats, zei een woordvoerder van het Amerikaanse Agentschap voor Milieubescherming (EPA). Zulke lozingen bedreigen de kwaliteit van de lucht, het oppervlaktewater en de ondergrondse drinkwaterreservoirs en vergiftigen de bodem voor de komende decennia.
Het EPA schat dat er alleen al in de Verenigde Staten ieder jaar 5,7 biljoen liter gevaarlijke chemische afvalstoffen tot in de grondwaterstelsels doordringen. Als men weet dat slechts één liter oplosmiddel 20 miljoen liter grondwater zodanig zal vervuilen dat de toegestane limiet wordt overschreden, dan duizelt men als men tracht te becijferen welke catastrofale schade 5,7 biljoen liter giftige chemicaliën aanricht.
Door gevaarlijke chemicaliën en afvalstoffen en door het onvoorzichtig dumpen ervan raken de rivieren en stroompjes vervuild. Vissen sterven. Waar de rivieren en stroompjes uitmonden in de oceaan, voeren ze de doodaanbrengende chemicaliën met zich mee, en op sommige plaatsen waar het in de oceaan eens wemelde van leven, kan vandaag, volgens de beroemde oceanograaf Jacques Cousteau, geen vis meer worden aangetroffen.
Ook vogels en landdieren worden door de vervuiling bedreigd. Zelfs wildparken blijken geen veilig toevluchtsoord. „Tien nationale wildparken zijn besmet met toxische chemicaliën en nog eens 74 verkeren wellicht in gevaar. . . . Van landbouwgebieden afvloeiend water dat selenium en andere chemicaliën bevat, heeft de dood van grote aantallen watervogels in het wildpark veroorzaakt”, berichtte The New York Times van 4 februari 1986.
Deskundigen van wereldformaat schilderen geen veelbelovend toekomstbeeld. De snelle uitputting van de natuurlijke rijkdommen van de aarde houdt niet op met het verlies van bovengrond en de vervuiling van lucht en water. Hoe staat het met de grote tropische regenwouden van de aarde die al duizenden jaren lang hun gebladerde armen tientallen meters naar de hemel hebben opgeheven? Verkeren ook deze in gevaar dezelfde weg te gaan als andere natuurlijke hulpbronnen die voor onze ogen verdwijnen? Of wij het beseffen of niet, ons leven is nauw betrokken bij deze weelderige voortbrengselen van Jehovah, zoals het volgende artikel zal tonen.