Onze prachtige aarde — Wat laten wij ervan over voor onze kinderen?

VOLGENS gepubliceerde rapporten zijn er sinds 1970 1,7 miljard kinderen geboren. Samengevoegd tot één natie zouden zij de grootste natie ter wereld zijn. Is het niet billijk ons af te vragen wat voor wereld wij voor hen overlaten?

Meer dan 25 jaar geleden merkte een vooraanstaand arts van de Amerikaanse gezondheidsdienst op: „Wij leven allen onder de niet-aflatende vrees dat iets het milieu wellicht zozeer zal verontreinigen dat de mens net als de dinosauriërs tot de uitgestorven levensvormen zal gaan behoren.”

In de tussenliggende jaren is die vrees toegenomen. Vorig jaar waarschuwde een internationaal forum dat werd toegesproken door zo’n honderd biologen, dat ons een golf van massaal uitsterven te wachten staat zoals die waardoor de dinosauriërs werden uitgeroeid, alleen dit keer niet door een natuurlijke ontwikkeling, maar „door menselijke activiteiten”.

Dit jaar publiceerde het Worldwatch Institute zijn rapport getiteld State of the World 1987. Daarin stond: „Een maatschappij die zichzelf in stand kan houden, voorziet in haar behoeften zonder de vooruitzichten voor de volgende generatie te verkleinen. In vele opzichten blijft de huidige maatschappij ernstig in gebreke om aan dit criterium te voldoen. Op elk continent rijst de vraag in hoeverre de ecologie zich in stand zal weten te houden. De omvang van de menselijke activiteiten is een bedreiging gaan vormen voor de bewoonbaarheid van de aarde zelf.”

Het rapport van het instituut verklaarde dat de behoeften van meer dan 5 miljard mensen — en hun aantal neemt jaarlijks met 83 miljoen toe — een te zware belasting vormen voor de regeneratieve vermogens van de biologische systemen van de aarde.

Chemische vervuiling maakt de ozonlaag in de atmosfeer dunner, hetgeen wellicht „meer huidkanker veroorzaakt, het menselijke immuunsysteem aantast en de groei van de gewassen vertraagt”.

Als de zure regen aanhoudt, zullen niet alleen nog meer meren en bossen sterven, maar zal de bodem verder verzuren en „wellicht tientallen jaren, zo niet eeuwen, nodig hebben om te herstellen”.

Door intensievere landbouwmethoden is „de snelheid waarmee de bovengrond verloren gaat, groter dan die waarmee nieuwe grond wordt gevormd”.

Door ontbossing wordt er minder kooldioxide uit de atmosfeer gebruikt, en het stoken van fossiele brandstoffen maakt meer kooldioxide vrij dan de resterende plantengroei en de oceanen kunnen opnemen. Het resultaat is een broeikaseffect dat ten slotte de poolkappen kan doen smelten en kuststeden onder water kan zetten.

Het verlies van tropische wouden betekent minder water voor de regenkringloop en leidt wellicht tot woestijnvorming.

Giftige chemicaliën, ongezuiverd rioolwater, ruwe olie, ongelukken in kerncentrales, radon, microgolven, asbest — de opsomming van de zonden van de mens tegen het milieu zou eindeloos door kunnen gaan.

State of the World 1987 waarschuwt: „Nooit zijn zo veel systemen die van vitaal belang zijn voor de bewoonbaarheid van de aarde, terzelfder tijd uit het evenwicht geweest. Ook strekken de nieuwe milieuproblemen zich over zo’n lange tijd en over zulke grote gebieden uit dat ze uitstijgen boven het gezag van de bestaande politieke en maatschappelijke instellingen. Geen afzonderlijke natie kan het klimaat van de aarde stabiliseren, de ozonlaag beschermen, de bos- en bodembedekking in stand houden of het proces van verzuring van meren en riviertjes keren. Slechts een langdurige internationale samenwerking zal toereikend zijn.”

Deze samenwerking laat nog steeds op zich wachten, en de tijd raakt op. Honderden miljarden worden besteed aan de wapenwedloop; slechts een schijntje wordt besteed aan de bescherming van het milieu, terwijl dat milieu ons in het leven houdt en verwaarlozing ervan tot onze dood kan leiden. Sinds 1983 hebben alleen al de Verenigde Staten $9 miljard beschikbaar gesteld voor research ten behoeve van het Strategisch Defensie Initiatief en ze willen er van 1986 tot 1991 nog eens $33 miljard voor uitgeven — maar ze worden gierig als het op milieubescherming aankomt. De overige geïndustrialiseerde naties doen niet anders. State of the World 1987 vat de crisis samen: „De tijd is aangebroken om vrede met elkaar te sluiten zodat wij vrede kunnen sluiten met de aarde.”

„Een houdbare toekomst”, zo verklaart dit rapport, „verplicht ons om tegelijkertijd de opeenhoping van kooldioxide stop te zetten, de ozonlaag te beschermen, de bossen en bodem te herstellen, de bevolkingsgroei te stuiten, ons krachtig in te zetten voor efficiënter energiegebruik en hernieuwbare energiebronnen te ontwikkelen. Geen enkele generatie is ooit geconfronteerd met zo’n complex geheel van kwesties die onmiddellijke aandacht eisen. Vorige generaties hebben ook alle hun bezorgdheid over de toekomst gehad, maar wij zijn de eersten die voor beslissingen staan die zullen bepalen of de aarde die onze kinderen zullen erven, bewoonbaar zal zijn.”

Het volgende artikel zet uiteen welke crisis zich momenteel ontwikkelt in verband met giftige chemicaliën.