Een aarde zonder bossen — Is dat wat de toekomst ons zal brengen?
UITGESTREKTE gebieden die duizenden jaren overdekt zijn geweest met weelderige tropische regenwouden, veranderen thans in kaalgeslagen vlakten. Deze prachtige, groene, pulserende delen der aarde, eens het tehuis van exotische vogels en dieren die hun toevlucht zochten onder dat rijke baldakijn van miljoenen plante- en boomvariëteiten, waarvan sommige zo’n 60 meter hoog de lucht in torenen, worden in snel tempo tot woestenijen getransformeerd.
Met verwoestende doelmatigheid is de mens bezig de bergen met bijl, zaag, bulldozer en lucifer te plunderen. Hij reduceert ze tot kale, verdroogde en verzengde levenloze woestenijen. Deze onvergeeflijke vernietiging van de tropische bossen van de aarde vindt voortgang in een schokkend tempo van 20 hectare per minuut, ofte wel meer dan 100.000 vierkante kilometer per jaar — een gebied zo groot als Oostenrijk.
Tegen het jaar 2000 zal volgens sommige deskundigen ongeveer 12 procent van het tropische regenwoud dat er in 1980 restte, verdwenen zijn — geen geringe prestatie voor de mens, zelfs met de reputatie die hij reeds heeft opgebouwd als verwoester. Verdwenen zijn dan ook de exotische vogels, de wilde dieren en plantevariëteiten die in andere klimaatzones van de aarde niet worden aangetroffen. De mens is bezig een deel te verwoesten van het zeer ingewikkelde ecosysteem dat van zo enorm belang is voor zijn leven en dat hem voorziet van onnoemelijk veel voordelen.
Meer dan de helft van de medicijnen die de mens gebruikt is afkomstig van planten, waaronder heel wat tropische planten. Wat zou de industrie doen zonder de bron van rubber, terpentijn, rotan, bamboe — allemaal produkten van het tropische regenwoud? Tel daarbij nog een hele reeks vezels, harsen, verfstoffen en specerijen. Blindelings is de mens bezig rijkdommen van onschatbare waarde te verwoesten.
In deze uitgestrekte wouden worden enorme hoeveelheden levenonderhoudende zuurstof geproduceerd. Sommige geleerden waarschuwen dat deze massale verdwijning van zuurstofproducerende bossen heel goed het gevreesde broeikaseffect zou kunnen versterken waardoor het zeeniveau tot catastrofale hoogten kan stijgen.
Ontbossing heeft reeds een ernstige en onmiddellijke uitwerking gehad op een groot deel van de wereld. Landen zoals Brazilië, Indonesië en de Filippijnen hebben hun dichte oerwoudgebieden snel zien veranderen in vrijwel kale woestenijen. „In Zuidoost-Azië is wel 10 miljoen hectare land dat eens met bos was overdekt, nu slechts begroeid met taaie en nutteloze cypergrassen die geen voedsel, geen brandstof en geen veevoer opleveren”, bericht het World Resources Institute.
Het kappen en verkopen van ontzaglijk grote stukken bos zal onvermijdelijk leiden tot een ontbossing van de Fidji Eilanden binnen 20 jaar, van Thailand rond de eeuwwisseling en van het regenwoud in de Filippijnse laaglanden tegen 1990, bericht Science Digest. De verwoesting van de bossen in Australië heeft enorme proporties aangenomen — twee derde van zijn regenwoud is volkomen verdwenen! India verliest jaarlijks 1,3 miljoen hectare bos.
„Vanaf het midden van de jaren ’80”, bericht het tijdschrift Natural History van april 1986, „verliest ieder land in Afrika steeds meer bomendek. Ja, interen op het boskapitaal is nu overal in de hele Derde Wereld de regel.” In 63 landen wordt door 1,5 miljard mensen sneller hout gekapt dan dat het kan aangroeien, waardoor een negatief saldo ontstaat dat alleen maar kan leiden tot een bankroet van bos en brandhout. Deskundigen verwachten dat het tekort tegen het jaar 2000 zal zijn verdubbeld.
De vernietiging van bos raakt de kern van ’s mensen vermogen tot voortbestaan — de landbouw. Om te beginnen zal de grond op bergen en heuvels waar hij de bomen heeft gerooid om zijn zaad te kunnen zaaien, al snel wegspoelen omdat de vegetatie die de grond op zijn plaats moet houden, nu ontbreekt. Bovendien wordt in landen waar brandhout schaars is, „jaarlijks naar schatting 400 miljoen ton mest verbrand . . . Dit verbranden van wat anders de vruchtbaarheid van de grond ten goede was gekomen, zal, naar men schat, de graanopbrengsten met meer dan 14 miljoen ton drukken.”
Zijn de uitgestrekte bossen der aarde werkelijk gedoemd te sterven door onomkeerbare krachten? Of zal deze generatie veel van de aardse natuurlijke rijkdommen en schoonheid voor haar kinderen overlaten? De huidige generatie praat veel, schrijft boekenplanken vol, maar doet weinig. Welke toekomst laat ze haar kinderen na? De tijd zal het leren, maar veel tijd is er niet meer.
[Inzet op blz. 7]
In 63 landen wordt door 1,5 miljard mensen sneller hout gekapt dan dat het kan aangroeien
[Illustratie op blz. 7]
Naties veranderen dichte oerwouden in kale woestenijen