Een hedendaagse Toren van Babel?
DE TOREN van Babel uit de oudheid is een symbool geworden van verwarring en verdeeldheid. Daar verwarde God zo’n 4000 jaar geleden de taal van de mensen. Waarom? Omdat zij tegen hem in opstand waren gekomen. Zij verkozen God ongehoorzaam te zijn en bouwden hun leven op rondom de plannen van onvolmaakte mannen. Daarom verstrooide God hen. — Genesis 11:1-9.
Was hetgeen er in Assisi gebeurde zo anders? Werd de mensheid daar op de juiste wijze herenigd? Bevorderden de religieuze leiders van meer dan twee miljard mensen werkelijk de wereldvrede?
Bestond daar eenheid?
In een nog maar enkele dagen daarvoor gehouden toespraak had de paus beklemtoond: „Wat in Assisi zal plaatsvinden, zal beslist geen religieus syncretisme [samengaan] zijn.” Hij voegde eraan toe: „Wij kunnen niet samen bidden, dat wil zeggen ons verenigen in een gezamenlijk gebed, maar wij kunnen erbij aanwezig zijn als anderen bidden.”
Daarmee gaf de paus te kennen dat het criterium dat in acht werd genomen om te kunnen bidden voor de vrede niet samen bidden was, maar samenkomen om te bidden. Sommigen merkten op dat hij het wilde vermijden deel te nemen aan een gemeenschappelijk gebed. Op deze wijze konden katholieken hem er niet van beschuldigen de verschillende geloven met elkaar te willen vermengen.
Dit wordt gestaafd door de welkomsttoespraak die de paus die ochtend tot de religieuze leiders richtte. Hij verklaarde nadrukkelijk: „Het feit dat wij hiernaar toe zijn gekomen, impliceert niet dat wij op enigerlei wijze zullen trachten onder elkaar religieuze eenstemmigheid te bereiken of te onderhandelen over onze geloofsovertuigingen. Het betekent evenmin dat religies met elkaar in overeenstemming kunnen worden gebracht op het niveau van een gezamenlijke betrokkenheid in een aards project dat ze alle zou overstijgen.”
Er zou dus niet worden geprobeerd de vele verschillen in de religieuze leringen, vertegenwoordigd door degenen die in Assisi bijeengekomen waren, bij te leggen. Religieuze eenheid was daarom onmogelijk. De ’religieuze spraakverwarring’ zou voortduren. Er bestaat derhalve inderdaad een treffende gelijkenis met de Toren van Babel uit de oudheid.
Deze religieuze verdeeldheid treedt duidelijk aan het licht wanneer wij enkele geloofsovertuigingen naast elkaar stellen. Het boeddhisme bijvoorbeeld aanvaardt niet het bestaan van een persoonlijke God, en leert dat het uiteindelijke doel van de mens het nirvana is, een toestand van absolute gelukzaligheid, bereikt door volkomen verloochening van het ik. De hindoes geloven in miljoenen goden en in een voortdurende kringloop van wedergeboorten die kan leiden tot het nirvana. Katholieke, orthodoxe en protestantse religies geloven in een Drieëenheid. Maar moslims geloven dat er één God is, Allah, en dat Mohammed zijn profeet is; doch zij geloven niet dat God een zoon heeft. De joden aanbidden één God, maar aanvaarden Jezus niet als de Messías. Afrikaanse religies geloven dat planten, dieren en onbezielde voorwerpen een geest hebben. De Amerikaanse Indianen aanbidden de natuurkrachten.
Ware vrede impliceert echter op zijn minst een basis van overeenstemming of samengaan van verschillende volken. Maar de godsdiensten die in Assisi bijeenkwamen, zijn zo jammerlijk verdeeld dat men het zelfs niet eens kon worden over een gemeenschappelijk gebed! God kan stellig niet instemmen met al deze tegenstrijdige ideeën, omdat, zoals de apostel Paulus schreef, „God . . . geen God [is] van wanorde, maar van vrede”. — 1 Korinthiërs 14:33.
Luistert God?
Hoe zou de enige ware God, de Schepper van hemel en aarde, goedgunstig kunnen luisteren naar de gebeden van religieuze leiders die niet van zins zijn zich in te zetten voor ware eenheid? Gods eigen geïnspireerde Woord verklaart duidelijk dat degenen die God in waarheid willen aanbidden, ’in overeenstemming met elkaar moeten spreken en dat er geen verdeeldheid onder hen mag zijn, maar dat zij nauw verenigd moeten zijn in dezelfde geest en in dezelfde gedachtengang’. — 1 Korinthiërs 1:10.
Als God naar deze verdeelde religies zou luisteren, zou hij zichzelf tegenspreken. Er zou uit blijken dat hij zijn goedkeuring gaf aan iets wat hij veroordeelt — verdeeldheid. Maar de God der waarheid kan er niet van worden beschuldigd dat hij er een dubbele maatstaf op na zou houden. Hij zal niet in strijd handelen met zijn eigen Woord, omdat „God . . . niet liegen kan” (Titus 1:2). Daarom zal hij de gebeden van een dergelijke verdeelde aanbidding niet goedgunstig verhoren.
De bijbel toont duidelijk dat God slechts de aanbidding goedkeurt die in harmonie is met zijn wil. Jezus zei: „Niet een ieder die tot mij zegt: ’Heer, Heer’, zal het koninkrijk der hemelen binnengaan, maar hij die de wil doet van mijn Vader, die in de hemelen is.” Hij zei tevens dat God „zoekt”, dat wil zeggen, goedkeurt en luistert naar wie hem „met geest en waarheid” aanbidden. Dat doet men door zijn Woord na te komen en zijn geboden te gehoorzamen. God keurt dus religies af die niet zijn wil doen, net zoals hij van zijn afkeuring blijk gaf jegens de bouwers van de Toren van Babel die eveneens zijn wil niet deden. Hij verwerpt zulke personen. Op overeenkomstige wijze zei Jezus tot degenen die hun eigen wil doen in plaats van Gods wil: „Gaat weg van mij, gij werkers der wetteloosheid.” — Matthéüs 7:21-23; Johannes 4:23, 24.
De geestelijke toestand van de religies die in Assisi bijeenkwamen, staat derhalve lijnrecht tegenover wat God van ware aanbidders verlangt. In plaats van verenigd te zijn in dezelfde geest en gedachtengang, zijn ze verscheurd door onenigheid, net zoals die heerste bij de Toren van Babel.
Dat God niet welwillend het oor leent aan de gebeden van de met Babel te vergelijken religies van deze wereld, wordt nog duidelijker wanneer wij het getuigenis van de geschiedenis bestuderen. Wat voor beeld levert dat getuigenis op?
[Illustratie op blz. 6]
Een Babylonische tempeltoren