Terrorisme — Wat steekt erachter en waarom?

„LONDEN, 17 april — Met automatische wapens is vandaag vanuit de Libische ambassade een menigte bestookt die demonstreerde tegen de regering van Moeammar al-Kaddafi. Hierbij is een politieagente gedood en zijn 10 mensen gewond geraakt.” — The New York Times.

„Zichtbaar voor iedereen vuurden de schutters vanuit een open raam en doorzeefden de demonstranten met een salvo uit automatische wapens . . . De ongewapende politieagente werd in de rug geschoten. . . . Tien dagen na dit barbaarse incident verleende de Britse regering de moordenaars, te zamen met hun moordwapens, een vrijgeleide uit het land.” — Terrorism — How the West Can Win.

Als leden van de ambassadestaf werd de schutters diplomatieke onschendbaarheid verleend.

WAAROM nemen mensen en groepen hun toevlucht tot terrorisme? Wie vormen het voornaamste doelwit? Wat wordt door terrorisme tot stand gebracht?

Eén mening is dat terrorisme een symptoom is dat een aanwijzing kan vormen voor een verscheidenheid van raciale, sociale en politieke onrechtvaardigheden. De katholieke priester en theoloog James T. Burtchaell verklaarde: „Een deel van het terrorisme wordt bedreven door etnische en/of religieuze (en gewoonlijk economische) minderheden die zelfbestuur eisen: de Basken in Spanje, de katholieken in Ulster, de Huks op de Filippijnen. . . . Een deel wordt bedreven door regeringen die zich bedreigd voelen door een meerderheid die een verandering wil . . . Een deel is een poging van een nationale minderheid die tracht de regeringsmacht over te nemen.”

Maar zijn het slechts minderheidsgroepen die hun toevlucht nemen tot terrorisme? Burtchaell vervolgt: „Er zijn terroristische acties die door regeringen gesponsord worden om de regering van een andere natie die niet tot medewerking bereid is, in diskrediet te brengen, te destabiliseren en ten val te brengen.” — Fighting Back.

Volgens andere commentators kunnen de beweegredenen voor terrorisme verschillend worden uitgelegd, afhankelijk van de politieke sympathieën van de waarnemer. Sommigen voeren aan dat wanneer mensen onrecht wordt aangedaan en zij niet op legale wijze genoegdoening kunnen verkrijgen, terreur het enige is wat hun overblijft. Anderen zien in terrorisme een strategie tegen westerse democratieën, ingegeven en gemanipuleerd door de tegenovergestelde politieke ideologie. Laten wij eens enkele feiten en meningen betreffende dit ingewikkelde probleem onderzoeken.

Waarom de terreur in Noord-Ierland?

Volgens de schrijvers van Northern Ireland — The Divided Province werd meer dan 350 jaar geleden, toen Britse protestanten, onder wie velen uit Schotland, werden overgeplant op Ierse katholieke bodem, de basis gelegd voor een botsing van culturen en later wedijver om banen. Dat boek verklaart: „Het merendeel van de Noordierse protestanten arriveerde in de loop van de 17de eeuw in een proces dat op gang was gebracht in 1607 en bekendstaat als de ’kolonisatie’ van Ulster. Hierdoor kwam het hele Ierse eiland ten slotte onder krachtig Engels bewind te staan.” Dit Engelse bewind is eeuwenlang de oorzaak geweest van verbittering en geweld.

In 1921 werd de Katholieke Ierse Vrijstaat (Éire) opgericht. De zes overwegend protestantse graafschappen in het noordoosten bleven als een afzonderlijke eenheid over, en vormden te zamen Noord-Ierland. Vanuit Iers-nationalistisch standpunt bezien, werd Ierland door deze daad verminkt. Sindsdien is de illegale IRA (Ierse Republikeinse Leger) voortgegaan met zijn strijd voor een verenigd Ierland — iets waartegen de protestanten zich hevig verzetten. Waarom? Omdat zij weigeren zich te laten regeren door wat zij bezien als het ’katholieke paapse bewind’ in Dublin.

De protestantse zienswijze wordt samengevat in het commentaar van The New York Times op de recente volksstemming in Ierland waarbij het verbod op echtscheiding met een meerderheid van 3 tegen 2 gehandhaafd bleef: „Politici in Noord-Ierland die tegen elke band met de republiek gekant zijn, waren er snel bij om hun afkeuring uit te spreken over de volksstemming als een staaltje van de ’wurggreep’ waarin de Rooms-Katholieke Kerk de Ierse Republiek houdt.”

De IRA is momenteel verdeeld in twee partijen — de „officials” en de „provisionals” („provo’s”). Volgens historicus Thomas E. Hachey „streven de officials van de IRA naar een verenigde, uit 32 graafschappen bestaande socialistische republiek. . . . De provo’s bepleiten een federale oplossing en een federale grondwet voor Ierland” (The Rationalization of Terrorism). Hoe ernstig de laatsten hun doeleinden opnemen, werd in 1984 geïllustreerd toen de provo’s een tijdbom achterlieten in een hotel in Brighton en bijna de Britse premier Thatcher en haar kabinet doodden.

Ondanks de religieuze, politieke en etnische factoren blijven toch nog enkele vragen over: Liggen er nog diepere motieven aan terrorisme ten grondslag? In hoeverre zijn de grote machten erbij betrokken?

De motieven voor terrorisme

De meeste Arabische terreurorganisaties rechtvaardigen hun daden door te wijzen op het ellendige lot van de Palestijnse vluchtelingen die hun thuisland, Palestina, kwijtraakten toen in 1948 de staat Israël werd opgericht. In de loop van de decennia zijn de emoties zo hoog opgelopen dat het doel van de Arabische terroristen niet slechts een onafhankelijk thuisland is, maar iets dat voor joden onheilspellender is — de vernietiging van de staat Israël. Hoe weet men dit?

De volgende aanhaling is genomen uit de „Open brief” van de Hezbollah („Partij van God”), een sji’itische groep die in het Midden-Oosten opereert.

„Onze zonen bevinden zich nu in een steeds verder escalerende confrontatie met deze vijanden [Israël, Verenigde Staten, Frankrijk en de (Libanese) falangisten] totdat de volgende doeleinden zijn bereikt:

Israëls definitieve vertrek uit Libanon als een voorspel tot zijn uiteindelijke definitieve vernietiging en de bevrijding van het hooglijk vereerde Jeruzalem uit de klauwen van bezetting.” — Hydra of Carnage.

Er zijn echter ook veel terreurdaden begaan door „martelaren” die onder invloed staan van de Iraanse ayatollah Chomeiny en zijn denkbeelden, zoals blijkt uit deze woorden, aangehaald in het boek Sacred Rage: „De regeringen van de wereld dienen te weten dat de islam niet te verslaan is. De islam zal zegevieren in alle landen van de wereld, en de islam en de leer van de koran zullen over de hele wereld gehoorzaamd worden.”

Dit vooruitzicht leidt tot zijn verdere conclusie: „Wij hebben in werkelijkheid dus geen andere keuze dan die regeringsstelsels te vernietigen die wezenlijk verdorven zijn . . . en alle verraderlijke, corrupte, onderdrukkende en misdadige regimes omver te werpen. Dit is de plicht die alle moslims moeten vervullen.”

De drijfkracht achter andere terroristen is revolutionair socialisme en de omverwerping van het kapitalisme. De schrijver Jan Schreiber verklaart in zijn boek The Ultimate Weapon — Terrorists and World Order: „Gewoonlijk wordt het vermogen tot uitbuiting gelijkgesteld aan kapitalisme, en kapitalisme, al dan niet gematigd door democratie, wordt gelijkgesteld aan fascisme.” Een Japanse voorstander van terrorisme drukte het zo uit: „Wat wij in deze wereld nooit zullen aanvaarden, is het door het kapitalisme teweeggebrachte feit dat mensen andere mensen uitbuiten. En dit is het motief voor onze bereidheid tot vechten.”

Anderen zien terroristen echter in een ander licht. De Israëlische ambassadeur Benjamin Netanyahu schrijft: „Terrorisme is niet een automatisch gevolg van iets. Het is een keuze, een kwade keuze.” Hij redeneert: „De grondoorzaak van terrorisme is niet gelegen in grieven, maar in een geneigdheid tot ongebreideld geweld. Deze neiging kan worden herleid tot een wereldbeschouwing waarbij bepaalde ideologische en religieuze doeleinden het rechtvaardigen, ja vereisen, elke morele beperking te laten varen.” — Terrorism — How the West Can Win.

Maar waarom is onze moderne maatschappij plotseling het slachtoffer van terrorisme geworden?

Een kwetsbare maatschappij

Neil Livingstone, een Amerikaanse deskundige op het gebied van terrorisme, schrijft: „Daar onze wereld in toenemende mate verstedelijkt en steeds ingewikkelder is geworden, zijn wij dienovereenkomstig kwetsbaarder geworden voor de boze plannen van kleine groeperingen of zelfs afzonderlijke personen die eropuit zijn het leven van de meerderheid te ontwrichten of hun wil aan hen op te leggen.” Waarom is onze maatschappij zo kwetsbaar voor terroristische activiteiten? „Onze broze, voor het leven onmisbare voorzieningen van water, energie, vervoer, communicatie en vuilafvoer zijn alle overgeleverd aan de genade van perfect toegeruste terroristen en saboteurs.” — Hydra of Carnage.

Wegens de kwetsbaarheid van de systemen die voorzien in onze levensbehoeften kan één terrorist de macht uitoefenen van een leger uit oude tijden. Livingstone voegt eraan toe: „Als gevolg van technologische vooruitgang . . . kan één man over meer dodelijke technologie beschikken dan ooit tevoren. Eén persoon uit het technologische tijdperk staat potentieel gelijk aan een leger [uit het tijdperk] waarin de belangrijkste oorlogswapens het zwaard, de boog en de speer waren. Dit is een van de hoofdredenen waarom terroristen zo’n bedreiging vormen voor de hedendaagse wereld.”

Een ander kwetsbaar punt in de moderne maatschappij is de onmiddellijke uitwerking van nieuwsberichten. Televisie versterkt de kracht van terrorisme tot een veelvoud. De terrorist wil internationale publiciteit voor zijn doel — en dank zij de media krijgt hij die!

Nog maar zo’n eeuw geleden duurde het dagen voordat het nieuws de wereld rond was. Nu is alles ogenblikkelijk in het nieuws. In sommige gevallen kan de terrorist zijn eigen tv-optreden zien. Vaak weet hij wat de tegenpartij doet terwijl hij zijn troeven geheim kan houden. Jan Schreiber stelt zelfs dat „het streven om in de publieke belangstelling te komen, onveranderlijk de succesvolste terroristische tactiek” is geweest.

Maar zijn er nog andere redenen waarom terrorisme zo goed gedijt?

Terrorisme en twee tegengestelde ideologieën

Zonder hoop voor de toekomst te bieden, schrijven twee adviseurs op het gebied van terreurbestrijding: „Terrorisme zal niet verdwijnen. Kleine, zwakke staatjes hebben ontdekt dat het hun politieke invloed enorm kan vergroten, en geplaagd als ze zijn door een tekort aan andere middelen, zullen ze zeer waarschijnlijk niet van terrorisme als een politiek en militair werktuig afstappen.” Terzelfder tijd, zo voegen zij eraan toe, zien sommige grote machten voordelen in het voeren van een surrogaatoorlog door middel van terrorisme. „Grotere, sterkere staten hebben daarentegen ontdekt dat terroristische gevolmachtigden hen kunnen helpen hun nationale doeleinden te bereiken zonder de risico’s die aan andere vormen van oorlogvoering vastzitten.” — Fighting Back.

Als de sterkere staten hebben ontdekt dat terrorisme hen kan helpen hun doeleinden te bereiken, zou hiermee dan ten dele of grotendeels een verklaring geleverd zijn voor het terrorisme in de wereld? Jan Schreiber schrijft: „Onthullingen in het midden van de jaren ’70 bevestigden wat onpartijdige waarnemers ook zonder bewijzen allang wisten; dat de twee dominerende ideologieën van de wereld gebruik hebben gemaakt, en hoogstwaarschijnlijk gebruik zullen blijven maken van alle middelen, eerlijk of oneerlijk, om hun vijanden in verwarring te brengen en de oppermacht te verkrijgen of te behouden.”

Deze botsing van ideologieën ligt opgesloten in een toespraak van Sovjet-leider Gorbatsjov toen hij zei: „Het moet volstrekt duidelijk zijn dat internationale betrekkingen slechts dan in de richting van normale samenwerking geleid kunnen worden, indien de imperialisten afstappen van hun pogingen het historische geschil tussen de twee maatschappelijke stelsels op te lossen met militaire middelen.” — A Time for Peace.

Ook anderen herkennen dit internationale „schaakspel” tussen de twee grootmachten. Robin Wright verklaart bijvoorbeeld in haar boek Sacred Rage: „Militante moslims vinden ook dat de Verenigde Staten het Midden-Oosten voornamelijk hebben bezien als een gebied waar ze met de Sovjet-Unie om konden wedijveren, en zich vrijwel niets hebben aangetrokken van sterke plaatselijke krachten die een rol speelden. In een bipolaire wereld zijn de VS niet gevoelig geweest voor de gefrustreerde kreten om erkenning van de opkomende Derde Wereld.” Blijkbaar zien enkele kleinere natiën zich als pionnen die worden gebruikt in een botsing tussen ideologieën.

Westerse deskundigen bezien veel van het terrorisme als nog een wapen dat wordt gebruikt om het kapitalistische systeem te destabiliseren. Ambassadeur Robert B. Oakley, een Amerikaanse expert op het gebied van terreurbestrijding, verklaarde: „Indien er geen tegenmaatregelen worden getroffen, zal het systeem van politieke, economische en militaire betrekkingen waarop de Verenigde Staten en hun bondgenoten voor de instandhouding, bescherming en bevordering van hun nationale en gezamenlijke belangen zijn gaan vertrouwen, door een toenemend terrorisme ondergraven worden . . . In de voor ons liggende jaren moeten wij voorbereid zijn op voortgaande ernstige bedreigingen van de zijde van het internationale terrorisme . . . veel daarvan gesteund en aangemoedigd door een handjevol meedogenloze regeringen.”

De VS-ambassadeur Robert M. Sayre uitte zich veel rechtstreekser: „Terrorisme wordt ingegeven door politiek en wordt weloverwogen georganiseerd. . . . Het meeste daarvan wordt uitgevoerd door staten en groepen met een marxistisch-leninistische overtuiging, en de Sovjet-Unie en zijn Oostblokpartners verlenen hun steun en bemoediging.” — Department of State Bulletin.

Terrorisme en bijbelse profetieën

Waarom is de botsing tussen de twee grootmachten met terrorisme als werktuig van speciaal belang voor bijbelonderzoekers? Wegens een opmerkelijke profetie die in hoofdstuk 11 van het bijbelboek Daniël wordt aangetroffen. Deze profetie beschrijft een voortdurend conflict tussen twee grote machten, „de koning van het noorden” en „de koning van het zuiden”. „De koning van het noorden” wordt geïdentificeerd als atheïstisch, daar hij „de God van zijn vaderen” heeft verworpen (Daniël 11:37). Hij verheerlijkt zichzelf en vereert de god der vestingen, ofte wel de bewapening. Hij handelt doeltreffend tegen versterkte bolwerken en verstevigt zijn positie in de wereld (Daniël 11:38, 39). Ziet „de koning van het zuiden” werkeloos toe terwijl zijn tegenstander zich ontplooit?

De onheilspellende profetie zegt: „En in de tijd van het einde zal de koning van het zuiden met hem in botsing komen, en de koning van het noorden zal op hem aanstormen met wagens en met ruiters en met vele schepen; en hij zal stellig de landen binnentrekken en overstromen en doortrekken” (Daniël 11:40). Het is logisch dat het terrorisme onder zijn verschillende vermommingen door beide koningen wordt gebruikt in hun strijd om de wereldheerschappij.a Daniëls woorden geven te kennen dat er tussen de twee leidende wereldmachten een situatie zal bestaan van een concurrerende coëxistentie totdat God hun rivaliteit tot een einde brengt in zijn oorlog van Armageddon. — Openbaring 16:14-16.

Nu resten de vragen: Kan de mens een eind maken aan de gesel van terrorisme? Zo ja, hoe en wanneer? Zo nee, waarom niet? Ons volgende artikel zal op deze vragen ingaan.

[Voetnoten]

[Illustratie op blz. 7]

De motieven voor veel terroristische acties houden verband met Daniëls profetie betreffende de tijd van het einde

[Verantwoording]

Pacemaker Press Int’l, Belfast

[Illustratie op blz. 8]

Hedendaags terrorisme heeft doeltreffend gebruik gemaakt van de nieuwsmedia

[Verantwoording]

Reuters/Bettmann Newsphotos