Een blik op de wereld
Een eeuw van oorlogvoering
„De 20ste eeuw heeft zich doen kennen als een bloedige eeuw, met zijn nu al 207 oorlogen en naar schatting 78 miljoen oorlogsdoden, meer dan vijfmaal zoveel doden als in de 19de eeuw”, verklaart het onlangs gepubliceerde rapport World Military and Social Expenditures 1985. „Twee derde van alle landen, 97 procent van de wereldbevolking vertegenwoordigend, is in deze eeuw betrokken geweest bij op zijn minst één oorlog. Sinds de Tweede Wereldoorlog is de mate van geweld toegenomen.” De twee wereldoorlogen buiten beschouwing gelaten, waren er in de 40 jaar sinds de Tweede Wereldoorlog viermaal zoveel oorlogsdoden als in de 40 jaar vóór die oorlog. Het aantal burgerlijke, plaatselijke en regionale conflicten is sterk gestegen. Er is in de laatste jaren een nieuwe piek ontstaan in religieuze en etnische gronden voor deze conflicten. Van de meeste oorlogen die sinds 1945 zijn gestreden, lag het strijdtoneel in de Derde-Wereldlanden waar geavanceerd wapentuig elk gebied, hoe afgelegen ook, dicht bij het slagveld heeft gebracht. Het aantal gedode burgers is scherp gestegen. „Oorlogen zijn nu meer levenbedreigend voor non-combattanten dan voor de mannen die erin vechten”, aldus het rapport.
Vrijkomende gifstoffen
In de Verenigde Staten hebben vrijkomende gifstoffen de afgelopen vijf jaar op zijn minst 135 mensen gedood, aan 1500 letsel toegebracht en meer dan 200.000 uit hun huizen verdreven, bericht de Amerikaanse milieubeschermingsdienst EPA. Elk jaar vinden er zo’n 1400 ongelukken plaats waarbij giftige chemicaliën vrijkomen. De milieubeschermingsdienst schat dat jaarlijks ongeveer 2000 mensen kanker oplopen wegens blootstelling daaraan — bijna evenveel als het aantal mensen dat bij de veelbesproken tragedie in Bhopal (India) in 1984 om het leven kwam. „Er is veel gepraat en maar weinig actie ondernomen om dergelijke rampen te voorkomen”, zegt The New York Times.
De rol van alcohol in de misdaad
De gevolgen van rijden onder invloed zijn algemeen bekend. Maar hoe staat het met de rol die alcohol in andere misdrijven speelt? Een recent rapport van het Amerikaanse Bureau voor Justitiële Statistieken toont aan dat 68 procent van degenen die schuldig waren bevonden aan doodslag, 62 procent van degenen die waren veroordeeld voor mishandeling en 49 procent van degenen die waren veroordeeld voor moord of poging tot moord, voordien had gedronken. Over het geheel genomen gaf 54 procent van degenen die voor een geweldmisdrijf veroordeeld waren toe ten tijde van de overtreding „behoorlijk dronken” of „zeer dronken” te zijn geweest. Zelfs bij overtredingen zonder geweldpleging, zoals verstoring van de openbare orde en inbraak, had 48 procent van de veroordeelden alcohol gedronken voordat het misdrijf werd begaan. De enquête, uitgevoerd onder bijna 6000 gedetineerden in zo’n 400 gevangenissen in heel Amerika, was naar verluidt representatief voor de meer dan 223.000 die er toen in alle plaatselijke gevangenissen zaten.
„Overvoerde economie”
„Overal ter wereld, in zowel industrielanden als ontwikkelingslanden, wordt in een brede scala van bedrijven meer geproduceerd dan de consumenten kunnen kopen, waardoor een nieuwe wereldeconomie wordt gecreëerd — een overvoerde economie”, meldt The New York Times. „Oververzadiging is in de plaats gekomen van de chronische tekorten van de jaren ’70. Er zijn stijgende grondstoffenvoorraden en beneden hun capaciteit werkende en stilgelegde fabrieken en enorme arbeidsreserves.” Het gevolg is dat veel geïndustrialiseerde landen steeds meer protectionistische maatregelen gaan nemen, wat het voor Derde-Wereldlanden moeilijker maakt hun goederen te verkopen. En aangezien de prijzen omlaag zijn gedrongen, hebben deze landen hun toevlucht genomen tot een hogere produktie, in de hoop de inkomstenderving goed te maken — en dragen zo bij tot de overvoering van de markt.
Het laagste percentage
Europa heeft nu de laagste bevolkingsgroei ter wereld, aldus de Duitse Frankfurter Allgemeine Zeitung. Tussen 1975 en 1980 daalde het jaarlijkse groeicijfer van een gemiddelde van ongeveer 0,8 procent tot 0,4 procent. Bevolkingsdeskundigen verwachten dat de daling zal doorzetten tot ze aan het eind van de eeuw de 0,26 procent zal bereiken en nul zal worden tegen het jaar 2025. Aan de andere kant heeft Afrika ’s werelds hoogste groeisnelheid. Deze steeg van 2,1 procent in 1950 tot 3,0 procent in 1980, en men verwacht dat ze in het jaar 2000 tot 3,1 procent gestegen zal zijn. Over het geheel genomen groeit de wereldbevolking niet zo snel meer als voorheen. Nu neemt ze toe met 1,7 procent per jaar, hetgeen betekent dat er zo’n 80 miljoen mensen bij komen.
De erfenis van oorlog
De kinderen van Beiroet (Libanon) wacht een naargeestig, vervormd leven, schrijft The West Australian van Melbourne. Kinderen die nog maar kleuters zijn, weten al onderscheid te maken tussen granaten die op hen toe komen en granaten die van hen af bewegen, en tussen de verschillende soorten artillerievuur. „Je vraagt je af wat er van deze kinderen wordt wanneer zij wat ouder zijn, met al dat afschuwelijks om hen heen”, zegt de Beiroetse kleuterleidster Iman Khalife. „Hun gesprekken draaien om schuilplaatsen, explosies, veldslagen en gevechten, het uitvallen van de elektriciteit en gebrek aan water.” Zij zegt dat het favoriete spelletje van de drie- tot vierjarige kinderen waarmee zij werkt, „oorlogje” is, waarin zij doen alsof er in de buurt een granaat is ontploft. De oudere jeugd is ook beïnvloed. „Ik kan niet slapen als ik niet het geluid van granaten hoor”, zegt Ghazi Sabbagh, een 20-jarige student. Om te kunnen slapen wanneer er even een gevechtspauze is, speelt hij een door hemzelf gemaakte opname van mortieren, kanonvuur en handgranaten af.
Ernstiger waarschuwingen op pakjes sigaretten
De eerste waarschuwing in 1966 luidde „Sigaretterook kan schadelijk zijn voor uw gezondheid”. De tweede, in 1970, zei dat de rook schadelijk is voor de gezondheid. Nu, in 1986, zullen er in Amerika op de sigarettenverpakkingen vier nieuwe waarschuwingen van het hoofd van de Amerikaanse dienst voor volksgezondheid vermeld staan, die verklaren dat sigaretterook koolmonoxide bevat, kanker, hartkwalen en emfyseem veroorzaakt, de foetus schaadt en complicaties bij de zwangerschap veroorzaakt, en dat zulke risico’s enorm afnemen indien men nu met roken stopt. De nieuwe waarschuwingen waarvan elk de gevaren specifiek noemt, zullen om de drie maanden worden gewisseld. Men hoopt het publiek door voorlichting ervan te overtuigen met roken te stoppen of er nooit aan te beginnen.
Pezen-„fabriek” ontdekt
Onderzoekers van de Northwestern University in Chicago (Illinois, VS) hebben de pezen-„fabriek” van het lichaam ontdekt. De celstructuur onderzoekend met behulp van een elektronenmicroscoop met een vergrotingsfactor van één miljoen maal, ontdekten zij het ribosoom dat collageen produceert, het eiwit waaruit pezen zijn opgebouwd. De drie eiwitketens in collageen die als een koord zijn samengestrengeld, geven de pezen hun sterkte om de spieren te verbinden met de botten. De Londense Times bericht dat de manier waarop de eiwitstrengen worden geproduceerd en samengevlochten „het ingewikkeldste staaltje van cellulaire assemblage lijkt te zijn dat tot nu toe is ontdekt”.
Gevaarlijk gezelschap
Leven of werken met iemand die rookt, kan uw gezondheid schaden, aldus een recentelijk in de Journal of the National Cancer Institute gepubliceerde studie van de Amerikaanse Kankerstichting. Na analysering van een groep van 134 niet-rokende vrouwen met longkanker ontdekten de onderzoekers dat een niet-rokende vrouw die werd blootgesteld aan de rook van anderen, 10 tot 30 procent meer kans liep longkanker te krijgen dan een vrouw die er niet aan werd blootgesteld. En het risico longkanker op te lopen neemt toe met de hoeveelheid rook waaraan een niet-roker wordt blootgesteld. „De vrouwen . . . die werden blootgesteld aan de rook van op zijn minst 20 sigaretten per dag”, merkte het rapport op, „bleken een tweemaal zo hoog risico te lopen als vrouwen die helemaal niet aan sigaretterook waren blootgesteld.”
Jazz voor boeddhisten
Eeuwenlang zijn boeddhistische tempels vredige heiligdommen geweest voor stille meditatie. Maar nu ontwikkelen enkele daarvan ongebruikelijke nevenactiviteiten. De Jotokoeji-tempel in Kioto (Japan) weergalmt drie avonden in de week van de jazzmuziek. Volgens de Asahi Sjimboen zegt de tempelpriester dat „hij er wel vrede mee heeft dat er jonge, in een tricootje geklede vrouwen rondspringen in zijn huis van aanbidding”. Hij geeft echter toe dat het „niet gemakkelijk is onder begeleiding van jazzmuziek zijn soetra’s te zingen”. Andere tempels gebruiken popmuziek, blijspelen en ’een dagje als boeddhistische non’ om de mensen te trekken.
Bekwaamheid ontoereikend
Tachtig artsen die zich vrijwillig lieten testen op hun bekwaamheid in het ontdekken van borsttumoren, brachten het er niet best vanaf, bericht het tijdschrift American Health. De knobbeltjes, van drie tot dertien millimeter groot en variërend van zacht tot hard, waren ingebed in van silicone gemaakte modellen van borsten. Hoewel zij er beter in slaagden de grootste knobbels te vinden, vond elke arts er gemiddeld slechts 44 procent, en één arts wist slechts 17 procent van de knobbeltjes te vinden. De internisten kwamen het best door de test terwijl gynaecologen de minste wisten te vinden. Veel artsen zeiden dat zij onvoldoende waren opgeleid voor dergelijk onderzoek. De tijd die werd besteed aan het borstonderzoek was een belangrijke factor. Deskundigen zeggen dat een vroege ontdekking — wanneer de tumoren nog klein zijn — de beste bescherming biedt. Zij bevelen naast het doktersonderzoek ook een maandelijks zelfonderzoek aan. De meeste kleine tumoren kunnen worden verwijderd door „lumpectomie” waarmee slechts een klein gedeelte van het omliggende weefsel gemoeid is.
Opsporingstoestel voor auto’s
In de Verenigde Staten werden in 1984 meer dan een miljoen auto’s gestolen. Volgens de FBI wordt slechts de helft van de gestolen auto’s ooit teruggevonden. Dit heeft een bedrijf in Massachusetts ertoe gebracht een elektronisch apparaatje op de markt te brengen — ongeveer ter grootte van een bordenwisser — dat de politie in staat zal stellen een gestolen auto op te sporen. In het jaar waarin het werd getest, werden de meeste voertuigen die met het apparaatje waren uitgerust binnen tien minuten opgespoord. Wanneer er een diefstal wordt gemeld, zal via een centrale computer de elektronische verklikker worden geactiveerd zodat deze een signaal zal gaan uitzenden dat binnen een straal van acht kilometer kan worden opgevangen door opsporingsapparatuur in politieauto’s. De computer zal de politie ook bouwjaar, uitvoering, kleur en registratienummer van de gestolen auto meedelen om identificatie te vergemakkelijken. Het apparaatje kan bijna overal in de auto worden geïnstalleerd, zelfs aan de binnenkant van de bekleding.