Jonge mensen vragen . . .

Hoe kan ik iets leren als mijn leraar zo saai lesgeeft?

DE JONGEN in het roodgestreepte overhemd kijkt verveeld. Hij zit op zijn nagels te bijten en in het niets te staren, en vraagt gewoon om een uitbrander. Maar zijn leraar is meer geïnteresseerd in lesgeven dan in straffen.

„Wat betekent het de ’context’ te gebruiken om inlichtingen te vinden?” vraagt de leraar aan de klas.

„Dat je verschillende betekenissen gebruikt”, gist een jongen.

„Min of meer”, stemt de leraar in en fronst zijn wenkbrauwen terwijl hij erover nadenkt hoe hij zijn vraag anders kan formuleren. Hij probeert het nog eens: „Gebruik maken van de context betekent dat je wat gebruikt om ontbrekende woorden te vinden?”

„Ideeën!” oppert een leerling. „Dromen?” vraagt een andere. De jongen in het gestreepte overhemd toont een zweempje van geamuseerde belangstelling.

De leraar probeert het op een andere manier. „Oké, stel je voor dat het winter is, en ik loop in het bos en kom bij een plek met een grote opening in de rotsen. Ik kijk naar binnen en ik hoor . . .” (De leerlingen grinniken om zijn imitatie van een snurkende beer.) Wat verwacht ik dan te zien te krijgen? Een beer, een mier, een aap?”

„Een beer”, zegt een leerling. „Het dier bevindt zich in een grot en beren houden hun winterslaap in een grot.” De verslaggever van Ontwaakt! die dit klassetafereel bijwoonde, is verrast. Want deze pientere opmerking wordt gemaakt door niemand anders dan de jongen in het roodgestreepte overhemd.

De leraar is in zijn schik „Ja, je hebt de omringende woorden gebruikt om te beredeneren dat ik een beer zou aantreffen. Laten wij nu eens zien hoe wij dat met de les van vandaag kunnen doen.”

Hier is een goede leraar aan het werk. Een man die niet alleen zijn onderwerp kent, maar die zich ook om zijn leerlingen bekommert. Een docent die probeert zijn lessen interessant te maken en die niet in paniek raakt als zijn leerlingen hem niet direct begrijpen. Herken je in die beschrijving ook enkelen van jouw leraren? Misschien wel. Maar The Family Handbook of Adolescence zegt: „Uit sommige onderzoeken blijkt dat de meerderheid van de adolescente leerlingen kritiek heeft op de leraren en klaagt dat zij saai zijn of geen gevoel voor humor hebben.”

Natuurlijk is het alleen maar redelijk om aan te nemen dat de meeste leraren op zijn minst redelijk bekwaam zijn. Maar vroeg of laat kun je een leraar treffen die je ’stierlijk’ verveelt. En als dat gebeurt, kun je gefrustreerd raken omdat je zoveel mogelijk wilt leren zolang je op school zit. Wat kun je daaraan doen? Kun je het leren dan wel vergeten?

Je instelling is van belang!

Wat is jouw instelling ten aanzien van leren? Een onlangs gehouden experiment bracht aan het licht dat het concentratievermogen van tienerleerlingen heel hoog ligt bij lessen in kunstnijverheid, lichamelijke opvoeding en muziek. Maar bij lessen over taal en geschiedenis duikt de concentratie omlaag.

Zijn docenten gymnastiek of muziek begaafder dan leraren in theoretische vakken? Dat is niet waarschijnlijk. De onderzoekers waren van mening dat de niet-theoretische vakken de leerlingen meer de gelegenheid boden zelf iets te doen. Maar zou het kunnen zijn dat leerlingen gewoon een negatieve instelling tegenover theoretische vakken hebben? Als leerlingen van tevoren al besluiten dat een vak saai is, kan zelfs een leraar met de bekwaamheden van een Plato het er moeilijk mee hebben hun aandacht vast te houden.

Wat is jouw instelling ten aanzien van bepaalde vakken? Zou het nodig kunnen zijn die eens te herzien? Algebra lijkt nu misschien niet de moeite waard. Maar hoe goed je leert, kan op een dag interessant zijn voor een werkgever die overweegt tijd en opleiding in je te investeren. Stel dus belang in wat je leert! Dan wordt school misschien wat minder saai.

’Een goede leraar is . . .’

Soms klagen echter zelfs leerlingen met belangstelling voor leren dat zij „slechte” leraren hebben. Maar wat is nu precies een „goede” leraar? Een jong meisje zei tegen Ontwaakt!: „Mijn wiskundelerares mag ik wel, want met haar kun je echt lachen.” Een jongen prees zijn Engelse leraar omdat hij ’altijd grapjes maakte’.

Maar hoewel het meegenomen kan zijn als een leraar aardig of zelfs amusant is, neemt dat niet weg dat hij ’voldoende bekwaam moet zijn om anderen te onderwijzen’ (2 Timótheüs 2:2). Natuurlijk heeft de bijbel het hier in de eerste plaats over geestelijke hoedanigheden. Maar er blijkt wel duidelijk uit dat een vereiste voor een goede leraar is dat hij zijn onderwerp beheerst.

Helaas gaan kennis en een kleurrijke persoonlijkheid niet altijd samen. Een jongen had een leraar die uitstekend moppen kon tappen. Maar, zo geeft de jongeman toe, „van de natuurkundeles kwam nooit zoveel terecht”. Aan de andere kant was er de jongen die te kennen gaf dat zijn leraar heel veel wist. Toch noemt hij hem „verschrikkelijk saai. Hij sprak heel eentonig en gebruikte ontzettend grote geleerde woorden, waar niemand iets van begreep”.

Heb jij een leraar uit deze categorie? Zo ja, bedenk dan wat enkele vroege christenen over de apostel Paulus zeiden. Hij was hoogst bekwaam als onderwijzer van Gods Woord. Toch klaagden sommige christenen in Paulus’ dagen dat „zijn tegenwoordigheid in persoon . . . zwak en zijn spreken verachtelijk” was. Paulus antwoordde: „Maar ook al ben ik onbedreven in het spreken, in kennis ben ik het stellig niet.” — 2 Korinthiërs 10:10; 11:6.

Als sommigen geen acht hadden geslagen op wat Paulus te zeggen had en alleen maar zijn zogenaamde tekortkomingen als spreker hadden gezien, wat zou er dan gebeurd kunnen zijn? Zij zouden zich waardevolle kennis hebben laten ontgaan. Maak niet dezelfde fout als het om school gaat! Voordat je een oninteressante leraar als „slecht” afschrijft, moet je je eerst afvragen: ’Weet hij waarover hij praat? Kan ik van hem leren?’

Doe je best om te leren

’Maar moet leren dan niet leuk zijn?’ vraag je. Soms kan dat inderdaad het geval zijn. Maar enkele van de waardevolste lessen in het leven worden geleerd door geduld en hard werken. Jezus Christus bijvoorbeeld heeft „gehoorzaamheid geleerd uit de dingen die hij heeft geleden” (Hebreeën 5:8). Leren met dat soort ervaring als leermeester was niet bepaald „leuk”, maar leverde wel een waardevolle les op. Ook de kennis die jij op school kunt opdoen, is de moeite waard. Daarom is het goed meer dan gewone aandacht te schenken aan de leraar die een kleurloze spreker is. Probeer aantekeningen te maken om je aandacht te bepalen tot wat hij te zeggen heeft. Vul saaie klassebesprekingen aan door thuis extra te studeren.

Als je je werkelijk inspant om te leren, zou je wel eens verbaasd kunnen staan over wat je allemaal kunt opsteken — zelfs van een zogenaamd saaie leraar. The Family Handbook of Adolescence merkte op: „Hoewel sommige leerlingen zich op het moment zelf bewust zijn van de krachtige uitwerking ten goede die een leraar heeft, wordt de invloed die een bepaalde leraar heeft gehad dikwijls pas na een aantal jaren ten volle onderkend.”

In een artikel in U.S.News & World Report wordt gezegd dat een leraar behalve dat hij kennis moet hebben, ’in staat moet zijn die inlichtingen over te dragen’. En sommige leraren verdienen inderdaad een onvoldoende voor communicatie. Let echter eens op het beginsel dat in Spreuken 20:5 staat: „Raad in het hart van een man is als diepe wateren, maar de man van onderscheidingsvermogen, díe zal hem naar boven halen.” Ja, soms kun je heel wat uit een leraar loskrijgen.

’Dwing hem je iets te leren’

In haar boek The High School Survival Guide merkt Barbara Mayer, die zelf lerares is, op: „Leraren, die deze zelfde lessen waarschijnlijk al vaker hebben herhaald dan hun lief is, zijn geneigd in een sleur te vervallen, en de stof gewoon net zo te behandelen als zij in het verleden hebben gedaan. Als er te gemakkelijk over een onderwerp heen gestapt wordt en je nog steeds niet het idee hebt dat je het begrijpt, steek dan voor de verandering je hand eens op en vraag om meer informatie . . . Dwing hem echt je alles te vertellen wat hij weet.” Zal de leraar je dat kwalijk nemen? Niet als je het met respect doet (Kolossenzen 4:6). Wat kan het resultaat zijn? Barbara Mayer zegt: „Je zult ontdekken dat je leraar iets beter voorbereid op school komt, en met iets meer dan oppervlakkige informatie.”

Enthousiasme werkt aanstekelijk, en jouw wens om te leren kan je leraar misschien net een beetje leven inblazen. Natuurlijk moet je geen ingrijpende ommekeer verwachten. En misschien zijn er enkele lessen waarbij je het een poosje met je tanden op elkaar zult moeten zien uit te houden. Maar als je een goede luisteraar bent en oprecht belangstelling hebt voor wat er behandeld wordt, kun je altijd iets leren. En daar is de school toch voor, niet waar?

[Illustratie op blz. 14]

Soms moet je echt ploeteren om iets te leren

[Illustratie op blz. 15]

Een bekwame leraar hoeft geen komiek of cabaretier te zijn