Een blik op de wereld

Vrede blijft de VN ontglippen

Hoewel de Verenigde Naties onlangs hun 40ste verjaardag als vredesorganisatie vierden, is hun 40-jarige bestaan bevlekt met het bloed van zo’n 100 oorlogen, waaronder 40 grote conflicten. Naar schatting overschrijdt het aantal doden in deze oorlogen de 30 miljoen. In zijn jubileumtoespraak tot de Algemene Vergadering bracht president Mauno Koivisto van Finland zijn bezorgdheid tot uitdrukking over het feit dat de VN-organisatie in gebreke is gebleven de verwachtingen van haar scheppers waar te maken, en zei: „Leven wij vandaag in een betere wereld dan 40 jaar geleden? Is er nu minder geweld en oorlog? Is er minder menselijk lijden in de wereld? Voelen de naties zich zekerder en zien ze de toekomst met meer vertrouwen tegemoet?” Verwijzend naar de voorraden kernwapens en hun vermogen tot wereldvernietiging, voegde hij eraan toe: „Hoeveel is genoeg?”

Overvol

In de meeste Japanse huizen staat nu zo veel elektronische apparatuur dat er geen ruimte meer is voor iets nieuws. Tenzij het om een erg klein voorwerp gaat, zou de gemiddelde Japanner iets anders moeten afdanken om plaats te maken voor het nieuwe artikel. Dat is volgens het tijdschrift New Scientist de mening van de Japanse firma Matsoesjita, de grootste producent van elektronische apparaten voor de consumentenmarkt. Volgens de vice-president van de firma, Akira Harada, „zijn de Japanse huizen zo overvol dat de enige plaats om iets nieuws neer te zetten boven op de koelkast is — of zelfs in de koelkast”. Dat is „slecht nieuws”, aldus het tijdschrift, omdat Japanse firma’s „van oudsher produkten hebben ontwikkeld voor een immer op nieuwigheidjes beluste thuismarkt en vervolgens de meest succesvolle produkten naar het buitenland hebben geëxporteerd”. Nu wordt de nadruk gelegd op produkten voor industriële toepassing.

Spelen met ongeboren kinderen

’Speel met uw kind via de buikwand, zelfs al gedurende de vroege stadia van de zwangerschap’, adviseert een Nederlandse wetenschapper, Frans Veldman. Het Duitse medische tijdschrift selecta bevatte een bericht over Veldmans bewering dat men door het ongeboren kind toe te spreken en ervoor te zingen, een reactie oproept. Veldman verzekert dat de tedere omhelzing van de moeder en haar uitnodiging tot een reactie, door middel van lichte bewegingen, ervoor zullen zorgen dat het kind zich instinctief naar haar handen toe zal bewegen, en zich als het ware daarin zal nestelen. In het artikel kreeg zelfs de vader de aanmoediging voorzichtig mee te spelen en aldus zijn band met het kind te verstevigen.

Oude lucht

Welke samenstelling had de lucht 4000 jaar geleden? Dat hopen geleerden te ontdekken wanneer zij doordringen in een ondergrondse kamer aan de zuidwestzijde van de grote piramide van Gizeh. De 29 meter lange kamer, bedekt door 1,2 tot 1,8 meter dikke kalkstenen platen, vormt naar men denkt de behuizing voor een tweede oude begrafenisboot voor de „ziel” van farao Cheops. De eerste boot — slechts op 3,7 meter afstand van de nu te onderzoeken plek — werd in 1954 ontdekt. Dat houten vaartuig, 40 meter lang en uitstekend geconserveerd, staat tentoongesteld in een museum dat voor die boot werd gebouwd. De twee ondergrondse bergplaatsen, zo’n negen meter diep en bedekt met drie meter puin, zijn ontsnapt aan plundering door grafrovers en ook gespaard gebleven voor de tand des tijds. Men verwacht dat de tweede kamer overeenkomt met de eerste — hermetisch verzegeld met gipsmortel, zodat de oude lucht is ingesloten. Er zal gebruik worden gemaakt van de allermodernste technieken om door de afdekking van de kamer heen te dringen zonder dat er buitenlucht in de ruimte wordt toegelaten. Dit zal de geleerden in staat stellen om met name het kooldioxide- en koolmonoxidegehalte van de ingesloten lucht te meten, die te vergelijken met het huidige niveau en wellicht enig licht te werpen op de vraag of de aarde werkelijk warmer wordt zoals sommige geleerden geloven.

Het kleinste zoogdier

„Het enige lid van een pasontdekte, 18de familie van vleermuizen” is ’s werelds kleinste zoogdier, aldus Asiaweek. „De dwergspitsmuis moest die eer in 1974 afstaan toen zoölogen tijdens een onderzoek van kalksteengrotten in Thailand de HOMMELVLEERMUIS ontdekten.” Het diertje weegt nog geen twee gram en meet ongeveer een halve duimlengte. ’Hoeveel ervan zouden opwegen tegen ’s werelds grootste zoogdier, de blauwe vinvis?’ vraagt het tijdschrift. „Antwoord: met zo’n 530 per kilo, ongeveer 85 miljoen.”

Grootste telescoop

Op de berg Mauna Kea op het eiland Hawaii zal ’s werelds grootste telescoop worden geplaatst. De 4000 meter hoge berg werd gekozen omdat hij uitermate geschikt is voor het doen van astronomische waarnemingen. Het grondwerk voor het 87 miljoen dollar kostende project vond plaats in september 1985. De spiegel met een diameter van tien meter zal de grootste thans bestaande telescoop, die zich in de Sovjet-Unie bevindt, met vier meter overtreffen. Aangezien men een uit één stuk vervaardigde spiegel van die grootte als onpraktisch beschouwt, zal hij worden samengesteld uit kleinere segmenten, waarvan elk deel afzonderlijk wordt ondersteund en ingesteld.

Cholera breekt uit

Cholera, de oude ziekte, heeft in Afrika opnieuw de kop opgestoken. Uit nieuwsberichten blijkt dat in de loop van 1985 in sommige landen reeds duizenden aan de ziekte zijn gestorven. Niettemin hebben sommige landen geweigerd formeel te bevestigen dat de ziekte is uitgebroken, mogelijk uit vrees klanten te verliezen die zouden kunnen denken dat cholera kan worden overgebracht via hun exportprodukten. In tegenstelling tot de epidemieën in het verleden kan het aantal dodelijke slachtoffers van cholera nu heel laag worden gehouden door prompte medische behandeling met antibiotica en intraveneuze aanvulling van lichaamsvloeistoffen. Door het uitbreken van de ziekte te negeren wordt het geven van deze behandeling belemmerd en dat zal, naar men vreest, resulteren in de dood van duizenden die gered hadden kunnen worden.

Ommekeer

„Vóór de Tweede Wereldoorlog meden Amerikaanse consumenten Japanse goederen omdat de Japanners geen kwaliteitscontrole op hun produktie uitvoerden”, verklaart Parade Magazine. „Vandaag, 45 jaar later, beweren de Japanners dat hetzelfde vaak geldt voor sommige in Amerika vervaardigde produkten.” Het overschot op de Japanse handelsbalans met de Verenigde Staten bedroeg vorig jaar $37 miljard. „Dit jaar zal Japan zonder moeite meer dan 2,2 miljoen auto’s in de VS verkopen, maar de verkoop van Amerikaanse auto’s in Japan zal tot onder de 2000 dalen”, aldus Parade.

Rentree van het luchtschip

Gigantische luchtschepen lijken hun rentree te maken. Hun vermogen om dagen achtereen in de lucht te blijven en boven een vaste plaats te blijven hangen, alsook hun zuinige brandstofverbruik, spelen een rol in de hernieuwde belangstelling. Men voorziet dat ze zich nuttig kunnen maken bij zoek- en reddingsoperaties, het opsporen en volgen van drugssmokkelaars, en bij militaire observatie. Ze zouden ook voedsel en andere hulpgoederen kunnen brengen naar afgelegen gebieden die van de buitenwereld zijn afgesneden door natuurrampen. Hoewel ze geen landingsbanen nodig hebben, moeten ze wel kunnen afmeren om lading te lossen en ballast aan boord te nemen. Dit kan worden opgelost door tijdelijke afmeermasten die door de schepen zelf kunnen worden meegevoerd en langs de zijkanten kunnen worden neergelaten. Een aantal bedrijven werkt aan ontwerpen waarin gebruik wordt gemaakt van moderne technieken.

Nigeria’s bevolkingsprobleem

De bevolking van Nigeria, nu nog onder de honderd miljoen, zou bij de huidige groeisnelheid in slechts 15 jaar kunnen toenemen tot 148 miljoen. Het geboortencijfer is zo hoog dat The Guardian van Nigeria de doorsnee Nigeriaanse vrouw afschildert als „zwanger . . . met een kind op haar rug en twee of meer kinderen die zich aan haar vastklemmen”. Dit heeft geresulteerd in overvolle steden waarbij het merendeel van de gezinnen gehuisvest is in éénkamerflats. De huisgezinnen in Lagos tellen gemiddeld 3,8 personen per kamer en in veel gevallen vijf of meer. Buiten de voor de hand liggende economische druk, zien commentatoren ook een rechtstreeks verband tussen de bevolking van de overvolle steden en de groeiende misdaad en andere sociale problemen.

Computerhulp voor diabetici

Duitse medische specialisten hebben een computerprogramma ontworpen dat diabetici in staat stelt snel hun insulinebehoefte vast te stellen, bericht The German Tribune. Nadat zij op een vestzakcomputer hebben ingetoetst wat zij zullen eten en wanneer zij dat zullen doen, beveelt de computer de juiste hoeveelheid in te nemen insuline aan. De computer zou naar verluidt ook de reactie van de patiënt op de aanbevolen doses waarnemen en later elke wijziging aanbrengen die nodig mocht zijn. Dit biedt diabetici grotere onafhankelijkheid. Ook het gevaar dat er onjuiste en mogelijk gevaarlijke doses worden ingenomen wordt hierdoor sterk verkleind.

Ook de gegevens worden vermist

In heel Amerika zijn hun gezichten op de televisie, op aanplakborden, papieren zakken van de kruidenier, gas- en elektriciteitsrekeningen en melkpakken verschenen. Het zijn vermiste kinderen. Maar hoevelen er nu werkelijk worden vermist, is het onderwerp van toenemende onenigheid. Van het door het Amerikaanse Ministerie van Gezondheid en Maatschappelijk Werk gepubliceerde aantal van 1,5 miljoen vermiste kinderen in 1983, zou het in 95 procent van de gevallen gaan om weggelopen kinderen — waarvan de meesten binnen een paar dagen naar huis terugkeren. In het merendeel van de overige gevallen betreft het kinderen die zijn meegenomen door een ouder die de andere ouder de voogdij betwist. „Slechts een heel klein deel valt in de categorie die ouders het meeste vrezen — ontvoering door vreemden — en zelfs over dit cijfer is men het niet eens”, verklaart het tijdschrift Newsweek. „De FBI noteerde slechts 67 van zulke ontvoeringen in het afgelopen jaar.” Een adviesraad van het Ministerie van Justitie werkt eraan uitkomst te brengen in het statistische geharrewar.

Hoog risico voor vrouwen van rokers

Getrouwde vrouwen wier echtgenoten roken, lopen een hoger risico longkanker op te lopen dan de echtgenotes van niet-rokende mannen, zo wijzen recente onderzoekingen uit. The Globe and Mail van Toronto (Canada) bericht dat uit een Japans onderzoek onder 1400 mensen, uitgevoerd tussen 1971 en 1980, de conclusie volgde dat het risico in zulke gevallen 50 procent hoger lag. Volgens Dr. Soeminori Akiba, een van de onderzoekers, steeg de kans dat vrouwen longkanker oplopen, evenredig met de hoeveelheid die en de frequentie waarmee hun echtgenoten rookten. Dr. Akiba’s bevindingen brachten aan het licht dat „echtgenotes van mannen die 30 of meer sigaretten per dag rookten, tweemaal zo veel kans liepen om longkanker te krijgen als vrouwen die met niet-rokers waren getrouwd”, aldus de krant.