Een blik op de wereld
De dreiging van hongersnood na een kernoorlog
Tweehonderd van ’s werelds belangrijkste wetenschapsmensen uit 30 landen hebben een ernstig stemmend rapport uitgebracht over de gevolgen die een kernoorlog zou hebben op de voedselvoorziening van de aarde. Tussen de één en vier miljard overlevenden, aldus een schatting in het uit twee boekdelen bestaande rapport, zou de hongerdood te wachten staan. In de niet-rechtstreeks getroffen gebieden zou de atmosfeer tonnen roetachtige zwarte rook bevatten zodat een groot deel van het zonlicht niet meer tot het bouwland zou doordringen. De nucleaire winter die hierdoor over de aarde zou komen, zou een wereldomvattende hongersnood tot gevolg hebben. Dr. Mark Harwell, mededirecteur van het Onderzoekscentrum voor ecosystemen aan de Cornell University (VS) en medeauteur van het rapport, zei op een persconferentie: „De beelden van Ethiopië en Soedan geven beter weer hoe de wereld er voor de meeste mensen na een kernoorlog zou uitzien dan het soort voorstellingen dat wij aan Hirosjima en Nagasaki ontlenen.”
Door de staart van een komeet
Met een snelheid van 74.000 kilometer per uur vloog een 450 kilo wegende satelliet op 22 september jl. ongedeerd door de staart van een ver verwijderde komeet. „De eerste ontmoeting van de mensheid met een komeet moet zonder meer een succes genoemd worden”, zei een van de geleerden die betrokken was bij de analyse van de door de satelliet doorgeseinde gegevens. De komeet, genaamd Giacobini-Zinner, bevond zich op 70 miljoen kilometer van de aarde toen het ruimtevoertuig zijn staart passeerde. Geleerden hopen dat de informatie die uit deze historische ontmoeting verkregen wordt, van nut zal zijn voor de ruimtesondes van de Sovjet-Unie, Japan en het Europees Ruimteagentschap bij hun ontmoetingen met de befaamde komeet van Halley in maart 1986.
Gestrande walvissen
Waarom stranden walvissen? Meestal is dat per ongeluk, bericht de in Perth verschijnende West Australian. Een jonge, zieke of gewonde walvis die bij de kust aan de grond loopt, zal noodsignalen uitzenden. Andere walvissen die op het signaal reageren, zullen dan zelf vaak stranden. Ook is van walvissen bekend dat zij naar de ondiepe wateren van sommige stranden zwemmen — zoals het beruchte Nieuwzeelandse Opoutma-strand, wat in het Maori „plaats van schedels” betekent. Deze stranden weerkaatsen de dieptepeilingen van de walvissen niet op de normale manier. Bovendien, bericht Science News, lopen walvissen regelmatig aan de grond op stranden die gelegen zijn op het einde van de oceanische ’wegen’ met een laag aardmagnetisme die de trekkende walvissen schijnen te volgen. Hoewel walvissen door hun stranding gedesoriënteerd raken, „schijnen de dieren te begrijpen dat mensen hen proberen te helpen . . . en ze onderwerpen zich gewillig aan hun hulppogingen”, aldus The West Australian.
Vrees voor geweld
„Vrees voor misdaad was wijdverbreid en ging de gedragingen van mensen steeds verder beïnvloeden”, concludeert het over 1984 uitgebrachte onderzoeksrapport over criminaliteit in Engeland. Eén op de vier personen gaat ’s avonds niet meer uit. Angst voor verkrachting verontrust vier op de tien vrouwen onder de dertig. Deze vrees is begrijpelijk, aangezien hetzelfde onderzoek voor de periode van 1981 tot 1983 een toename meldt van 115 procent in het aantal seksuele misdrijven. Een Gallup-enquête in Engeland bracht aan het licht dat een viervoudige toename in geweldmisdrijven sinds 1965 meer dan een miljoen mensen ertoe heeft bewogen zich te bewapenen met hetzij een vuurwapen of een mes. Maar nog eens een miljoen mensen, zo bericht de Londense Times, „slapen met een slaghout of een ander stomp voorwerp onder hun bed”.
Bloed in het zoeklicht
◻ De Deense geleerde Niels Jerne geldt als „de grootste theoreticus op het gebied van de immunologie”. In 1984 deelde hij met nog twee onderzoekers de Nobelprijs voor geneeskunde. Toen hem onlangs door het Braziliaanse tijdschrift Veja werd gevraagd waarom hij drie jaar geleden tijdens een operatie geen bloedtransfusie had willen hebben, verklaarde hij: „Iemands bloed is als zijn vingerafdruk — geen twee bloedtypen zijn volkomen identiek. Om die reden gaf ik er de voorkeur aan mijn lichaam het werk te laten doen en ik herstelde zonder enig probleem. . . . Over het geheel genomen vind ik altijd dat een glas wijn en een dag bedrust effectiever zijn.”
◻ De ziekte van Chagas, endemisch in veel plattelandsgebieden in Brazilië, breidt zich met alarmerende snelheid nu ook onder stadsbewoners uit. Hoe komt dit? Volgens de Braziliaanse krant O Estado de S. Paulo is bloedtransfusie een van de belangrijkste oorzaken. Het besmette bloed wordt verkregen van geïnfecteerde boerenmensen die naar de stad zijn verhuisd en hun bloed verkopen om van het geld eten te kunnen kopen. Het is niet eenvoudig om bloeddonors op de ziekte te onderzoeken. De ziekte van Chagas veroorzaakt verstoringen van het hartritme en ontstekingsreacties die de dood tot gevolg kunnen hebben.
◻ Een ziekenhuis in Alessandria in Italië stelde in 48 gevallen van virale hepatitis een onderzoek in en ontdekte dat de voornaamste oorzaak (33 procent van de gevallen) voor deze infecties teruggevoerd kon worden op bloedtransfusies. Volgens een recente studie van 8604 gevallen van virale hepatitis in Italië, zo bericht Minerva Medica, werd meer dan 57 procent toegeschreven aan transfusies.
„Verbijsterde nieuwe generatie”
„De theorie van toegeeflijkheid in de opvoeding van kinderen heeft gezorgd voor verbijsterde ouders en een al even verbijsterde nieuwe generatie — wat ging er mis?” vraagt de Zwitserse krant Die Weltwoche. Bovendien werd door de auteur Renato Biscioni, een deskundige op het gebied van kinderpsychologie en -opvoeding uit Winterthur (Zwitserland), opgemerkt dat zich een nieuw verschijnsel voordoet in het gedrag van kinderen: „Een beangstigende neiging egocentrisch te zijn, dominerend, prikkelbaar, zich kinderlijk te blijven gedragen en voortdurend hoge eisen te stellen.” Kinderen geen morele grenzen bijbrengen is dus niet de sleutel tot geluk geweest. De schrijver besluit: „Vandaag is het dringend nodig [hun] te leren attent en redelijk te zijn, een zekere mate van innerlijke discipline, ja zelfs van fatsoen te hebben.”
Moeders zijn goede onderwijzers
Hoewel onderwijsdeskundigen ouders aanmoedigen hun kinderen naar de kleuterscholen te zenden, is door een recent onderzoek twijfel gerezen aan de juistheid daarvan. In de publikatie Young Children Learning hebben de schrijvers Barbara Tizard en Martin Hughes de gesprekken van 30 vierjarige Britse meisjes geanalyseerd. Zij ontdekten dat de meisjes thuis meer stimulerende gesprekken hadden dan op school. Bovendien praatten zij meer: ze knoopten in een uur 27 gesprekjes met hun moeders aan vergeleken met 10 gesprekjes per uur met volwassenen op school. Het onderwijs thuis, met een verhouding van één op één, was beter dan het groepsonderwijs op school. De schrijvers concluderen dat het doorsnee huisgezin qua onderwijs een veel rijkere omgeving voor kleuters is dan de doorsnee kleuterschool.
’Plaats maken voor stilte’
Irritatie veroorzaakt door luide muziek kan leiden tot geweld. Een man in een park in de Newyorkse Bronx verwondde vier mensen toen hij probeerde een grote, op batterijen spelende radio met een vuurwapen tot zwijgen te brengen nadat de eigenaar had geweigerd de radio uit te zetten. „Ook ik heb vaak het gevoel gehad dat ik die radio’s wel kon schieten”, schrijft James Kullander in The New York Times, hoewel hij staande houdt zich nooit te zullen verlagen „tot een dergelijk primitief niveau”. Voorafgaand aan dit incident had het stadsbestuur van New York wegens publieke protesten bepaalde stukken van het strandgebied en de Sheep Meadow in Central Park al bestemd als „radio-vrije zones”. Kullander schrijft: „Ik voor mij juich het toe . . . dat er iets wordt gedaan om het lawaai om ons heen terug te dringen en plaats te maken voor stilte.”
De ergste luchtramp
De ergste luchtramp met één enkel vliegtuig kostte in augustus jl. in Japan aan 520 mensen het leven. Hoewel het vliegtuig in een ontoegankelijk berggebied neerstortte, overleefden ongelooflijk genoeg vier mensen de ramp om uit de eerste hand te vertellen over hun ervaring in het vliegtuig dat zijn ondergang tegemoet vloog. Het kostte de reddingsploeg zestien uur voordat ze bij de plaats van het ongeluk arriveerde. De president van de luchtvaartmaatschappij reageerde met sterk medeleven en boog zich nederig voor familieleden van de slachtoffers en bood zijn verontschuldigingen aan, zoals hij zei, „vanuit het diepst van mijn hart”. Hij bood ook aan af te treden.
Nog altijd in zaken
„Een groep gevangenen in de nieuwe, ultramoderne en maximaal beveiligde gevangenis in Parklea [Australië] is betrapt op het drukken van hun eigen $20-biljetten”, bericht de in Sydney verschijnende Sun-Herald. De gevangenen drukten ook valse trouwaktes, rijbewijzen en geboorteaktes, en wisten gebruik te maken van een telefoon. Ex-gevangenen bedrogen bedrijven door te vertellen dat het bewuste telefoonnummer het nummer van een vorige werkgever was. Verschillende bedrijven belden op en kregen de verzekering dat de toekomstige klant kredietwaardig was. Als de klant het verschuldigde niet betaalde, belden de bedrijven opnieuw. Het antwoord? „Sorry, dit is de Parklea-gevangenis. U hebt het verkeerde nummer.”
Valse toon
„Na drie tot vier eeuwen lang zuiver te hebben geklonken, zijn de klokken in veel torens en carillons van Holland in de afgelopen 25 jaar ontstemd geraakt”, bericht de Scientific American. De oorzaak? Zure regen. Het rapport legt uit: „[Zure regen] tast de buitenwand van de klok aan, maakt het metaal dunner en verlaagt de toon van de klok. De corrosie tast kleine klokken eerder aan dan grote exemplaren”, waardoor de vele klokken in de carillons „in toenemende mate dissonant” klinken. Is er een oplossing? „De remedie is de toon van de grotere klokken te verlagen door zorgvuldig een dun laagje van de binnenwand af te draaien”, aldus het bericht. De regering bestudeert de kwestie om vast te stellen welke stappen er ondernomen moeten worden.
Ouder dan tachtig
De levensverwachting in Japan, reeds de hoogste ter wereld, is tot boven de tachtig gestegen voor meisjes die in 1984 zijn geboren. Jongetjes mogen verwachten 74,5 jaar oud te worden. Maar dit heeft geleid tot de bezorgdheid dat er voorzieningen getroffen moeten worden voor een „maatschappij van langlevenden”, zoals het Japanse kabinet de aankomende oudere generatie betitelt. Momenteel maken personen van 65 jaar en ouder 10 procent van de Japanse bevolking uit. Men verwacht echter dat bejaarden in 2020 22 procent van de bevolking zullen uitmaken. Hoe men de bejaarden een actief en comfortabel leven moet bezorgen, gaat een ernstig probleem worden waarvoor men toch over enkele jaren een oplossing moet hebben gevonden.