Een blik op de wereld
„Een rekenspelletje”
Drie jaar geleden brak in de Derde Wereld de schuldencrisis uit en ontstond de vrees dat het wereldomvattende financiële stelsel zou kunnen instorten. Vandaag echter „schijnt er niet langer enig onmiddellijk gevaar te bestaan dat door schuldenproblemen grote banken als dominostenen de een na de ander zullen vallen”, schrijft Nicholas D. Kristof in The New York Times. Hoe dat zo? Omdat de door schulden geplaagde landen van Latijns-Amerika handelsoverschotten hebben aangekweekt, wat de deur heeft geopend voor verdere leningen van onder andere het Internationaal Monetair Fonds. Maar critici zeggen dat dit slechts een uitstel van executie is. „Het is in zekere zin een rekenspelletje”, luidde het afkeurende commentaar van de oudste vice-president van een groot makelaarskantoor. „Het terugbetalen van de hoofdsom stel je uit en je leent nieuw geld voor het betalen van de rente.” Kristof voegt eraan toe: „In weerwil van alle hersteloperaties is de totale grootte van de Latijnsamerikaanse schuld in de laatste drie jaar in werkelijkheid gestegen, en niet gedaald.”
Vrouwen en spanningen
Vrouwen ondervinden door hun rol in het gezin grotere spanningen, meer stress, dan mannen door problemen op het werk, bericht The New York Times. „Als u huisvrouwen, vooral die met jonge kinderen, vergelijkt met werkende echtgenoten en vaders,” aldus Dr. Peggy Thoits van de Princeton Universiteit, „bestaat er geen twijfel over dat huisvrouwen meer lijden aan angsten en depressies.” De vrouwen die het het moeilijkst hebben, zijn degenen die zich opgesloten voelen in een saaie baan of in hun taak thuis. Onderzoekers hebben ontdekt dat de gelukkigste huisvrouwen andere interesses buiten het huishouden hebben en meer rollen vervullen — zij zijn daarbij ook echtgenote, moeder, hebben een part-time baan, studeren of zijn actief lid van een religieuze of sociale organisatie.
Pas op voor bliksem
„Bliksem is dodelijker dan u waarschijnlijk beseft”, verklaart het tijdschrift Parents. Het meeste letsel lopen mensen op in gebouwen die niet tegen bliksem beveiligd zijn. Personen die zich binnenshuis bevinden, krijgen de raad om, wanneer er een onweersbui losbarst, uit de buurt te blijven van open deuren en ramen, de kachel, de telefoon en metalen voorwerpen. Wie buiten door een onweersbui overvallen wordt, moet het open veld, open boten, metalen afrasteringen, alleenstaande bomen of de hoogste bomen in een bos mijden. Verlaat het water als u aan het zwemmen bent. Het veiligst bent u op een lage plek. Maar voor het geval u in het open veld wordt overvallen, geeft het tijdschrift dit advies: „Kniel neer en buig u voorover zonder uw handen op uw knieën te laten rusten. Zorg dat alleen uw knieën en voeten de grond raken; deze houding vermindert het risico dat u elektriciteit zult geleiden.”
„Beenmergklok”
Onderzoekers die de hemoglobineproduktie van de stamcellen in het beenmerg onderzoeken, berichten het bestaan van een „ontwikkelingsklok” in deze cellen. Volgens de Londense Guardian „is het foetale hemoglobine chemisch verschillend van wat na de geboorte in de rode bloedlichaampjes wordt aangetroffen”, en neemt het vlugger zuurstof op uit het bloed van de moeder. Maar na de geboorte, met de overvloedige zuurstoftoevoer door de longen van de boreling, beginnen de stamcellen een chemisch verschillend hemoglobine te produceren. Hoe weten de cellen wanneer ze de produktie moeten omschakelen? Het precieze tijdstip wordt bepaald door een of andere genetische klok in de cellen. The Guardian zegt: „Hoe de cellen nu voorgeprogrammeerd worden en de tijd vaststellen voor hun eigen genetische veranderingen, blijft een intrigerende vraag.”
Kanonnen of baby’s?
Met het toenemen van de militaire uitgaven stijgt ook de zuigelingensterfte, aldus onderzoekers van de universiteiten van Harvard en Boston (VS) na de bestudering van de gegevens van 141 landen. De onderzoekers geloven dat hun conclusie wel begrijpelijk is omdat de militaire uitgaven geld onttrekken aan sociale programma’s die de zuigelingensterfte zouden verlagen. Ter illustratie: Japan besteedt minder dan één procent van zijn bruto nationale produkt aan militaire doeleinden en heeft een sterftecijfer van 6 baby’s van één jaar of jonger per 1000 levendgeborenen. In tegenstelling daarmee hebben de Verenigde Staten een hoger militair bestedingspercentage — 6 procent — maar ook een hogere zuigelingensterfte — 11 per 1000. „Een goed deel van het verschil kan te wijten zijn aan de militaire uitgaven”, zegt een van de onderzoekers.
Zo gewonnen, zo geronnen
Toen Jim Cohoon een half miljoen dollar won in de Provinciale Loterijen in Canada, zei hij zijn baan op. Elf weken later was hij platzak. Wat heeft de 53-jarige zeeman met zijn geld gedaan? Hij gaf het eenvoudig weg — aan vrienden en vreemden, waarbij hij zelfs een keer $50.000 uitdeelde aan dronkaards, prostituées en anderen op straat. Hij kocht ook een huis en een aantal auto’s en gaf alles weg. Zijn familie kreeg echter geen geld, zelfs niet voor het telefoongesprek dat hij op hun rekening had gevoerd om te vertellen dat hij had gewonnen, zo klaagde zijn broer Bob. Nu leeft Jim van een werkloosheidsuitkering en woont in bij vrienden.
Welke zitplaatsen zijn het veiligst?
Welke zitplaatsen in een vliegtuig zijn het veiligst? Sommige passagiers kiezen nu voor de achterste zitplaatsen, zich baserend op twee recente vliegtuigongelukken waarbij alle overlevenden achterin zaten. Maar deskundigen wijzen erop dat men met geen mogelijkheid kan voorspellen welk deel van het vliegtuig bij een ongeluk het eerst de grond zal raken of het ernstigst zal worden beschadigd. „Dossiers van de Veiligheidscommissie over de zestien ergste vliegtuigongelukken sinds 1970 laten zien dat de overlevenden van de meeste ongelukken achter in het vliegtuig zaten”, verklaart een bericht in de Newyorkse Daily News. „Bij negen vliegtuigongelukken zaten de overlevenden achterin; bij vier zaten ze verspreid door het hele vliegtuig. Bij drie ongelukken zaten de meesten die het leven verloren, achterin.” Aangezien vuur de voornaamste bedreiging vormt voor overlevenden, zijn de veiligste zitplaatsen wellicht de stoelen die zich het dichtst bij de nooduitgangen en het verst bij het vuur vandaan bevinden. Men heeft ontdekt dat de meeste slachtoffers omkwamen omdat hun ontsnapping werd vertraagd of belemmerd door de in de cabine ontstane chaos, en niet wegens de klap van de val.
Toenemend bedrog in de wetenschap
De concurrentiedruk in de moderne wetenschap zorgt voor steeds meer gevallen van bedrog, „leugentjes om bestwil”, en misleiding, en ondermijnt haar zuiverheid. Tot deze slotsom kwam een forumdiscussie van een groep kranteredacteuren en leiders van de medische wereld tijdens de jaarvergadering van het Amerikaanse Genootschap ter Bevordering van de Wetenschap. „Wetenschap anno 1985 bevat te veel wedijver, is te groot, te zakelijk en er te zeer op uit om te winnen”, zei Dr. Robert G. Petersdorf van de Universiteit van Californië. Wedijver om het verkrijgen van promotie of subsidies voor research heeft veel wetenschappers ertoe gebracht bedrog te plegen of het belang van hun onderzoek op te blazen, aldus Petersdorf.
Geen risico nemen
Toen archeologen in een grafgewelf in Oost-Londen op het lichaam stuitten van iemand die omstreeks 1845 aan pokken was gestorven, namen de autoriteiten geen risico. Hoewel men niet geloofde dat het pokkenvirus na zo’n 140 jaar nog actief zou zijn, werd toch het werk opgeschort terwijl er weefselproeven ter analyse naar de Verenigde Staten werden opgestuurd. Tevens werden de archeologen tegen de ziekte ingeënt. „Er is geen spoor van de virussen gevonden”, berichtte The Sunday Telegraph. Twee jaar geleden verklaarde de Wereldgezondheidsorganisatie dat pokken waren uitgeroeid.
Ook geen ijsblokjes
Verstandige reizigers weten dat zij, ter voorkoming van ingewandsstoornissen, in sommige gebieden het water niet moeten drinken. Maar dat is niet voldoende, waarschuwt een rapport in de Journal of the American Medical Association. Vermijd het ook ijs te gebruiken. Volgens de studie kunnen de bacteriën die het ongemak veroorzaken, in het ijs in leven blijven — sommige zelfs na weken ingevroren te zijn geweest. Afhankelijk van de herkomst, kan ook het ijs in een vliegtuig onveilig zijn, zelfs in alcoholische dranken. „U loopt een risico wanneer u ijsblokjes in uw drankje doet”, zei Dr. Herbert. L. DuPont, een van de medische onderzoekers die aan het rapport hebben gewerkt. „Ik doe het zelf ook niet.”
Hardnekkig virus
Mensen die besmet zijn met het AIDS-virus, kunnen het zonder symptomen wel meer dan vier jaar bij zich dragen, aldus een recent verslag in The New England Journal of Medicine, en kunnen het nog steeds via bloedtransfusie aan anderen overdragen. Naar verluidt hebben meer dan 200 mensen AIDS gekregen via bloedtransfusies of door gebruik van bloedbestanddelen. Een andere studie door het Amerikaanse Centrum voor Ziektebestrijding in Atlanta heeft bevestigd dat het virus bij sommigen vijf jaar zonder symptomen aanwezig kan blijven. Midden augustus waren er meer dan 12.000 vastgestelde gevallen van AIDS in de Verenigde Staten — toenemend met een snelheid van 160 nieuwe gevallen per week — en meer dan 5000 daarvan zijn gestorven. De eerste gevallen werden in 1981 gerapporteerd.
Russen bestrijden alcoholisme
Volgend op een intensieve reclamecampagne heeft de Russische regering een wijdverbreide actie gelanceerd tegen alcoholisme, een belangrijk nationaal probleem. Enkele nieuwe maatregelen die van kracht werden, waren een verhoging van de leeftijd waarop men alcohol mag drinken tot 21 jaar, een verhoging van de straffen op openbare dronkenschap en dronkenschap op het werk, een verbod om in restaurants sterke drank te serveren vóór 2 uur n.m., en een bepaling dat drankwinkels op werkdagen slechts vijf uur open mogen zijn. Er zijn in het hele land wegversperringen aangebracht om dronken bestuurders te betrappen, en men heeft scènes in televisiefilms waarin wordt gedronken, verwijderd. Maar sommige Russen twijfelen eraan of de drinkgewoonten kunnen worden veranderd. „Mensen zullen manieren vinden om te drinken”, zei er een. „Het zit ons Russen in het bloed.”
Terroristische voorkeur
Het grootste aantal terroristische daden in het afgelopen jaar vond in West-Europa plaats, aldus een studie door het Jaffee-Centrum voor Strategisch Onderzoek in Israël. Van de 412 gevallen van terrorisme waarbij de belangen van twee of meer landen waren betrokken, vond 40,5 procent plaats in West-Europa, met 349 sterfgevallen als gevolg. Daaronder bevond zich echter een aanzienlijk aantal niet-Europeanen. Het Midden-Oosten volgde met 20,6 procent, met 9,7 procent van het totaal in Libanon — aanvallen op de daar aanwezige Israëli’s niet meegerekend. Spanje volgde met 8,3 procent en Frankrijk met 8 procent. Slechts twee tiende van één procent van de gevallen van internationaal terrorisme deed zich in Oost-Europa voor. „Het rapport gaf een groeiend aantal incidenten te zien die direct of indirect door regeringen waren ondersteund”, zei The New York Times.